Heart Diseases In India: હૃદય રોગ વર્તમાન સમયમાં સ્વાસ્થ્ય માટેના સૌથી મોટા પડકારોમાંનો એક છે. દર વર્ષે તેના કારણે લાખો લોકોના મોત થાય છે. આશ્ચર્યજનક રીતે, તાજેતરના વર્ષોમાં યુવાનો અને બાળકોમાં પણ હૃદય રોગના કેસોમાં ઝડપથી વધારો જોવા મળ્યો છે.
સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, બદલાતી જીવનશૈલી અને ખાનપાનની ગરબડ તેનું સૌથી મોટું કારણ છે. શહેરીકરણ સાથે બેસીને કામ કરવાની આદત, શારીરિક પ્રવૃત્તિઓનો અભાવ, મોડી રાત સુધી જાગવું અને મોબાઈલ-લેપટોપ પર વધુ સમય વિતાવવો દિલના સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યો છે.
દેશના ઉત્તર વિસ્તારોમાં આ દિવસોમાં ભારે ઠંડી અને શીતલહેરનો પ્રકોપ પણ જોવા મળી રહ્યો છે, ઠંડીની મોસમ પણ હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે મોટા પડકારો લઈને આવે છે. અહીં એ નોંધવું પણ યોગ્ય છે કે માત્ર ઠંડુ વાતાવરણ જ નહીં, પરંતુ અન્ય કેટલીક પરિસ્થિતિઓ પણ છે જે દેશના અલગ-અલગ ભાગોમાં હૃદયના દર્દીઓના કેસોમાં સ્પષ્ટ તફાવત દર્શાવે છે.
હવે સવાલ એ છે કે કયા રાજ્યો અથવા દેશના કયા ભાગોમાં હૃદય રોગનું જોખમ વધારે છે? શું ખરેખર સ્થાનોને પણ હૃદયની બીમારી સાથે કોઈ સંબંધ છે? ચાલો આ વિશે વિગતવાર સમજીએ.
દેશના દક્ષિણ રાજ્યોમાં હૃદય રોગનું જોખમ વધુ
આ જ સવાલનો જવાબ શોધવા માટે બેંગલુરુ સ્થિત ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર સ્ટેમ સેલ સાયન્સ એન્ડ રીજનરેટિવ મેડિસિનના સંશોધકોએ એક અભ્યાસ હાથ ધર્યો હતો. આમાં, વૈજ્ઞાનિકોની ટીમે મોટો ખુલાસો કરતા જણાવ્યું છે કે દક્ષિણ ભારતીય મૂળના લોકોમાં એક ખાસ જેનેટિક પેટર્ન જોવા મળી છે, જેનાથી તેમનામાં ‘હાયપરટ્રોફિક કાર્ડિયોમાયોપેથી’ થવાનું જોખમ ઘણું વધી જાય છે.
જર્નલ ઓફ ધ અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશનમાં પ્રકાશિત થયેલા આ પેપરમાં જેનેટિક મ્યુટેશન પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. નિષ્ણાતોએ કહ્યું કે હવે વસ્તી-આધારિત વિશિષ્ટ સ્ક્રીનિંગ અને સર્વસમાવેશક કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર સંશોધનની તાત્કાલિક જરૂર છે જેથી જોખમોને સમયસર ઓળખવામાં મદદ મળી શકે.
હાયપરટ્રોફિક કાર્ડિયોમાયોપેથીની સમસ્યા વિશે જાણો
અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશનના જર્નલ અનુસાર, હાયપરટ્રોફિક કાર્ડિયોમાયોપેથી (HCM) એ એક અલગ પ્રકારની જેનેટિક હૃદયની બીમારી છે જે વિશ્વભરમાં ૨૦૦-૫૦૦ લોકોમાંથી એકને અસર કરે છે. આમાં હૃદયની બીજી કોઈ બીમારી વગર પણ દિલનું લેફ્ટ વેન્ટ્રિકલ જાડું થઈ જાય છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે મોટાભાગના HCM ના કિસ્સાઓ સાર્કોમેયર પ્રોટીન બનાવવા માટે જવાબદાર જીનમાં મ્યુટેશનને કારણે થાય છે. દેશના દક્ષિણ ભાગના લોકોમાં આ જોખમ વધુ જોવા મળ્યું છે.
શું કહે છે સંશોધકો?
ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર સ્ટેમ સેલ સાયન્સ એન્ડ રીજનરેટિવ મેડિસિન (inStem) ના સંશોધકોએ શોધી કાઢ્યું છે કે દક્ષિણ ભારતીય મૂળના મોટાભાગના લોકોમાં કેટલાક એવા જેનેટિક મ્યુટેશન હોઈ શકે છે જે હાયપરટ્રોફિક કાર્ડિયોમાયોપેથી થવાનું જોખમ વધારે છે. આ એક ગંભીર સ્થિતિ છે જેનાથી હાર્ટ ફેલિયર અથવા અચાનક કાર્ડિયાક ડેથ (સડન કાર્ડિયાક ડેથ) નું જોખમ વધી જાય છે.
બેંગલુરુમાં કરવામાં આવેલા આ અભ્યાસમાં દક્ષિણ ભારતીય હાયપરટ્રોફિક કાર્ડિયોમાયોપેથી ધરાવતા દર્દીઓના એક મોટા જૂથના જીન સિક્વન્સનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો. આશરે ૧,૫૫૮ લોકો પર કરવામાં આવેલા આ અભ્યાસમાં મોટાભાગના લોકોમાં એવા જેનેટિક મ્યુટેશનની ઓળખ કરવામાં આવી છે જે હૃદય રોગનું જોખમ વધારનારા હોઈ શકે છે. આનાથી વિપરીત ઉત્તર ભારતીય લોકોમાં આ જોખમ પ્રમાણમાં ઓછું જોવા મળ્યું હતું.
હૃદયના સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીરતાથી ધ્યાન આપવાની જરૂર
નિષ્ણાતોની ટીમે આશા વ્યક્ત કરી છે કે આ અભ્યાસ ભારતમાં પર્સનલાઇઝ્ડ મેડિસિન માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે. વસ્તી-વિશિષ્ટ જેનેટિક માર્કરની ઓળખ સાથે, ડોકટરો હવે લક્ષિત ડાયગ્નોસ્ટિક ટૂલ્સ અને વિશેષ સારવાર વિકસાવવા માટે કામ કરી શકે છે, જેનાથી દક્ષિણ ભારતીય દર્દીઓમાં હૃદય રોગની વહેલી ઓળખ અને લાંબા ગાળાના ક્લિનિકલ પરિણામોમાં સુધારો થઈ શકે છે.
