Surat Diamond Bourse Vacancy: અમેરિકાના પૅન્ટાગોન કરતા પણ મોટું ક્ષેત્રફળ ધરાવતું સુરત ડાયમંડ બુર્સ (SDB) અત્યારે એક મોટા પડકારનો સામનો કરી રહ્યું છે. લગભગ ૩૨૦૦ કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે બનેલી આ ભવ્ય ઇમારતમાં ૪૭૦૦થી વધુ ઓફિસો છે, પરંતુ ઉદ્ઘાટનના અઢી વર્ષ બાદ પણ માંડ ૨૫૦થી ૩૦૦ ઓફિસોમાં જ કામકાજ શરૂ થઈ શક્યું છે. વિશ્વભરના હીરા ઉદ્યોગનું કેન્દ્ર બનવા માટે આ પ્રોજેક્ટ તૈયાર કરાયો હતો, પરંતુ વર્તમાનમાં તેની ક્ષમતાના ખૂબ જ નાના હિસ્સામાં પ્રવૃત્તિઓ ચાલી રહી હોવાથી આ વિશાળ પરિસર ખાલીખમ લાગે છે.
વૈશ્વિક મંદી અને યુદ્ધોની હીરા ઉદ્યોગ પર માઠી અસર
હીરા બજારમાં અત્યારે જોવા મળી રહેલી મંદી માટે રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષો મુખ્ય કારણભૂત છે. હીરા એ લક્ઝરી આઇટમ હોવાથી યુદ્ધ જેવી અનિશ્ચિત પરિસ્થિતિમાં લોકો તેની ખરીદી ટાળતા હોય છે. આ ઉપરાંત, અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલા આકરા ટેરિફ અને ઇઝરાયલ-દુબઈ જેવા મહત્વના ટ્રેડિંગ સેન્ટરો પર યુદ્ધની અસરને કારણે નિકાસમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરીની નિકાસ જે અગાઉ ૪૦ અબજ ડોલર હતી તે ઘટીને ૩૦ અબજ ડોલર સુધી પહોંચી ગઈ છે, જેના કારણે વેપારીઓ નવી ઓફિસ શરૂ કરવાનો ખર્ચ ઉઠાવવા તૈયાર નથી.
સ્થાપિત બજારો છોડવામાં ખચકાટ અને આર્થિક પડકારો
સુરતના વર્ષો જૂના મહિધરપુરા અને વરાછા જેવા હીરા બજારોમાં વેપારીઓનો વર્ષોથી દબદબો છે. ઘણા નાના અને મધ્યમ વેપારીઓ પોતાનું સ્થાપિત બજાર છોડીને નવી જગ્યાએ જવા માટે હજુ તૈયાર નથી. એસડીબીમાં નવી ઓફિસ શરૂ કરવા માટે માત્ર જગ્યા ખરીદવી પૂરતું નથી, પરંતુ તેના ફર્નિચર અને અન્ય વ્યવસ્થા પાછળ પણ મોટો ખર્ચ થાય છે. હાલની મંદીની સ્થિતિમાં નફાનું માર્જિન ઓછું હોવાથી વેપારીઓ વધારાનો ખર્ચ ટાળી રહ્યા છે. મુંબઈના ભારત ડાયમંડ બુર્સને પણ પૂર્ણ રીતે ધમધમતા ૧૫ વર્ષ જેટલો સમય લાગ્યો હતો, તે જોતા અહીં પણ સમય લાગે તેવી શક્યતા છે.
ભવિષ્યની આશા અને સરકારના પ્રયાસો
નિષ્ણાતો અને ઉદ્યોગપતિઓને આશા છે કે આગામી એક વર્ષમાં પરિસ્થિતિ સુધરશે. રાજ્ય સરકાર અને એસડીબી મેનેજમેન્ટ દ્વારા વેપારીઓને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે સતત બેઠકો યોજવામાં આવી રહી છે. ગૃહ રાજ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીએ દાવો કર્યો છે કે આગામી પાંચ મહિનામાં વધુ ૫૦૦ ઓફિસો કાર્યરત થઈ જશે. લેબગ્રોન ડાયમંડ અને રફ ડાયમંડના વેપારીઓ પણ હવે ધીમે ધીમે શિફ્ટ થવા માટે સહમત થઈ રહ્યા છે. જો વૈશ્વિક બજારમાં સ્થિરતા આવશે અને અમેરિકા સાથેના વ્યાપારી સંબંધો વધુ સરળ બનશે, તો આ વિશાળ બિલ્ડિંગ ફરી એકવાર હીરાની ચમકથી ઝળહળી ઉઠશે.
