Palliative Chemotherapy: પેલિએટિવ કીમોથેરાપી અને ક્યુરેટિવ કીમોથેરાપી વચ્ચે શું તફાવત છે?
Palliative Chemotherapy: કેન્સર એક ગંભીર સમસ્યા છે. જ્યારે પણ કોઈ વ્યક્તિમાં કેન્સરની ઓળખ થાય છે ત્યારે તે ગભરાઈ જાય છે. જ્યારે કે, જો યોગ્ય સમયે કેન્સરની ઓળખ કરી લેવામાં આવે તો કેન્સરને શરૂઆતના સ્ટેજમાં સરળતાથી ઠીક કરી શકાય છે અને તેને વધતું અટકાવી શકાય છે. વ્યક્તિની વર્તમાન સ્થિતિના આધારે ડૉક્ટર કેન્સરની સારવાર માટે કીમોથેરાપી, રેડિયેશન થેરાપી, દવાઓ, સર્જરી, પેલિએટિવ કીમોથેરાપીની પસંદગી કરી શકે છે. નિષ્ણાતો અનુસાર પેલિએટિવ સારવારનો અર્થ “સારવાર બંધ કરી દેવી” નથી. પેલિએટિવ કેર દર્દીની તકલીફ ઘટાડવા અને જીવનની ગુણવત્તા સુધારવા માટે આપવામાં આવે છે અને તેને સક્રિય કેન્સર સારવાર સાથે પણ આપી શકાય છે.
પેલિએટિવ કીમોથેરાપી શું છે ?
કૅન્સર રિસર્ચ UK અનુસાર પેલિએટિવ કીમોથેરાપી એવી કીમોથેરાપી છે, જેનો મુખ્ય હેતુ કેન્સરથી થતી તકલીફ ઘટાડવા અને બીમારીને નિયંત્રણમાં રાખવાનો હોય છે. તેમાં કેન્સરના કોષોની વૃદ્ધિ ધીમી કરવા અથવા ટ્યુમરનું કદ ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે, જેથી દર્દીને દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, દબાણ, રક્તસ્રાવ અથવા કેન્સર સાથે જોડાયેલા અન્ય લક્ષણોમાં રાહત મળી શકે છે.
આવી સ્થિતિ ખાસ કરીને ત્યારે સામે આવી શકે છે જ્યારે કેન્સર શરીરના અન્ય ભાગો સુધી ફેલાઈ ગયું હોય અથવા તેને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવું શક્ય ન હોય. જોકે, તેનો અર્થ એ નથી કે દરેક અદ્યતન કેન્સરમાં પેલિએટિવ કીમોથેરાપી આપવામાં જ આવશે. નિર્ણય કેન્સરના પ્રકાર, તેની સ્થિતિ, દર્દીની શારીરિક સ્થિતિ, અગાઉ આપવામાં આવેલી સારવાર અને દર્દીની પ્રાથમિકતાઓના આધારે લેવામાં આવે છે.
શું પેલિએટિવ કીમોથેરાપી અને સારવાર માટે આપવામાં આવતી કીમોથેરાપી એકસરખી છે?
NCBI અનુસાર દવાના સ્તરે બંનેમાં ઘણી સમાનતા હોઈ શકે છે, પરંતુ સારવારનો હેતુ અલગ હોય છે.
સારવાર માટેની કીમોથેરાપીનો હેતુ કેન્સરને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવાનો અથવા દર્દીના સાજા થવાની શક્યતા વધારવાનો હોય છે. તે ઘણીવાર સર્જરી અથવા રેડિયેશન સાથે આપવામાં આવે છે, જેથી કેન્સર ફરીથી થવાનું જોખમ ઘટે અથવા બીમારીને સંપૂર્ણપણે નિયંત્રણમાં રાખી શકાય.
તેની વિરુદ્ધ પેલિએટિવ કીમોથેરાપીનો હેતુ બીમારીને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવાને બદલે તેને નિયંત્રણમાં રાખવાનો, તેની ગતિ ધીમી કરવાનો અને દર્દીના જીવનની ગુણવત્તા સુધારવાનો હોઈ શકે છે.
