Obesity Myths and Facts: મોટાપો દુનિયાની સૌથી ખોટી રીતે સમજવામાં આવેલી હેલ્થ સમસ્યાઓમાંથી એક છે. આનું કારણ એ નથી કે સાયન્સ પાસે જવાબ નથી, પરંતુ સમસ્યા એ છે કે વર્ષોથી ચાલી આવતી ખોટી ધારણાઓ, ભ્રામક ડાયેટ સલાહ અને સામાજિક પૂર્વગ્રહોએ સાચી માહિતીને પાછળ ધકેલી દીધી છે. વોય ઇન્ડિયા (પૂર્વમાં અર્લીફિટ) ની સહ-સંસ્થાપક અને COO સલોની પાલીવાલના જણાવ્યા અનુસાર, મોટાપાને લઈને ઘણા એવા ભ્રમો છે જે માત્ર ખોટા જ નથી, પરંતુ લોકોના સ્વાસ્થ્યને પણ નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા છે.
શું લાઇફસ્ટાઇલના કારણે આવું થાય છે?
સૌથી મોટો ભ્રમ એ છે કે મોટાપો માત્ર વ્યક્તિની લાઇફસ્ટાઇલનું પરિણામ હોય છે. જ્યારે રિસર્ચ દર્શાવે છે કે આની પાછળ જેનેટિક, હોર્મોન, ઊંઘ, તણાવ, આંતરડાના માઇક્રોબાયોમ અને પર્યાવરણ જેવા ઘણા પરિબળો મળીને કામ કરે છે. આ જ કારણ છે કે એક સરખી ડાયેટ અને સમાન શારીરિક પ્રવૃત્તિ હોવા છતાં બે લોકોનું વજન અલગ-અલગ હોઈ શકે છે.
શું ઓછું ખાવાથી આ ઠીક થઈ જાય છે?
બીજો સામાન્ય ભ્રમ છે કે “ઓછું ખાઓ અને વધારે હરો-ફરો” જ આનો ઉકેલ છે. સલોની પાલીવાલ જણાવે છે કે આ સલાહ સંપૂર્ણપણે ખોટી નથી, પરંતુ મોટાપા જેવી જટિલ અને લાંબા સમય સુધી ચાલનારી બીમારીના ઇલાજ માટે પૂરતી પણ નથી. ભૂખને નિયંત્રિત કરનારા હોર્મોન્સ અને શરીરનું મેટાબોલિઝમ આ પ્રક્રિયાને ઘણી વધુ મુશ્કેલ બનાવે છે.
શું વજન ઓછું ન થવું એ તમારી જવાબદારી છે?
આ જ રીતે ઘણા લોકો માને છે કે વજન ઓછું ન કરી શકવા પાછળ ઈચ્છાશક્તિની કમી જવાબદાર હોય છે. જ્યારે ઘ્રેલિન, લેપ્ટિન, ઇન્સ્યુલિન અને કોર્ટિસોલ જેવા હોર્મોન્સ ભૂખ અને ખાવાની ઈચ્છાને પ્રભાવિત કરે છે. આવા સમયમાં માત્ર વધુ મહેનત કરો કહેવું સમસ્યાનો ઉકેલ નથી. એક્સપર્ટનું કહેવું છે કે દરેક મોટાપો બહારથી દેખાતો નથી; ઘણા લોકોમાં શરીરની અંદર અંગોની આસપાસ ચરબી જમા હોય છે, જેને વિસરલ ઓબેસિટી કહેવામાં આવે છે. દક્ષિણ એશિયાઈ વસ્તીમાં આ જોખમ વિશેષ રૂપે વધુ જોવા મળે છે. તેથી માત્ર વજન કે BMI ના આધારે સ્વાસ્થ્યનું આકલન કરવું પૂરતું નથી માનવામાં આવતું.
શું એકવાર વજન ઘટ્યા પછી ફરીથી વધી શકે છે?
એક બીજી મોટી ગેરસમજ એ છે કે એકવાર વજન ઘટી ગયા પછી તે હંમેશા ઓછું જ રહે છે. રિસર્ચ દર્શાવે છે કે શરીર પોતાના જૂના વજનને જાળવી રાખવાનો પ્રયત્ન કરે છે, જેનાથી સમયની સાથે વજન ફરીથી વધવાની સંભાવના રહે છે. આ જ કારણે મોટાપા માટે લાંબા સમય સુધી મેડિકલ સહાયની જરૂર પડી શકે છે. GLP-1 દવાઓ જેવી કે સેમાગ્લુટાઇડ અને ટિરઝેપાટાઇડને લઈને પણ ઘણા મિસકન્સેપ્શન છે. જો કે ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સમાં આ દવાઓએ સારા પરિણામો દર્શાવ્યા છે અને આ ભૂખ તેમજ મેટાબોલિઝમને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે. એક્સપર્ટના જણાવ્યા અનુસાર, આનો ઉપયોગ સરળ રસ્તો પસંદ કરવો નથી, પરંતુ સાચી રીતે ઇલાજ કરાવવો છે.
શું મોટાપો કોઈ બીમારી છે?
વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશન, અમેરિકન મેડિકલ એસોસિએશન અને દુનિયાની પ્રમુખ એન્ડોક્રિનોલોજી સંસ્થાઓ મોટાપાને એક ક્રોનિક બીમારી માને છે. આ ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસ, હૃદય રોગ, સ્લીપ એપ્નિયા અને ઘણા પ્રકારના કેન્સર જેવી 200 થી વધુ બીમારીઓ સાથે જોડાયેલી છે. તેથી મોટાપાને માત્ર વજન વધવાની સમસ્યા માનવી યોગ્ય નથી, પરંતુ આને એક ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિ તરીકે સમજવી અને સમયસર ઉપચાર લેવો જરૂરી છે.
