Anti Defection Law Kapil Sibal: સાંસદો અને ધારાસભ્યોના દલબદલને લઈને વરિષ્ઠ અધિવક્તા કપિલ સિબ્બલના પ્રસ્તાવ પર ઘમાસાણ તેજ થઈ ગયું છે. સિબ્બલના પ્રસ્તાવનું કૉકરોચ જનતા પાર્ટીના પ્રવક્તા સૌરવ દાસે સ્વાગત કર્યું છે. જ્યારે આ પ્રસ્તાવની માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયમાં વરિષ્ઠ સલાહકાર કંચન ગુપ્તાએ ટીકા કરી છે. તેમણે કહ્યું કે અસુરક્ષિત લોકશાહીઓમાં દલબદલ વિરોધી કાયદા હોય છે, જ્યારે પરિપક્વ લોકશાહીઓમાં આવા કાયદા હોતા નથી.
કપિલ સિબ્બલના પ્રસ્તાવનું સ્વાગત
સૌરવ દાસે X પર પોસ્ટ કરીને વરિષ્ઠ અધિવક્તા કપિલ સિબ્બલના એ પ્રસ્તાવનું સ્વાગત કર્યું, જેમાં પાર્ટી Xના ચૂંટણી ચિહ્ન પર જીત્યા બાદ પૈસા અથવા દબાણના કારણે પાર્ટી Yમાં જતાં સાંસદો અને ધારાસભ્યો પર 10 વર્ષનો પ્રતિબંધ લગાવવાની વાત કરવામાં આવી છે. દાસે લખ્યું કે CJPના પ્રથમ માંગપત્રના પાંચમા મુદ્દામાં પણ આ જ માંગ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તેમાં વધુ કડક જોગવાઈ સૂચવવામાં આવી હતી.
20 વર્ષ સુધી ચૂંટણી લડવા અને જાહેર પદ પર પ્રતિબંધની માંગ
સૌરવ દાસે કહ્યું કે માંગપત્રમાં દલબદલ કરનારા લોકોને 20 વર્ષ સુધી કોઈપણ જાહેર પદ પર રહેવા અને ચૂંટણી લડવા પર પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગ કરવામાં આવી હતી. તેમણે લખ્યું, ‘રાજકીય પક્ષોને તોડવા, 50-100 કરોડ રૂપિયા આપીને સાંસદોને ખરીદવા અને સરકારોને પાડી દેવા એ દેશ સાથે છેતરપિંડી છે.’
તેમણે આગળ કહ્યું કે આવી છેતરપિંડી ક્યારેય થવી જોઈએ નહીં. દાસે એન્ટી-ડિફેક્શન કાયદાને જૂનો ગણાવતા આરોપ મૂક્યો કે સત્તારૂઢ પક્ષે સત્તામાં જળવાઈ રહેવાની ઇચ્છામાં તેનો દુરુપયોગ સુનિશ્ચિત કર્યો છે. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી કે યુવાનો આ વ્યવસ્થામાં ફેરફાર લાવશે.
Insecure democracies have ‘anti-defection’ laws, matured democracies don’t.
2. Mature democracies like UK, US, Canada, and Australia do not have formal anti-defection disqualification laws for floor-crossing. Instead of statutory penalties, these mature democracies rely on… https://t.co/3C2br9CWxH
— Kanchan Gupta 🇮🇳 (@KanchanGupta) September 15, 2026
‘પરિપક્વ લોકશાહીઓમાં એન્ટી-ડિફેક્શન કાયદો હોતો નથી’
માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયમાં વરિષ્ઠ સલાહકાર કંચન ગુપ્તાએ X પર લખ્યું, ‘નબળી લોકશાહીઓમાં દલબદલ વિરોધી કાયદા હોય છે, જ્યારે પરિપક્વ લોકશાહીઓમાં આવા કાયદા હોતા નથી.’
તેમણે આગળ કહ્યું કે બ્રિટન, અમેરિકા, કેનેડા અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવી પરિપક્વ લોકશાહીઓમાં પાર્ટી બદલવા પર ઔપચારિક એન્ટી-ડિફેક્શન અયોગ્યતા કાયદા નથી. તેમના જણાવ્યા મુજબ, આ દેશોમાં કાયદાકીય દંડને બદલે રાજકીય પરંપરાઓ, પાર્ટીના આંતરિક શિસ્ત અને ચૂંટણી મારફતે મતદાતાઓની જવાબદારી પર વિશ્વાસ કરવામાં આવે છે.
સિબ્બલે શું કહ્યું હતું?
કપિલ સિબ્બલે કેરળના કોચ્ચીમાં ‘હોર્સ ટ્રેડ એન્ડ ડેમોક્રસી’ (ખરીદ-ફરોખ્ત અને લોકશાહી) વિષય પર વ્યાખ્યાન આપતા બંધારણની 10મી અનુસૂચિમાં ફેરફાર કરવાની તરફેણ કરી હતી, જેથી પાર્ટીના વિલીનીકરણનો ઉપયોગ ‘સામૂહિક પલાયન માટેનો રસ્તો’ બનાવતી ખામી તરીકે ન થઈ શકે.
તેમણે કહ્યું હતું કે હાલના કાયદા હેઠળ કોઈ ધારાસભ્ય દળના બે-તૃતીયાંશ સભ્યો જો બીજી પાર્ટીમાં જતા રહે, તો તેમને દલબદલના આધારે અયોગ્ય ઠેરવવામાં આવતા નથી, કારણ કે તેને વિલીનીકરણ માનવામાં આવે છે.
