BCI Chairman Manan Mishra: નાલસાર મામલે રાજીનામું આપવાનું દબાણ સહન કરી રહેલા BCI ચેરમેન મનન કુમાર મિશ્રાની સામે હવે સુપ્રીમ કોર્ટમાં વધુ એક મોટી મુશ્કેલી ઊભી થઈ છે. તેમના લાંબા કાર્યકાળ વિરુદ્ધ હવે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરવામાં આવી છે. અરજીમાં BCIના ફંડ, ટ્રસ્ટ PEARL-FIRST અને ગોવા સ્થિત IIULERના નાણાકીય ઓડિટની પણ માંગ કરવામાં આવી છે. અરજી વકીલ યોગમાયા M.G. દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી છે.
સર્વોચ્ચ અદાલતમાં દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે મનન કુમાર મિશ્રા પહેલીવાર 2012માં BCI ચેરમેન બન્યા હતા. 2014માં થોડા સમયના અંતરાલ બાદ તેઓ ફરી આ પદ પર પરત ફર્યા અને ત્યારથી સતત ચેરમેન રહ્યા છે. માર્ચ 2025માં તેમને ફરી એકવાર બિનહરીફ ચૂંટવામાં આવ્યા. અરજદારનું કહેવું છે કે આ તેમનો સતત સાતમો કાર્યકાળ છે. લાઇવ લૉના રિપોર્ટ અનુસાર સૌથી મોટો પ્રશ્ન એપ્રિલ 2025ની તે સરકારી અધિસૂચના પર ઉઠાવવામાં આવ્યો છે, જેમાં તેમના કાર્યકાળને 17 એપ્રિલ 2025થી 16 એપ્રિલ 2030 સુધી એટલે કે પાંચ વર્ષ માટે માન્યતા આપવામાં આવી હતી.
બે વર્ષના કાર્યકાળનો નિયમ જણાવાયો
અરજીમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે BCIના નિયમો અનુસાર ચેરમેન અને વાઇસ ચેરમેનનો કાર્યકાળ બે વર્ષનો હોય છે અથવા તો સભ્યપદ સમાપ્ત થાય ત્યાં સુધીનો હોય છે, જે પહેલાં થાય તે લાગુ પડે છે. અરજદારનો તર્ક છે કે કોઈ વહીવટી અધિસૂચના દ્વારા નિયમો કરતાં વધુ સમય સુધી કોઈ વ્યક્તિને પદ પર રાખી શકાય નહીં.
નવી ચૂંટણીઓ કરાવવાની માંગ
અરજીમાં સુપ્રીમ કોર્ટ પાસે માંગ કરવામાં આવી છે કે એપ્રિલ 2025ની અધિસૂચના રદ કરવામાં આવે. મનન મિશ્રા અને વર્તમાન ઉપાધ્યક્ષનો કાર્યકાળ સમાપ્ત જાહેર કરવામાં આવે. સ્વતંત્ર દેખરેખ હેઠળ સમયબદ્ધ રીતે નવી ચૂંટણીઓ કરાવવામાં આવે. આ સાથે BCI ચેરમેન અને ઉપાધ્યક્ષ માટે કાર્યકાળની મહત્તમ મર્યાદા નક્કી કરવા, ‘કૂલિંગ-ઓફ પિરિયડ’ લાગુ કરવા અને અલગ-અલગ રાજ્યોને નેતૃત્વની તક આપવા માટે રોટેશન વ્યવસ્થા લાગુ કરવાની પણ માંગ કરવામાં આવી છે.
રાજકીય નિષ્પક્ષતા પર પણ સવાલ
અરજીમાં મનન મિશ્રાની રાજકીય ભૂમિકા પર પણ સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે વર્ષ 2024માં તેઓ BJPના સમર્થનથી રાજ્યસભાના સભ્ય બન્યા હતા. જોકે માત્ર રાજકીય જોડાણને અયોગ્યતાનો આધાર ગણાવવામાં આવ્યો નથી. પરંતુ દેશના વકીલોની સર્વોચ્ચ વૈધાનિક સંસ્થાના પ્રમુખ રહેતા રાજકીય પદ સંભાળવાથી સંસ્થાની નિષ્પક્ષતા પર સવાલ ઊભા થાય છે.
અરજીમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે BCIના સત્તાવાર મંચ પરથી ઘણી વખત રાજકીય અને જાહેર મુદ્દાઓ પર નિવેદનો જાહેર કરવામાં આવ્યા. ખાસ કરીને 23 જુલાઈ 2026ના એક નિવેદનનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં વિદ્યાર્થી આંદોલનોને વિદેશી શક્તિઓથી પ્રેરિત અને રાષ્ટ્રવિરોધી ગણાવવામાં આવ્યા હતા.
અરજીમાં પૂછવામાં આવ્યું છે કે શું આવા નિવેદનો BCIની જનરલ કાઉન્સિલની મંજૂરીથી જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા અને શું તેઓ BCIના વૈધાનિક અધિકારક્ષેત્ર હેઠળ આવે છે.
PEARL-FIRST ટ્રસ્ટની તપાસની માંગ
અરજીનો એક મોટો હિસ્સો PEARL-FIRST ટ્રસ્ટ સાથે જોડાયેલો છે. આ ટ્રસ્ટ BCI Trust for Promotion of Education (Legal and Professional) and Reforms in Law and For Improvement of Research and Social Trainingના નામથી ઓળખાય છે.
અરજદારે સુપ્રીમ કોર્ટ પાસે માંગ કરી છે કે એક સ્વતંત્ર તપાસ સમિતિની રચના કરવામાં આવે. સમિતિની અધ્યક્ષતા સુપ્રીમ કોર્ટના પૂર્વ ન્યાયાધીશ અથવા કોઈ હાઇકોર્ટના પૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશને સોંપવામાં આવે. સમિતિમાં CAG દ્વારા નિયુક્ત ઓડિટર અને નાણાકીય નિષ્ણાતોને પણ સામેલ કરવામાં આવે.
BCI ફંડ અને AIBE ફીની ઓડિટની માંગ
અરજીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સમિતિ BCIના વૈધાનિક ફંડ, ઓલ ઇન્ડિયા બાર એક્ઝામિનેશન એટલે કે AIBEમાંથી પ્રાપ્ત ફી, ટ્રસ્ટના નાણાકીય રેકોર્ડ, કોન્ટ્રાક્ટ અને ખરીદી પ્રક્રિયા તથા સંબંધિત પક્ષો સાથે થયેલા નાણાકીય વ્યવહારોની તપાસ કરે. અરજદારનું કહેવું છે કે દર વર્ષે હજારો કાયદા સ્નાતકો AIBE પરીક્ષા ફી જમા કરે છે, પરંતુ આ નાણાંનું સંચાલન કેવી રીતે થાય છે અને તેનું ઓડિટ કઈ રીતે કરવામાં આવે છે, તેના પર પૂરતી પારદર્શિતા નથી.
‘IIULER ગોવાની પણ તપાસ થવી જોઈએ’
અરજીમાં ગોવા સ્થિત ઇન્ડિયા ઇન્ટરનેશનલ યુનિવર્સિટી ઓફ લીગલ એજ્યુકેશન એન્ડ રિસર્ચ એટલે કે IIULERની ભરતી અને વહીવટી નિર્ણયો અંગે પણ સ્વતંત્ર તપાસની માંગ કરવામાં આવી છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ભરતી પ્રક્રિયા, પ્રમોશન, નિમણૂકો સાથે જોડાયેલા દસ્તાવેજો, પસંદગી સમિતિની કાર્યવાહી અને નાણાકીય મંજૂરીઓ તપાસ સમિતિ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવે.
