BRICS MENA Summit 2026: ભારતમાં બ્રિક્સ દેશોના નાયબ વિદેશ મંત્રીઓ અને વિશેષ દૂતોની 24 એપ્રિલના રોજ એક મહત્વની બેઠક યોજાઈ હતી. આ બેઠક બ્રિક્સના મિડલ ઈસ્ટ એન્ડ નોર્થ આફ્રિકા (MENA) રિજનના દેશો વચ્ચે થઈ હતી. મીના રિજન પાસે સૌથી મહત્વનો તેલ અને ગેસનો અપાર ખજાનો છે. ભારત 2026માં બ્રિક્સ દેશોની અધ્યક્ષતા કરી રહ્યું છે. અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધ પછી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બાધિત થયો, જેનાથી ભારત સહિત દુનિયાની આશરે 20 ટકા તેલ-ગેસની લાઈફલાઈન અટકી-અટકીને ચાલી રહી છે. એવામાં ભારત ચૂપ બેસવાનું નહોતું, તેણે બ્રિક્સના મીના ક્ષેત્રના દેશો સાથે ઝડપથી વાતચીત શરૂ કરી દીધી. જેમાં પ્રમુખ દેશો ઈરાન, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE), સાઉદી અરેબિયા અને મિસર જેવા દેશો છે. પરંતુ, સાઉદી અરેબિયા એક દુવિધામાં ફસાયેલું છે. ભારતે બ્રિક્સ મીનાના દેશો સાથે ત્યારે વાતચીત તેજ કરી છે, જ્યારે આ દરમિયાન કાચા તેલની કિંમતો હાલમાં જ ફરી એકવાર 110 ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર પહોંચી ગઈ હતી.
વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું- MENA ને લઈને થઈ બ્રિક્સની વાત
વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જાયસવાલે ટ્વીટ કરીને જણાવ્યું કે નવી દિલ્હીમાં બ્રિક્સના નાયબ વિદેશ મંત્રીઓ અને વિશેષ દૂતો મીના (MENA) ને લઈને મળ્યા. રિજનમાં વર્તમાન પરિસ્થિતિને લઈને ચર્ચા કરી. તમામ સભ્યોએ મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને લઈને ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી. બધાએ પોતાના વિચારો વ્યક્ત કર્યા અને આ બાબતે પોતાના દ્રષ્ટિકોણ અને આકલનને શેર કર્યા. વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું કે આ દરમિયાન પેલેસ્ટાઈનના મુદ્દે અને ગાઝાની સ્થિતિને લઈને પણ ચર્ચા થઈ. જેમાં માનવીય મદદ પૂરી પાડવા, યુએનઆરડબલ્યુએ (UNRWA) અને આતંકવાદ પ્રત્યે ઝીરો ટોલરન્સની નીતિ અને લેબનાનમાં સીઝફાયરના સ્વાગત પર પણ ચર્ચા થઈ.
Secretary (South) Dr. Neena Malhotra chaired the meeting of BRICS Deputy Foreign Ministers and Special Envoys for the Middle East and North Africa (BRICS MENA) on 23-24 April 2026 in New Delhi.
The participants had constructive exchange of views on the current regional… pic.twitter.com/4VElO9ID4J
— Randhir Jaiswal (@MEAIndia) April 24, 2026
2027માં ચીનની આગેવાનીમાં ફરી મળશે તમામ દેશો
વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું કે BRICS7-MENA ના તમામ દેશોએ UNIFIL પર અસ્વીકાર્ય હુમલાઓ, સીરિયામાં સંઘર્ષ પછી પુનઃનિર્માણ અને પુનઃવસન, યમનમાં રાજકીય સ્થિરતા, ઈરાકમાં વિકાસ અને સ્થિરતા, લિબિયામાં રાજકીય પ્રક્રિયા અને સુદાનમાં માનવીય સંકટ પર પણ ચર્ચા કરી. ત્યારબાદ તમામ 2027માં ચીનની અધ્યક્ષતામાં મળવા પર સહમત થયા.
MENA શું બની શકે છે ભારતનો વિકલ્પ
મિડલ ઈસ્ટ એન્ડ નોર્થ આફ્રિકા (MENA) માં અલગ-અલગ વ્યાખ્યાઓના આધારે 19 થી લઈને 27 દેશો છે. મીના ક્ષેત્ર (MENA) પીળા સોના એટલે કે કાચા તેલ અને કુદરતી ગેસથી ભરપૂર છે. અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધ પછીથી જ ભારત BRICS ના MENA રિજનના દેશોના સતત સંપર્કમાં છે. હાલમાં જ વિદેશ મંત્રી એસ જયશંકર યુએઈ ગયા હતા. તો બીજી તરફ, પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરી કતારના પ્રવાસે ગયા હતા.
