Swine Flu Diabetes : ડાયાબિટીસ ધરાવતા દર્દીઓમાં ઇન્ફ્લુએન્ઝા એટલે કે સ્વાઇન ફ્લૂ દરમિયાન ગંભીર સમસ્યાઓનું જોખમ વધી શકે છે. ડાયાબિટીસ ઇન્ફેક્શન સામે લડવાની ઇમ્યુન રિસ્પોન્સને અસર કરી શકે છે, જ્યારે ફ્લૂ દરમિયાન સ્ટ્રેસ હોર્મોન્સ વધવાથી બ્લડ શુગર અચાનક વધી શકે છે. આ ઉપરાંત, વધારે તાવ, ડિહાઇડ્રેશન, ઓછું ખાવું અને કેટલીક દવાઓ પણ ગ્લુકોઝના સ્તરને અસર કરી શકે છે.
સ્વાઇન ફ્લૂ અથવા H1N1 ઇન્ફ્લુએન્ઝા એક રેસ્પિરેટરી વાયરલ ઇન્ફેક્શન છે. તેનાં લક્ષણોમાં અચાનક તાવ આવવો, ખાંસી, ગળામાં ખરાશ, શરીરમાં દુખાવો, માથાનો દુખાવો અને થાકનો સમાવેશ થઈ શકે છે. સામાન્ય રીતે સ્વસ્થ વ્યક્તિમાં ફ્લૂ થોડા દિવસોમાં મટી શકે છે, પરંતુ ડાયાબિટીસ જેવી ક્રોનિક સ્થિતિ હોય ત્યારે ઇન્ફેક્શન ગંભીર થવાનું જોખમ વધી શકે છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, H1N1 ફ્લૂ, જેને સ્વાઇન ફ્લૂ પણ કહેવામાં આવે છે, તે ઇન્ફ્લુએન્ઝા A વાયરસનો એક પ્રકાર છે. ટાઇપ 1, ટાઇપ 2 અને જસ્ટેશનલ ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકોમાં, ડાયાબિટીસ યોગ્ય રીતે નિયંત્રિત હોય તો પણ, ઇન્ફ્લુએન્ઝાની ગંભીર સમસ્યાઓનું જોખમ વધારે હોય છે. આમાં ન્યુમોનિયા, બ્રોન્કાઇટિસ અને હૉસ્પિટલમાં દાખલ થવાની સ્થિતિનો સમાવેશ થઈ શકે છે. ઇન્ફ્લુએન્ઝાને કારણે હૉસ્પિટલમાં દાખલ થતા પુખ્ત દર્દીઓમાં લગભગ 30 ટકા દર્દીઓ ડાયાબિટીસ ધરાવતા હોય છે.
ડાયાબિટીસ અને ઇમ્યુન રિસ્પોન્સ વચ્ચે શું સંબંધ છે.
ડાયાબિટીસની અસર માત્ર બ્લડ શુગર સુધી મર્યાદિત રહેતી નથી. લાંબા સમય સુધી બ્લડ ગ્લુકોઝનું સ્તર ઊંચું રહે ત્યારે શરીરની ઇન્ફેક્શન સામે લડવાની ક્ષમતા પ્રભાવિત થઈ શકે છે. CDC અનુસાર, ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકોમાં ઇન્ફ્લુએન્ઝા અને ન્યુમોનિયા જેવા રેસ્પિરેટરી ઇન્ફેક્શનથી ગંભીર બીમારી થવાનું જોખમ વધી શકે છે અને બીમારીમાંથી સાજા થવામાં પણ વધુ સમય લાગી શકે છે.
જ્યારે ઇન્ફ્લુએન્ઝા વાયરસ શરીરમાં પ્રવેશે છે, ત્યારે ઇમ્યુન સિસ્ટમ તેને નષ્ટ કરવા માટે ઇન્ફ્લેમેટરી રિસ્પોન્સ શરૂ કરે છે. આ દરમિયાન શરીર અનેક હોર્મોન્સ છોડે છે, જે ઇન્ફેક્શન સામે લડવામાં મદદ કરે છે, પરંતુ બ્લડ ગ્લુકોઝ પણ વધારી શકે છે.
સ્વાઇન ફ્લૂ બ્લડ શુગરનું સ્તર કેમ બગાડી શકે છે.
