કેન્દ્ર સરકારે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ના કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેતા સરકારી કર્મચારીઓ પરનો પ્રતિબંધ દૂર કર્યો છે. આ પ્રતિબંધ હટાવવાને લઈને કોંગ્રેસે મોદી સરકાર પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે. કોંગ્રેસના નેતા પવન ખેડાએ દાવો કર્યો છે કે 58 વર્ષ પહેલા કેન્દ્ર સરકારે સરકારી કર્મચારીઓને રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. પવન ખેડાનું કહેવું છે કે કેન્દ્રની નરેન્દ્ર મોદી સરકારે તે આદેશ પાછો ખેંચી લીધો છે. પરંતુ, શું તમે જાણો છો કે 58 વર્ષ પહેલા શું થયું હતું અને શા માટે સરકારે સરકારી કર્મચારીઓને RSSના કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. ચાલો તમને બધું વિગતવાર જણાવીએ…
હકીકતમાં, વર્ષ 1965માં, દેશમાં ગૌહત્યા પર પ્રતિબંધ મૂકવા અને ગૌ સંરક્ષણને લઈને કડક કાયદો બનાવવાની માંગ ઉઠી હતી. આને લઈને દેશભરમાં એક વિશાળ આંદોલન શરૂ થયું અને લાંબા સમય સુધી ચાલ્યું. વર્ષ 1966 માં, સંતે ગૌહત્યા પર પ્રતિબંધ અને ગૌ સંરક્ષણ સંબંધિત કડક કાયદાની માંગ સાથે દિલ્હી કૂચ કરી. 7 નવેમ્બર 1966ના રોજ ઋષિ-મુનિઓ આ માંગ સાથે સંસદની બહાર પહોંચ્યા અને આમરણાંત ઉપવાસની જાહેરાત કરી.
દાવો કરવામાં આવે છે કે આ દરમિયાન પોલીસે ગોળીબાર કર્યો હતો અને સંતો અને ગૌ રક્ષકો સિવાય ઘણા કામદારો પણ માર્યા ગયા હતા. જો કે, માર્યા ગયેલા લોકોની સંખ્યાને લઈને પરિસ્થિતિ સ્પષ્ટ નથી અને ઘણી જગ્યાએ અલગ અલગ રીતે આંકડો જણાવવામાં આવ્યો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, દિલ્હીમાં કર્ફ્યુ લાદવામાં આવ્યો હતો અને ઘણા સંતોને જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા હતા. આ પ્રદર્શન પછી, 30 નવેમ્બર 1966 ના રોજ, કેન્દ્ર સરકારે સરકારી કર્મચારીઓને RSSના કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો. કોંગ્રેસના નેતા જયરામ રમેશે 30 નવેમ્બર, 1966ના મૂળ આદેશનો સ્ક્રીનશોટ શેર કર્યો હતો, જેમાં સરકારી કર્મચારીઓને RSS અને જમાત-એ-ઈસ્લામીની પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ થવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
1970 અને 1980માં પણ ઓર્ડર જારી કરવામાં આવ્યા હતા
1966માં સરકારી કર્મચારીઓને રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ના કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યા બાદ, વર્ષ 1970માં પણ પ્રતિબંધ સંબંધિત આદેશો જારી કરવામાં આવ્યા હતા. આ પછી, જ્યારે વર્ષ 1977 માં જનતા પરી સરકારની રચના થઈ અને મોરારજી દેસાઈ વડાપ્રધાન બન્યા, ત્યારે RSSના કાર્યક્રમોમાં સરકારી કર્મચારીઓની ભાગીદારી પર પ્રતિબંધનો આદેશ રદ કરવામાં આવ્યો. પરંતુ, આ પછી, જ્યારે 1980 માં ઇન્દિરા ગાંધી સત્તામાં પાછા ફર્યા, ત્યારે તેમણે જૂના આદેશને ફરીથી લાગુ કર્યો. આ પછી, આરએસએસના કાર્યક્રમોમાં હાજરી આપવા પર સરકારી કર્મચારીઓ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
9 જુલાઈએ કેન્દ્રએ આદેશ જારી કરીને પ્રતિબંધ હટાવી લીધો હતો.
કેન્દ્ર સરકારે હવે આ પ્રતિબંધ હટાવી દીધો છે અને સરકાર દ્વારા 9 જુલાઈ 2024ના રોજ આદેશ પણ જારી કરવામાં આવ્યો હતો. આદેશમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ આદેશ રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ની પ્રવૃત્તિઓમાં સરકારી કર્મચારીઓની ભાગીદારીના સંબંધમાં જારી કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેમાં આગળ લખવામાં આવ્યું છે કે, ‘સમીક્ષા બાદ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે કે 30 નવેમ્બર 1966, 25 જુલાઈ 1970 અને 28 ઓક્ટોબર 1980ના રોજ જારી કરાયેલા સરકારી આદેશોમાંથી રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘનું નામ હટાવવામાં આવે.’
આરએસએસ પર ત્રણ વખત પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે
જયરામ રમેશે આરએસએસ વિરુદ્ધ અગાઉની સરકારોની કાર્યવાહીનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે. તમને જણાવી દઈએ કે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ની સ્થાપના 27 સપ્ટેમ્બર 1925ના રોજ વિજયાદશમીના દિવસે કરવામાં આવી હતી અને તેની 99 વર્ષની સફરમાં RSSએ ઘણી સિદ્ધિઓ હાંસલ કરી છે. પરંતુ, આ સમયગાળા દરમિયાન, આરએસએસ પર ત્રણ પ્રતિબંધો પણ લાદવામાં આવ્યા છે. 30 જાન્યુઆરી, 1948 ના રોજ મહાત્મા ગાંધીની હત્યા પછી, સરકારે પ્રથમ વખત આરએસએસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો. જો કે, 11 જુલાઈ, 1949 ના રોજ, આરએસએસ પોતાનું બંધારણ તૈયાર કરે અને પ્રકાશિત કરે તેવી શરત સાથે પ્રતિબંધ ઉઠાવી લેવામાં આવ્યો.
બીજી વખત રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ને 1975માં કટોકટી દરમિયાન પ્રતિબંધનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. આ સમયગાળા દરમિયાન, મોટી સંખ્યામાં સ્વયંસેવકોને જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા અને પ્રતિબંધ 2 વર્ષ સુધી રહ્યો હતો. 1977માં જ્યારે જનતા પાર્ટીની સરકાર સત્તામાં આવી ત્યારે ઈમરજન્સી હટાવી લેવામાં આવી હતી. આ પછી, વર્ષ 1992માં ત્રીજી વખત સંઘને પ્રતિબંધનો સામનો કરવો પડ્યો અને બાબરી મસ્જિદ ધ્વસ્ત થયા પછી, RSS પર 6 મહિના સુધી પ્રતિબંધ રહ્યો.
