Symptoms of anxiety and stress: ‘મનની બેચેની’ હવે માત્ર વડીલોની વાત રહી નથી, વર્તમાન સમયમાં બાળકો અને યુવાનો પણ સ્ટ્રેસ-એન્ઝાયટીનો ભોગ બની રહ્યા છે. સ્ટ્રેસ-એન્ઝાયટી જેવી માનસિક સ્વાસ્થ્યની સમસ્યાઓ ઘણી સામાન્ય બની ગઈ છે. આજની ઝડપી ગતિવાળી જિંદગી, સોશિયલ મીડિયા, અભ્યાસ-કામનું દબાણ અને ભવિષ્યની અનિશ્ચિતતા જેવા કારણોસર આ સમસ્યા ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહી છે.
સ્ટ્રેસ ત્યારે થાય છે જ્યારે આપણે કોઈ પડકાર, દબાણ કે ભયનો અનુભવ કરીએ છીએ, જ્યારે એન્ઝાયટી એવી લાગણી છે જેમાં આપણે વારંવાર ચિંતા, ગભરામણ કે ડર અનુભવીએ છીએ, જે રોજિંદા જીવનને અસર કરી શકે છે.
એન્ઝાયટી એટલે કે ચિંતા-ગભરામણની સમસ્યા અનેક કારણોસર થઈ શકે છે. સમય જતાં તેના લક્ષણો ઠીક પણ થઈ જાય છે, જોકે જો તેમાં જલ્દી સુધારો ન થાય તો નિષ્ણાતોની સલાહ લેવી જરૂરી બની જાય છે. માનસિક સ્વાસ્થ્ય વિકારોની આ સમસ્યાનો સમયસર ઈલાજ કરાવવો પણ ખૂબ જ આવશ્યક માનવામાં આવે છે.
એન્ઝાયટીના કારણે થતી તકલીફો?
એન્ઝાયટી આમ તો મેન્ટલ હેલ્થની સમસ્યા છે પણ શું તમે જાણો છો કે ચિંતા-ગભરામણની સમસ્યાના અનેક શારીરિક લક્ષણો પણ હોઈ શકે છે? ડોક્ટર્સ કહે છે કે, વધુ ચિંતા કરનારા લોકોમાં સમય જતાં બ્લડ પ્રેશર અને હૃદય રોગ વિકસિત થવાનું પણ જોખમ રહે છે, આવામાં તેનાથી બચાવ કરતા રહેવો ખૂબ જ આવશ્યક છે.
નકારાત્મક વિચારો અને પરિસ્થિતિઓ એન્ઝાયટીને વધારનારી માનવામાં આવે છે, આ ઉપરાંત કેટલીક અંતર્ગત સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓની સ્થિતિમાં પણ ચિંતા વિકારનું જોખમ વધી જાય છે. આ વિશે સમજતા તમામ લોકોએ બચાવના ઉપાયો કરતા રહેવાની જરૂર છે.
ક્યાંક તમે પણ તો શિકાર નથી ને?
ચિંતા-તણાવ એ શરીરની તે પ્રતિક્રિયાઓ છે જે નકારાત્મક પરિસ્થિતિઓના પરિણામે થાય છે. જ્યારે આપણું શરીર કોઈ જોખમ સામે પ્રતિક્રિયા આપે છે, ત્યારે શ્વાસની ગતિ વધી જાય છે. આ જ કારણ છે કે ઘણીવાર તણાવ-ચિંતાની સ્થિતિમાં લોકોનું બ્લડ પ્રેશર વધી જાય છે.
આ ઉપરાંત ક્રોનિક એન્ઝાયટીની સમસ્યા પેટની તકલીફો અને શારીરિક સંતુલનમાં ઘટાડાનું પણ કારણ બની શકે છે, જેના લક્ષણોનું સમયસર નિદાન આવશ્યક છે.
એન્ઝાયટીમાં કયા શારીરિક લક્ષણો હોય છે?
સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતોના મતે ચિંતા-તણાવની સ્થિતિની લોકો પર અલગ-અલગ રીતે અસર થઈ શકે છે. તેના કેટલાક શારીરિક લક્ષણો પર ધ્યાન આપતા રહેવાની જરૂર હોય છે.
એન્ઝાયટીના કારણે તમને પેટમાં દુખાવો, ઉબકા કે પાચનની પરેશાની, માથાનો દુખાવો, અનિદ્રા કે અન્ય ઊંઘ સંબંધી વિકાર, નબળાઈ કે થાક, ઝડપથી શ્વાસ લેવા, હૃદયના ધબકારા વધવા ઉપરાંત પરસેવો આવવો કે ધ્રુજારી જેવી તકલીફો થઈ શકે છે.
એન્ઝાયટી હોય તો શું કરવું?
સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતો કહે છે કે જો કોઈ વિષયને લઈને થતી ચિંતા તમારા માનસિક સ્વાસ્થ્યને અસર કરી રહી હોય અથવા રોજિંદા જીવનને મુશ્કેલ બનાવી રહી હોય, તો આ વિશે કોઈ મનોચિકિત્સકની સલાહ જરૂર લેવી.
એન્ઝાયટીની સમસ્યા શોધવા માટે આમ તો કોઈ મેડિકલ ટેસ્ટ નથી પણ ડોક્ટર કેટલાક લક્ષણોના આધારે તેનું સરળતાથી નિદાન કરી શકે છે. દવાઓ અને થેરાપી દ્વારા આ પ્રકારની તકલીફોને ઠીક કરી શકાય છે.
