BJP Delimitation Bill: CEC જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાને લઈને વધી રહેલા રાજકીય વિવાદને કારણે મોદી સરકારનું સીમાંકન માટે બંધારણીય સુધારો અને લોકસભા-વિધાનસભાઓમાં 33% મહિલા અનામત લાગુ કરવાનું ગણિત ખોરવાઈ રહ્યું છે. જોકે, રવિવારે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની તમિલનાડુ મુલાકાત દરમિયાન મુખ્યમંત્રી સી જોસેફ વિજયે જે રીતે તેમનું સ્વાગત કર્યું અને તેમની મુલાકાત દરમિયાન પડછાયાની જેમ સાથે રહ્યા, તેને લઈને અલગ-અલગ ચર્ચાઓ થઈ રહી છે.
સંસદના ચોમાસુ સત્રથી સીમાંકન પર બંધારણીય સુધારા વિધેયક અને મહિલા અનામત સાથે સંબંધિત વિધેયકો પસાર કરાવવાનો મોદી સરકારનો એજન્ડા સ્પષ્ટ છે. ચોમાસુ સત્ર પછી પણ સંસદનું સત્રાવસાન ઔપચારિક રીતે કરવામાં વિલંબ થવો એ પણ આ દિશામાં સંકેત આપે છે. પરંતુ, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની ઇન્ડિયા બ્લૉકની માગણીમાં જે રીતે DMK જોડાયું છે, તેનાથી ઇન્ડિયા બ્લૉકની બહારના પક્ષોને સાથે લાવવાના BJPના પ્રયાસોને મોટો ફટકો પડ્યો છે.
જ્ઞાનેશ કુમારના મુદ્દે વિપક્ષના પક્ષમાં DMK
તમિલનાડુ વિધાનસભા ચૂંટણી પછી DMKએ કૉંગ્રેસના નેતૃત્વવાળા ઇન્ડિયા બ્લૉકથી પોતાને દૂર કરી લીધું હતું. કારણ કે, ચૂંટણીમાં મોટી હાર બાદ સત્તા મેળવવા માટે કૉંગ્રેસે થલપતિ વિજયની TVK સાથે હાથ મિલાવ્યો હતો અને DMKનો સાથ છોડવામાં એક મિનિટનો પણ વિલંબ કર્યો નહોતો. પરંતુ, હવે એ જ DMK જ્ઞાનેશ કુમારના મુદ્દે વિપક્ષી પક્ષોની સાથે મક્કમતાથી ઊભું રહ્યું છે.
સીમાંકન માટે BJPનું સંસદીય ગણિત ગૂંચવાયું
એક અહેવાલ અનુસાર, હવે સરકારને વસ્તીગણતરી 2027માં વસ્તીના આંકડા જાહેર થયા પછી પણ લોકસભાની હાલની 543 બેઠકોના આધારે જ નવેસરથી સીમાંકન કરવા માટે મજબૂર થવું પડી શકે છે, જેની માગણી વિપક્ષ પહેલેથી જ કરી રહ્યો છે. તેનો અર્થ એ છે કે 33 ટકા મહિલા અનામત લાગુ કરવા માટે મોદી સરકારને બંધારણીય સુધારાની જરૂર જ નહીં પડે. કારણ કે, આ માટે DMKના સમર્થનની ખૂબ જ જરૂર હતી, પરંતુ તેનું વલણ અત્યારે બદલાયેલું દેખાઈ રહ્યું છે.
સીમાંકનના મુદ્દે સરકાર એકવાર નિષ્ફળ રહી ચૂકી છે
લોકસભા અને વિધાનસભાની બેઠકોમાં 50 ટકાનો વધારો કરવા માટે જ આ વર્ષની શરૂઆતમાં સીમાંકન અંગેનું બંધારણીય સુધારા વિધેયક રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં સરકાર સફળ થઈ નહોતી.