સાઉદી અરેબિયાને કઈ વાતની છે દુવિધા
બ્રિક્સ સમૂહમાં ઓગસ્ટ, 2023 માં દક્ષિણ આફ્રિકામાં યોજાયેલી બેઠક દરમિયાન ઘણા MENA દેશો જેવા કે મિસર, સાઉદી અરેબિયા અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) અને ઈરાનને બ્રિક્સમાં સામેલ થવાનું આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું. તેમાંથી સાઉદી અરેબિયાને છોડીને બાકીના દેશો 2024માં બ્રિક્સમાં સામેલ થયા હતા. તેમની સાથે જ આર્જેન્ટિના અને ઇથોપિયા પણ સામેલ થયા હતા. સાઉદી અરેબિયાએ બ્રિક્સમાં સામેલ થવાના આમંત્રણને ‘વિચારાધીન’ રાખ્યું છે. તેની પાછળનું મોટું કારણ એ છે કે સાઉદી અરેબિયા ખાડીમાં અમેરિકાનો મોટો મિત્ર છે અને અમેરિકાને બ્રિક્સ બિલકુલ પસંદ નથી. અમેરિકા નથી ઈચ્છતું કે તેના ક્વાડ (QUAD) ની સામે બ્રિક્સ જેવા દેશો ઉભા ન રહી શકે. સાઉદી અરેબિયા અત્યાર સુધી બ્રિક્સનું પૂર્ણકાલીન સભ્ય એટલે જ નથી બન્યું. જોકે, તે પોતાના પ્રતિનિધિઓને બ્રિક્સની બેઠકોમાં મોકલતું રહ્યું છે.
Strengthening 🇮🇳 🇦🇪 Comprehensive Strategic Partnership.
Highlights of my visit to the UAE. pic.twitter.com/vjmZmuZmEr
— Dr. S. Jaishankar (@DrSJaishankar) April 13, 2026
QUAD Vs BRICS: અમેરિકાને એટલે નથી ગમતું બ્રિક્સ
બ્રિક્સમાં દુનિયાની ત્રણ મોટી તાકાતો રશિયા, ચીન અને ભારત સામેલ છે. રશિયા અને ચીન સાથે અમેરિકાની દુશ્મની જગજાહેર છે. દુનિયાની મોટી મહાશક્તિ તરીકે ઝડપથી ઉભરી રહેલા ચીનના દબદબાને રોકવા માટે અમેરિકાએ પ્રશાંત મહાસાગરમાં ક્વાડ બનાવ્યું છે, જેમાં પોતે અમેરિકા ઉપરાંત, ભારત, જાપાન અને ઓસ્ટ્રેલિયા છે. એવામાં અમેરિકા બિલકુલ નથી ઈચ્છતું કે બ્રિક્સ મજબૂત બને અને ભારત રશિયા-ચીનના ખેમેમાં જતું રહે. બ્રિક્સ દેશોના સ્થાનિક ચલણમાં વેપાર પર ભાર મૂકવો પણ અમેરિકાને ખટકતો રહ્યો છે. અમેરિકા બિલકુલ નથી ઈચ્છતું કે દુનિયા પર રાજ કરનારા તેના ડોલરને કોઈ પડકાર આપે. અમેરિકાને મહાશક્તિ બનાવવામાં આ જ ડોલરનો ફાળો છે. એવામાં જો ડોલર નબળો પડ્યો તો તેનો દબદબો ખતમ થઈ શકે છે.
BRICS દુનિયાની 33 ટકા ઈકોનોમીવાળો સમૂહ
2001માં અર્થશાસ્ત્રી જિમ ઓ નીલે બ્રિક્સનો સૌથી પહેલો આઈડિયા આપ્યો હતો. જોકે, તે સમયે બ્રિક્સને બદલે BRIC (Brazil, Russia, India, China) જ હતું. પરંતુ 2011માં બ્રિકમાં દક્ષિણ આફ્રિકાના જોડાવા સાથે જ તેનું નામ BRICS પડી ગયું. વર્તમાન સમયમાં બ્રિક્સ દુનિયાની 40 ટકા વસ્તીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ દુનિયાની એક-તૃતીયાંશ અર્થતંત્રવાળો સમૂહ છે. આ માત્ર એક આર્થિક સમૂહ છે.
