19 ઓગસ્ટ, 1757ના રોજ, ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની દ્વારા એક રૂપિયાનો સિક્કો બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો, જે કલકત્તાની ટંકશાળમાં બનાવવામાં આવ્યો હતો.
19 ઓગસ્ટ, 1757ના રોજ ભારતમાં સિક્કા તરીકે પ્રથમ વખત એક રૂપિયાનું ચલણ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. એક રૂપિયાની કિંમતનો આ સિક્કો ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની દ્વારા બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો. જેની ટંકશાળ કલકત્તાની ટંકશાળમાં કરવામાં આવી હતી.
હકીકતમાં, તે જ સમયે, પ્લાસીનું યુદ્ધ સમાપ્ત થયું અને ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની દ્વારા ભારતમાં બ્રિટિશ શાસન શરૂ થયું. બંગાળના નવાબ સાથેની સંધિ પછી ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીને સિક્કા બનાવવાનો અધિકાર મળ્યો. આ માટે તેણે કલકત્તામાં ટંકશાળની સ્થાપના કરીને શરૂઆત કરી. ખાસ વાત એ છે કે તે સમયે દેશના અલગ-અલગ ભાગોમાં અલગ-અલગ કરન્સી ચલણમાં હતી. આ કારણે, વેપારમાં આવી રહેલી સમસ્યાઓને દૂર કરવા માટે, વર્ષ 1835 માં યુનિફોર્મ કોઈનેજ એક્ટ પસાર કરવામાં આવ્યો અને ત્યારબાદ સમગ્ર દેશમાં એક જ ચલણમાં આવ્યું. વિવિધ ચલણોનું ચલણ સમાપ્ત થવાનું શરૂ થયું ત્યાં સુધીમાં, અંગ્રેજોએ સમગ્ર દેશને કબજે કરી લીધો હતો. ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ વર્ષ 1613માં સુરતમાં પ્રથમ ટંકશાળની સ્થાપના કરી હતી. તે પછી અમદાવાદ અને બોમ્બેમાં પણ તેની સ્થાપના થઈ, પરંતુ એક રૂપિયાના સિક્કા બહાર પાડવાનો શ્રેય કલકત્તા ટંકશાળને જાય છે.