સ્વાઇન ફ્લૂ અથવા ઇન્ફ્લુએન્ઝા દરમિયાન બ્લડ શુગર અચાનક વધી જવું સામાન્ય હોઈ શકે છે. તેનું એક કારણ ઇન્ફેક્શન સામે શરીરની કુદરતી સ્ટ્રેસ રિસ્પોન્સ છે.
બીમારી દરમિયાન શરીરમાં કોર્ટિસોલ અને એડ્રેનાલિન (Adrenaline) જેવા સ્ટ્રેસ હોર્મોન્સનું પ્રમાણ વધી શકે છે. આ હોર્મોન્સ શરીરને ઇન્ફેક્શન અને તણાવનો સામનો કરવામાં મદદ કરે છે, પરંતુ તેની સાથે બ્લડ ગ્લુકોઝ પણ વધારી શકે છે. અમેરિકન ડાયાબિટીસ એસોસિએશન અનુસાર, શરદી અથવા ફ્લૂ જેવી બીમારી દરમિયાન શરીર દ્વારા છોડવામાં આવતા હોર્મોન્સ બ્લડ ગ્લુકોઝ વધારી શકે છે.
બીમારી દરમિયાન બ્લડ શુગર વધવાનું કારણ શું છે.
ફ્લૂ દરમિયાન બ્લડ શુગર વધવા પાછળ અનેક પરિબળો જવાબદાર હોઈ શકે છે. પ્રથમ કારણ ઇન્ફેક્શનને કારણે થતી સ્ટ્રેસ રિસ્પોન્સ છે. બીજું કારણ ડિહાઇડ્રેશન હોઈ શકે છે. તાવ અને પરસેવાને કારણે શરીરમાં પ્રવાહીની અછત થઈ શકે છે, જ્યારે પૂરતું પાણી ન પીવાથી સ્થિતિ વધુ બગડી શકે છે.
CDC અનુસાર, શરદી અને ફ્લૂ માટે લેવામાં આવતી દવાઓ પણ બ્લડ શુગરને અસર કરી શકે છે. તેથી ડાયાબિટીસ ધરાવતા દર્દીઓએ ડૉક્ટરને પૂછ્યા વિના કોઈ નવી દવા શરૂ કરવી જોઈએ નહીં.
ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ ફ્લૂથી બચવા કઈ સાવચેતીઓ રાખવી જોઈએ.
ગ્લોબલ ડાયાબિટીસ કમ્યુનિટી અનુસાર, ડાયાબિટીસ ધરાવતા દર્દીઓએ ફ્લૂથી બચવા માટે નીચે જણાવેલાં પગલાં અપનાવવા જોઈએ.
– દર વર્ષે ફ્લૂ વૅક્સિનેશન વિશે ડૉક્ટર સાથે વાત કરો.
– હાથની સ્વચ્છતાનું ધ્યાન રાખો.
– ફ્લૂથી સંક્રમિત વ્યક્તિઓથી અંતર રાખો.
– બ્લડ શુગરની નિયમિત તપાસ કરો.
– પૂરતા પ્રમાણમાં પાણી પીતા રહો.
ડાયાબિટીસ હોવાનો અર્થ એ નથી કે વ્યક્તિને દરેક વખતે ફ્લૂ થાય ત્યારે ગંભીર બીમારી થશે, પરંતુ સામાન્ય વ્યક્તિની સરખામણીમાં ઇન્ફ્લુએન્ઝા સંબંધિત સમસ્યાઓનું જોખમ વધારે હોઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, ઇન્ફેક્શન દરમિયાન બ્લડ શુગર નિયંત્રિત રાખવું મુશ્કેલ બની શકે છે. તેથી દર વર્ષે ફ્લૂ વૅક્સિનેશન, હાથની સ્વચ્છતા, સંક્રમિત વ્યક્તિઓથી અંતર રાખવું, પૂરતું પાણી પીવું, ગ્લુકોઝની નિયમિત તપાસ કરવી અને લક્ષણો જણાય ત્યારે તબીબી સલાહ લેવી મહત્ત્વપૂર્ણ છે. ફ્લૂ થાય ત્યારે ડાયાબિટીસની દવાઓ પોતાની રીતે બંધ કરવાને બદલે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.