અરજદારે સુપ્રીમ કોર્ટને એવો પણ અનુરોધ કર્યો છે કે BCI, 1974 ટ્રસ્ટ, PEARL-FIRST અને IIULER સાથે જોડાયેલા તમામ મૂળ રેકોર્ડ સુરક્ષિત રાખવામાં આવે અને મામલો પડતર રહે ત્યાં સુધી તેમાં કોઈ ફેરફાર કે તેને નષ્ટ કરવાની મંજૂરી આપવામાં ન આવે.
મનન મિશ્રા પર રાજીનામાનું દબાણ
નાલસાર યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓના મામલામાં મુશ્કેલીમાં ફસાયેલા BCIના ચેરમેન મનન મિશ્રા પર રાજીનામું આપવાનું દબાણ છે. દેશના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત વકીલ સંગઠનોમાં સામેલ બોમ્બે બાર એસોસિયેશન એટલે કે BBAએ તાજેતરમાં તેમના રાજીનામાની માંગ કરી છે. એસોસિયેશને કહ્યું કે નાલસાર યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓ વિરુદ્ધ કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી ખોટી હતી અને બાદમાં માંગવામાં આવેલી માફી ખૂબ મોડેથી આવી હતી તથા માત્ર પરિસ્થિતિ સંભાળવાનો પ્રયાસ હતો.
બોમ્બે બાર એસોસિયેશને પોતાના પત્રમાં કહ્યું છે કે મનન મિશ્રા દ્વારા લેવામાં આવેલું પગલું એકતરફી હતું અને તેનાથી કાનૂની વ્યવસાયની ગરિમાને નુકસાન પહોંચ્યું. એસોસિયેશને કહ્યું કે BCI દ્વારા આદેશ પરત ખેંચવો આવકાર્ય છે, પરંતુ તે પહેલાં કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે.
શું છે સમગ્ર વિવાદ?
આ વિવાદની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે નાલસાર યુનિવર્સિટી ઓફ લૉ હૈદરાબાદના કેટલાક વિદ્યાર્થીઓએ યુનિવર્સિટીના દીક્ષાંત સમારોહમાં ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતને મુખ્ય અતિથિ બનાવવાનો વિરોધ કર્યો. શરૂઆતમાં 2026 બેચના આશરે 70 વિદ્યાર્થીઓએ આ અંગે યુનિવર્સિટી પ્રશાસનને પત્ર લખ્યો. બાદમાં અન્ય બેચના ઘણા વિદ્યાર્થીઓએ પણ આ માંગનું સમર્થન કર્યું.
ત્યારબાદ બાર કાઉન્સિલ ઓફ ઇન્ડિયાએ કડક પગલું લેતા નિર્દેશ જાહેર કર્યો કે નાલસારના 2026 બેચના કોઈપણ વિદ્યાર્થીનું રાજ્ય બાર કાઉન્સિલમાં વકીલ તરીકેનું નામ નોંધણી આગામી સૂચના સુધી કરવામાં ન આવે. આ સાથે યુનિવર્સિટીને વિરોધ અભિયાન શરૂ કરનારા અને તેમાં સામેલ વિદ્યાર્થીઓની ઓળખ કરીને રિપોર્ટ મોકલવા પણ કહેવામાં આવ્યું.
જોકે, આ આદેશની દેશભરમાં ટીકા થઈ. કોકરોચ જનતા પાર્ટીએ તો મનન મિશ્રાના નિવાસસ્થાનની બહાર વિરોધ પ્રદર્શન કરવાની ચેતવણી પણ આપી. ભારે દબાણ બાદ BCIએ પોતાનો આદેશ પરત ખેંચી લીધો. પરંતુ મામલાની તપાસ ચાલુ રાખવાની વાત કરી. તેના પર પણ મનન મિશ્રાની ટીકા થઈ. તેમને ફરી બીજો આદેશ પણ પરત ખેંચવો પડ્યો. બાદમાં તેમણે માફી પણ માંગી.
