Jignesh Thakar Swaminarayan Controversy: ગુજરાતમાં કથાકારો પ્રત્યે લોકોની અતૂટ શ્રદ્ધા હોય છે, પરંતુ જ્યારે આ આસ્થાનો ઉપયોગ વ્યવસાયિક લાભ માટે કરવામાં આવે ત્યારે સમાજમાં રોષ ફાટી નીકળે છે. હાલમાં જાણીતા કથાકાર જીગ્નેશ ઠાકર વિવાદોના કેન્દ્રમાં છે. આક્ષેપ છે કે જે સંપ્રદાયે ભૂતકાળમાં સનાતન ધર્મના દેવી-દેવતાઓનું અપમાન કર્યું હોવાના વિવાદો જોડાયેલા છે, તે જ સંપ્રદાય માટે જીગ્નેશ ઠાકર અમેરિકામાં કથા કરવા તૈયાર થયા છે. આ ઘટનાને લઈને લોકોમાં એવી ચર્ચા જાગી છે કે શું કથાકારો માટે સનાતની મૂલ્યો કરતાં કથા દ્વારા મળતી માતબર રકમ વધુ મહત્વની બની ગઈ છે? ધર્મને ધંધો બનાવીને લોકોની લાગણીઓ સાથે રમત રમવાનો આ પ્રયાસ અત્યંત ગંભીર છે.
કથા પાછળનું આર્થિક ગણિત અને માર્કેટિંગ
કથાકારો અવારનવાર એવો દાવો કરતા હોય છે કે તેઓ કથા માટે કોઈ ફી લેતા નથી, પરંતુ વાસ્તવિકતા કંઈક અલગ જ જોવા મળે છે. જીગ્નેશ ઠાકરના કિસ્સામાં પણ એવી ચર્ચાઓ છે કે ભલે તેઓ પોતે રકમ ન લેતા હોય, પરંતુ તેમના ભાઈ દ્વારા સાજિંદા અને લાઈવ ટેલિકાસ્ટના નામે લાખો રૂપિયાનું બજેટ નક્કી કરવામાં આવે છે. કથા કરાવવી એ હવે ભક્તિને બદલે સમાજમાં ‘સ્ટેટસ સિમ્બોલ’ બની ગયું છે. વ્યાસપીઠ પરથી આયોજકોના અતિશયોક્તિભર્યા વખાણ કરીને પૈસાદાર વર્ગને રીઝવવાની કળામાં આજના કથાકારો માહેર બન્યા છે. આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિઓથી સામાન્ય ભક્તોની શ્રદ્ધા ડગમગી રહી છે અને ધર્મ એક વ્યાપારી એકમમાં ફેરવાઈ રહ્યો છે.
પ્રોજેક્ટના નામે ઉઘરાણા અને વીઆઈપી સંસ્કૃતિ
વર્ષોથી કથાકારો કોઈને કોઈ સામાજિક પ્રોજેક્ટ જાહેર કરીને લોકો પાસેથી કરોડો રૂપિયાનું દાન ઉઘરાવતા હોય છે. જીગ્નેશ ઠાકરે પણ ‘તથાસ્તુ’ જેવા પ્રોજેક્ટ્સ દ્વારા મોટા પાયે ભંડોળ એકઠું કર્યું હોવાનું કહેવાય છે. ઘણીવાર આવા પ્રોજેક્ટ્સ માત્ર ઉઘરાણા કરવાનું એક સાધન બની રહે છે. કથાના આયોજનોમાં પણ હવે વીઆઈપી સંસ્કૃતિ હાવી થઈ ગઈ છે, જ્યાં માત્ર પૈસાદાર ભક્તોને જ માન-સન્માન અને આગળની હરોળમાં સ્થાન મળે છે. ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગનો ભક્ત માત્ર ભીડનો હિસ્સો બનીને રહી જાય છે. જ્યારે ધાર્મિક મંચ પરથી માત્ર આર્થિક સધ્ધરતાને જ મહત્વ મળે, ત્યારે તે ધર્મનું પતન સૂચવે છે.
જાગૃત સમાજ અને ભવિષ્યનો પડકાર
ગુજરાતની ભોળી અને ધાર્મિક પ્રજા હંમેશા આવા બની બેઠેલા ધર્મના ઠેકેદારો માટે સોફ્ટ ટાર્ગેટ રહી છે. રાજકીય પક્ષો પણ ‘હિન્દુ ખતરામાં છે’ તેવા નારા લગાવે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં ધર્મની આડમાં ધંધો કરનારાઓથી જ ખરો ખતરો છે. જ્યાં સુધી શ્રદ્ધાળુઓ અંધભક્તિ છોડીને તર્ક સાથે વિચારતા નહીં થાય, ત્યાં સુધી આવા કથાકારો પોતાની દુકાનો ચલાવતા રહેશે. ધર્મ એ આત્મકલ્યાણ અને પરોપકારનો માર્ગ છે, નહીં કે વ્યક્તિગત સંપત્તિ ઉભી કરવાનું માધ્યમ. હવે સમય પાકી ગયો છે કે સમાજ જાગૃત બને અને જે લોકો વ્યાસપીઠનો દુરુપયોગ કરી રહ્યા છે તેમને ઓળખીને સનાતન ધર્મની ગરિમા જાળવી રાખે.