પેલિએટિવ સારવારના મુખ્ય હેતુ શું હોય છે?
પેલિએટિવ કીમોથેરાપી અથવા વ્યાપક પેલિએટિવ કેરના ઘણા હેતુ હોઈ શકે છે. અમેરિકન સોસાયટી ઓફ ક્લિનિકલ ઓન્કોલોજી (ASCO)ની માર્ગદર્શિકા અનુસાર અદ્યતન કેન્સર ધરાવતા દર્દીઓમાં પેલિએટિવ કેરને સક્રિય કેન્સર સારવાર સાથે શરૂઆતના તબક્કામાં સામેલ કરવું જોઈએ. તેનો હેતુ લક્ષણો, માનસિક તકલીફ અને જીવનની ગુણવત્તા સાથે જોડાયેલી સમસ્યાઓને વધુ સારી રીતે સંભાળવાનો છે.
1. દુખાવો ઓછો કરવો
જો ટ્યુમર કોઈ અંગ અથવા આસપાસની નસો પર દબાણ કરી રહ્યું હોય, તો દુખાવો થઈ શકે છે. ટ્યુમરનું કદ ઘટવાથી કેટલાક દર્દીઓમાં આ દબાણ અને દુખાવામાં રાહત મળી શકે છે.
2. શ્વાસ લેવામાં તકલીફ ઓછી કરવી
ફેફસાંની આસપાસ અથવા શરીરના કોઈ અન્ય ભાગમાં કેન્સરને કારણે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થઈ શકે છે. કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં કેન્સરને નિયંત્રણમાં રાખતી સારવાર આ સમસ્યાને ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે.
3. ટ્યુમરની વૃદ્ધિ ધીમી કરવી
પેલિએટિવ કીમોથેરાપીનો એક મહત્વપૂર્ણ હેતુ કેન્સરને થોડા સમય માટે નિયંત્રણમાં રાખવાનો હોઈ શકે છે. તેનાથી બીમારીને કારણે થતી તકલીફો મોડી વધી શકે છે.
4. રોજિંદું જીવન વધુ સારું બનાવવું
જો કેન્સરના લક્ષણો ઓછા થાય છે, તો દર્દી ખાવા, ચાલવા-ફરવા, ઊંઘવા અથવા પરિવાર સાથે સમય પસાર કરવા જેવી પ્રવૃત્તિઓ વધુ સારી રીતે કરી શકે છે.
5. જીવનની ગુણવત્તા પર ધ્યાન આપવું
પેલિએટિવ સારવારમાં માત્ર બીમારીનો રિપોર્ટ જોવામાં આવતો નથી. દર્દીને કેટલો દુખાવો થઈ રહ્યો છે, તેની ઊંઘ કેવી છે, તે કેટલી પ્રવૃત્તિ કરી શકે છે અને માનસિક રીતે કેવું અનુભવે છે, આ તમામ બાબતોને મહત્વ આપવામાં આવે છે.
પેલિએટિવ કીમોથેરાપી અને ક્યુરેટિવ કીમોથેરાપી વચ્ચેનો સૌથી મોટો તફાવત દવાનો નહીં, પરંતુ સારવારના હેતુનો છે. ક્યુરેટિવ સારવારનો હેતુ કેન્સરને દૂર કરવાનો અથવા સાજા થવાની શક્યતા વધારવાનો હોય છે, જ્યારે પેલિએટિવ કીમોથેરાપીનો હેતુ બીમારીને નિયંત્રણમાં રાખવાનો, તેની વૃદ્ધિ ધીમી કરવાનો અને કેન્સર સાથે જોડાયેલા લક્ષણો ઘટાડીને જીવનની ગુણવત્તા સુધારવાનો હોઈ શકે છે. પેલિએટિવનો અર્થ એ નથી કે સારવાર સમાપ્ત થઈ ગઈ છે અથવા દર્દી માટે કોઈ વિકલ્પ બચ્યો નથી. આધુનિક કેન્સર સંભાળમાં પેલિએટિવ કેર સક્રિય સારવાર સાથે પણ આપી શકાય છે.
