Kodinar Spaceport: ગુજરાતના ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કોડિનાર શહેરને હવે દુનિયા ઓળખશે. રાષ્ટ્રીય અવકાશ દિવસના બરાબર પહેલાં ગુજરાતના વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી મંત્રી અર્જુન મોઢવાડિયાએ શુક્રવારે મોટું એલાન કર્યું. તેમણે કહ્યું કે કોડિનાર ગુજરાતનું શ્રીહરિકોટા બનશે. અહીં ભારતનું આગામી સ્પેસપોર્ટ બનશે. મંત્રી અર્જુન મોઢવાડિયાએ કહ્યું કે સૌરાષ્ટ્રનો દરિયાકાંઠાનો વિસ્તાર અવકાશ ક્ષેત્રમાં મોટી પ્રગતિ માટે તૈયાર છે. તેમણે જણાવ્યું કે અહીં એક સ્પેસ લોન્ચિંગ સ્ટેશન (સ્પેસપોર્ટ) બનાવવામાં આવશે.
મોઢવાડિયાએ શેર કરી ‘ગુડ ન્યૂઝ’
મંત્રી અર્જુન મોઢવાડિયાએ અમદાવાદની સાયન્સ સિટીમાં ત્રણ દિવસીય અવકાશ મહોત્સવની શરૂઆતના અવસરે આ જાહેરાત કરી. નોંધનીય છે કે ભારત 23 ઓગસ્ટને ‘રાષ્ટ્રીય અવકાશ દિવસ’ તરીકે મનાવે છે, જે 2023માં ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ પર ચંદ્રયાન-3ના લેન્ડર ‘વિક્રમ’ના સફળ લેન્ડિંગની યાદમાં મનાવવામાં આવે છે. મોઢવાડિયાએ કહ્યું કે આજે અવકાશ ટેક્નોલોજીના મામલે ગુજરાત ભારતના અગ્રણી રાજ્યોમાંનું એક છે – જ્યાં અમદાવાદમાં IN-SPACeનું મુખ્યાલય છે, ત્યાં સૌરાષ્ટ્રમાં કોડિનાર નજીક એક નવું (અવકાશ) લોન્ચિંગ સ્ટેશન સ્થાપિત કરવાનું કામ ચાલી રહ્યું છે. રાજ્યમાં સેટેલાઇટ્સના નિર્માણ માટે વિશેષ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે.
કોડિનારની પસંદગી શા માટે કરવામાં આવી
અર્જુન મોઢવાડિયાએ જણાવ્યું કે રાજ્યના વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી વિભાગ (DST)ના અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે આ પહેલ અંગે કેટલાક સમયથી ચર્ચા ચાલી રહી છે, કારણ કે આ સ્થળને અવકાશ સાથે જોડાયેલી પ્રવૃત્તિઓ માટે અનુકૂળ માનવામાં આવે છે. ભારતનું મુખ્ય સ્પેસપોર્ટ આંધ્ર પ્રદેશના શ્રીહરિકોટામાં છે, જ્યારે તમિલનાડુના કુલસેકરપટ્ટિનમમાં બીજા સ્પેસપોર્ટની સ્થાપનાનું કામ ચાલી રહ્યું છે. DSTના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ કહ્યું કે કામ હજુ પ્રારંભિક તબક્કામાં છે. ISROના સહયોગથી સાઇટનું ટેક્નિકલ આકલન અને મૂલ્યાંકન કરવામાં આવી રહ્યું છે.
મોઢવાડિયાએ માર્ચમાં કર્યો હતો સંકેત
માર્ચમાં મોઢવાડિયાએ વિધાનસભાને જણાવ્યું હતું કે એક સાઇટની ઓળખ કરવામાં આવી રહી છે. રાજ્યમાં આ ક્ષેત્રમાં ખાનગી ક્ષેત્રની પ્રારંભિક પ્રવૃત્તિઓ પણ જોવા મળી છે; આ વર્ષની શરૂઆતમાં ધોલેરામાં એક સ્ટાર્ટઅપે પોતાનું પહેલું ‘રૉકેટ લોન્ચ’ કર્યું હતું, જેમાં એક સાઉન્ડિંગ રૉકેટને સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. નિષ્ણાતોના અનુમાન મુજબ રાજ્યમાં 20થી વધુ સ્ટાર્ટઅપ્સ અને સંગઠનો અવકાશ ટેક્નોલોજીના ક્ષેત્રમાં કામ કરી રહ્યા છે, જ્યારે IN-SPACeએ આ વર્ષે અમદાવાદ નજીક ખોરાજમાં અવકાશ ટેક્નોલોજી માટે એક વિશેષ ક્ષેત્રની જાહેરાત કરી છે.
ગુજરાતમાં ક્યાં આવેલું છે કોડિનાર
કોડિનાર ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વપૂર્ણ દરિયાકાંઠાનું શહેર અને તાલુકો છે, જે સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ‘લીલી નાઘેર’ વિસ્તારમાં અરબી સમુદ્ર પાસે આવેલું છે. તે ઉનાથી આશરે 37 કિમી પશ્ચિમમાં અને વેરાવળની પૂર્વમાં આવેલું છે. નેશનલ હાઇવે 51 (NH-51) આ શહેરમાંથી પસાર થાય છે. અગાઉ તે જૂનાગઢનો ભાગ હતું. આ વિસ્તાર ગીર નેશનલ પાર્કની નજીક છે અને અહીં ઐતિહાસિક ‘મૂળ દ્વારકા’નું પૌરાણિક મહત્વ છે. કૃષિમાં અહીં શેરડી રિસર્ચ સેન્ટર મુખ્ય છે, સાથે જ તે સિમેન્ટ ઇન્ડસ્ટ્રી (જેમ કે અંબુજા સિમેન્ટ) માટે પણ જાણીતું છે.