વિધાનસભા ચૂંટણીઓ પછી રાજકીય સમીકરણો બદલાઈ ગયાં હતાં
– છેલ્લી વિધાનસભા ચૂંટણીઓ પછી બદલાયેલા રાજકીય સમીકરણોમાં એવી માહિતી સામે આવવા લાગી હતી કે DMKના 22 લોકસભા સાંસદોના સમર્થન અને TMCમાં મોટા ભાગલા પડવાથી, જેમાં 20 સાંસદો બળવાખોર બન્યા હતા, NDA સરકાર તેને નવેસરથી સંસદમાં પસાર કરાવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.
– કારણ કે, આ માટે લોકસભાના કુલ સાંસદો અથવા મતદાનમાં ભાગ લેનારા બે તૃતીયાંશ સભ્યોની જરૂર પડે છે.
– પરંતુ, હવે તમિલનાડુના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને DMKના વડા MK સ્ટાલિને જાહેરાત કરી છે કે CEC જ્ઞાનેશ કુમારના ‘રાજીનામાથી ઓછી’ કોઈ વાત સ્વીકારવામાં આવશે નહીં. તેનાથી BJPની આશાઓને મોટો ફટકો પડ્યો છે.
– તટસ્થ વિપક્ષી પક્ષોનું વલણ પણ બદલાયું.
– પ્રસ્તાવિત ડિલિમિટેશન બિલ, 2026માં સુપ્રીમ કોર્ટના એક ન્યાયાધીશના નેતૃત્વ હેઠળ CEC અથવા તેમના દ્વારા નિયુક્ત ચૂંટણી કમિશનર અને સંબંધિત રાજ્યના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીનો સમાવેશ ધરાવતું એક પંચ રચવાની જોગવાઈ હતી.
– હવે જ્યારે DMK CECના રાજીનામાની માગણી પર અડગ છે, ત્યારે સીમાંકન માટે આવું પંચ રચવું પણ મોટો અવરોધ બની શકે છે.
– એટલું જ નહીં, આ મુદ્દે NDA અને ઇન્ડિયા બ્લૉક બંનેની બહારના કેટલાક પક્ષો પણ વિપક્ષી પક્ષો તરફ ઝૂક્યા છે. તેમાં BJD, YSR કૉંગ્રેસ પાર્ટી અને ભારત રાષ્ટ્ર સમિતિનો સમાવેશ થાય છે. નવીન પટનાયકે તો વિરોધ પ્રદર્શનમાં ભાગ લેવા માટે પોતાના બે રાજ્યસભા સાંસદોને પણ મોકલ્યા છે.
– BRSના કાર્યકારી અધ્યક્ષ KT રામા રાવે માત્ર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માગણી જ નથી કરી, પરંતુ SIRમાં કથિત ગેરરીતિઓના મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા તપાસ કરાવવાની પણ માગણી કરી છે.
– બીજી તરફ, YSRCPના વડા YS જગન મોહન રેડ્ડીએ ભલે PM મોદીના જાહેર જીવનમાં 25 વર્ષ પૂર્ણ થવા પર તેમના નેતૃત્વની ખૂબ પ્રશંસા કરી હોય, પરંતુ તેમણે 2023માં બનેલી CEC અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક પ્રક્રિયામાં ફરીથી ફેરફાર કરવાની પણ હિમાયત કરી છે.
CM વિજયે PM સાથે અલગ જ નિકટતા દર્શાવી
રવિવારે PM મોદી સત્તાવાર મુલાકાતે તમિલનાડુ પહોંચ્યા ત્યારે રાજ્યના મુખ્યમંત્રી અને TVKના વડા સી જોસેફ વિજયે તેમની સાથે પૂરો સમય વિતાવ્યો હતો. તેઓ વડાપ્રધાન સાથે મેટ્રોમાં મુસાફરી કરતા પણ જોવા મળ્યા હતા અને મંદિરમાં જતાં પણ અચકાયા નહોતા. જ્યારે, તેના એક દિવસ પહેલાં જ તેમની મુલાકાત લેવા માટે વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી ચેન્નઈ પહોંચ્યા હતા. પરંતુ, એવું લાગતું નથી કે વિપક્ષી મુખ્યમંત્રી સાથે PM મોદીની આ વ્યક્તિગત નિકટતા સંસદમાં, ખાસ કરીને સીમાંકનના મુદ્દે, તેમની સરકારને કોઈ રાહત અપાવી શકશે.
