Sneeze Every Morning: સવારે ઉઠતાની સાથે સતત છીંક આવવી, નાક વહેવું, ગળામાં ખરાશ, આંખોમાં ખંજવાળ અથવા પાણી આવવું ઘણા લોકો માટે સામાન્ય સમસ્યા છે. ઘણી વખત લોકો તેને ઋતુ બદલાવ અથવા શરદી-ઉધરસ સમજી લે છે, પરંતુ જો આ લક્ષણો દરરોજ સવારે જ વધુ અનુભવાય તો તેની પાછળ મોર્નિંગ એલર્જી હોઈ શકે છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર ઘરની અંદર રહેલા એલર્જન, ખાસ કરીને બેડરૂમમાં છુપાયેલા કણો, આખી રાત શરીરના સંપર્કમાં રહે છે અને સવારે લક્ષણો વધુ સ્પષ્ટ થઈ જાય છે.
સવારે એલર્જીના લક્ષણો વધારે કેમ વધી જાય છે?
ક્લીવલેન્ડ ક્લિનિક અનુસાર રાત્રિ દરમિયાન વ્યક્તિ લગભગ 6–8 કલાક સુધી એક જ પથારી પર રહે છે. આ દરમિયાન શરીર સતત ધૂળ, ડસ્ટ માઇટ્સ, પાલતુ પ્રાણીઓના વાળ અથવા ફૂગના સંપર્કમાં રહે છે. સવારે ઉઠતાની સાથે શરીરની રોગપ્રતિકારક પ્રણાલી આ એલર્જન સામે હિસ્ટામિન જેવા રસાયણો છોડે છે, જેના કારણે છીંક, નાક બંધ થવું અને આંખોમાં ખંજવાળ જેવા લક્ષણો વધી જાય છે. આ ઉપરાંત સવારે કેટલાક વિસ્તારોમાં પરાગકણ (પોલન)નું સ્તર પણ વધારે હોઈ શકે છે. એલર્જનનો લાંબા સમય સુધી સંપર્ક મોર્નિંગ એલર્જીને વધારી શકે છે.
તમારા બેડરૂમમાં છુપાયેલા એલર્જીના ટ્રિગર
ડસ્ટ માઇટ્સ
NIH અનુસાર ડસ્ટ માઇટ્સ અત્યંત નાના સૂક્ષ્મ જીવો હોય છે, જે ગાદલા, ઓશિકા, રજાઈ, ધાબળા અને કાર્પેટમાં રહે છે. તેમને ભેજવાળું અને ગરમ વાતાવરણ ગમે છે. તેમના મળ અને શરીરના નાના-નાના કણો શ્વાસ દ્વારા શરીરમાં જઈને એલર્જી પેદા કરે છે. ડસ્ટ માઇટ એલર્જીનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત પથારી હોય છે.
મોલ્ડ (ફૂગ)
જો રૂમમાં ભેજ વધારે રહેતો હોય, દિવાલો પર ભેજના ડાઘ હોય અથવા એર કન્ડિશનર અને કૂલરની સફાઈ નિયમિત ન થતી હોય, તો મોલ્ડ ઝડપથી વધી શકે છે. તેના બીજકણ (સ્પોર્સ) શ્વાસ દ્વારા શરીરમાં જઈને એલર્જી અને અસ્થમાના લક્ષણો વધારી શકે છે. CDC અનુસાર પણ ઘરની અંદરની ભેજ અને મોલ્ડને એલર્જીના મુખ્ય કારણોમાં ગણવામાં આવે છે.
પોલન (પરાગકણ)
મેડલાઇનપ્લસ અનુસાર જો તમે સવારે બારી ખોલીને સૂતા હો અથવા સવારે બહાર ફરવા જતા હો, તો વૃક્ષો, ઘાસ અને નીંદણના પરાગકણ શ્વાસ દ્વારા શરીરમાં પ્રવેશી શકે છે. અનેક પ્રકારના છોડમાં સવારે પોલનનું સ્તર વધારે હોય છે, જેના કારણે એલર્જી વધી શકે છે.
ડસ્ટ માઇટ્સ, પોલન અને મોલ્ડમાં શું તફાવત છે?
| એલર્જન | ક્યાં મળે છે | લક્ષણો ક્યારે વધે છે |
|---|---|---|
| ડસ્ટ માઇટ્સ | ગાદલા, ઓશિકા, કાર્પેટ | સવારે ઉઠતાની સાથે |
| પોલન | વૃક્ષો, ઘાસ, ફૂલો | સવારે અને પવન ચાલે ત્યારે |
| મોલ્ડ | ભેજવાળી જગ્યા | વરસાદ અથવા ભેજમાં |
આ ત્રણેય એલર્જનના લક્ષણો લગભગ સમાન હોઈ શકે છે, પરંતુ તેમના સ્ત્રોત અલગ-અલગ હોય છે. યોગ્ય ઓળખથી સારવાર પણ વધુ અસરકારક બને છે.
સવારની એલર્જી ઘટાડવાના સરળ ઉપાય
- HHS અનુસાર ઓશિકાના કવર, ચાદર અને ધાબળાને અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછું એક વખત 55–60°C ગરમ પાણીમાં ધોવો, જેથી ડસ્ટ માઇટ્સ ઘટાડી શકાય.
- એર ફિલ્ટર હવામાં રહેલી ધૂળ, પોલન અને અન્ય સૂક્ષ્મ કણોને ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે.
- ઘરની અંદરની ભેજ 30–50% વચ્ચે રાખવાથી મોલ્ડ અને ડસ્ટ માઇટ્સની વૃદ્ધિ ઘટે છે.
- એલર્જી સીઝનમાં વહેલી સવારે બારીઓ ખોલવાનું ટાળો અને બહારથી આવ્યા પછી ચહેરો તથા હાથ ધોઈ લો.
- જો તમને પાલતુ પ્રાણીઓથી એલર્જી હોય તો તેમને પથારી પર આવવા ન દો.
સવારે ઉઠતાની સાથે છીંક, નાક બંધ થવું અથવા આંખોમાં ખંજવાળ થવી હંમેશાં સામાન્ય શરદીનો સંકેત નથી. અનેક કિસ્સામાં તેની પાછળ ડસ્ટ માઇટ્સ, પોલન, મોલ્ડ અથવા અન્ય ઇન્ડોર એલર્જન જવાબદાર હોય છે. બેડરૂમની નિયમિત સફાઈ, ભેજને નિયંત્રિત રાખવો, એલર્જનથી બચાવ અને જરૂર પડ્યે નિષ્ણાત પાસે તપાસ કરાવવાથી મોર્નિંગ એલર્જીને ઘણી હદ સુધી નિયંત્રિત કરી શકાય છે. જો લક્ષણો વારંવાર પાછા આવે અથવા લાંબા સમય સુધી રહે, તો પોતાની રીતે દવા લેવાને બદલે એલર્જી નિષ્ણાતની સલાહ લેવી સૌથી સુરક્ષિત અને અસરકારક વિકલ્પ છે.
