BRICS Summit 2026 માં પશ્ચિમ એશિયા સંઘર્ષ પર બની સર્વસંમતિ, એસ. જયશંકરે કહ્યું- ‘મુશ્કેલ મુદ્દા પર પણ સહમતિ થઈ’
BRICS Summit 2026: વિભાજિત દુનિયા વચ્ચે BRICS શિખર સંમેલન દરમિયાન એક સામાન્ય સહમતિ બનાવવામાં આવી… આ વાત વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે કહી છે. તેમણે ભારતની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલા આ શિખર સંમેલનને સફળ ગણાવ્યું. પત્રકારો સાથે વાતચીત દરમિયાન જયશંકરે એવા મુદ્દા પર પણ વાત કરી, જે નિશ્ચિતપણે ‘તે દિવસનો સૌથી મુશ્કેલ વિષય’ હતો-પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ. તેમણે કહ્યું, ‘અમે એક એવું નિવેદન જાહેર કરવામાં સફળ રહ્યા, જેના પર તમામ સહમત હતા.’
શનિવારે BRICSના સભ્ય દેશોએ પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને લઈને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) અને ઈરાન વચ્ચેના ઊંડા મતભેદોને દૂર કરતાં નવી દિલ્હી ઘોષણાપત્ર અપનાવ્યું. તેમણે ઈરાન પર થયેલા હુમલાઓ માટે અમેરિકાનો સીધો ઉલ્લેખ કરવાનું પણ ટાળ્યું. ઘોષણાપત્રના મુસદ્દા પર વાતચીત અંતિમ સમય સુધી ચાલતી રહી, કારણ કે શરૂઆતમાં ઈરાન અને UAE બંને પોતાના વલણ પર અડગ હતા.
- વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ, રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન, ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન, અબુ ધાબીના યુવરાજ મોહમ્મદ બિન ઝાયદ અલ નાહયાન અને સમૂહના અન્ય ટોચના નેતાઓની હાજરીમાં પ્રથમ દિવસની વાતચીતના અંતે ઘોષણાપત્ર અપનાવવાની જાહેરાત કરી.
- જયશંકરે કહ્યું, ‘BRICS શિખર સંમેલન એવા સમયે થઈ રહ્યું હતું, જ્યારે દુનિયા ખૂબ વિભાજિત છે – બે મોટા સંઘર્ષ છે, ભારે અંતર છે અને લોકોના મંતવ્યો તથા હિતો ખૂબ અલગ-અલગ અને મજબૂત છે. આ વિભાજન છતાં, અમે સામાન્ય સહમતિ બનાવી. જો તમે જુઓ, તો તે સમયે સૌથી મુશ્કેલ મુદ્દો પશ્ચિમ એશિયાનો સંઘર્ષ હતો. પરંતુ અમે એક એવું નિવેદન જાહેર કરવામાં સફળ રહ્યા, જેના પર તમામ સહમત હતા.’
- તેમણે કહ્યું, ‘એક એવું નિવેદન, જેમાં શાંતિ, સુરક્ષા, સ્થિરતા, લાંબા સમય સુધી પરસ્પર સમજણ, વૈશ્વિક વેપાર, પુરવઠા શૃંખલા અને ઊર્જાની સુગમ અવરજવર તથા નાગરિકો અને નાગરિક માળખાની સુરક્ષાની અપીલ કરવામાં આવી છે.’
‘ખૂબ ખુલ્લો અને સહજ સંવાદ’
જયશંકરે કહ્યું કે વાત માત્ર એટલી નહોતી કે ‘અમે એક ધ્રુવીકૃત દુનિયામાં પરસ્પર સમજણ બનાવવામાં સફળ રહ્યા’, પરંતુ રવિવારે સમાપ્ત થયેલા શિખર સંમેલનનું સમગ્ર વાતાવરણ, તેની ભાવના અને માહોલ એવો હતો કે ‘ખૂબ ખુલ્લા અને સહજ સંવાદ’ થયા. તેમણે કોઈ દેશનું નામ લીધા વિના કહ્યું, ‘નેતાઓએ મુલાકાત કરી, જે કદાચ અન્ય પરિસ્થિતિઓમાં એકબીજાને મળી શક્યા ન હોત. પરંતુ આ શિખર સંમેલન દરમિયાન તેઓ મળ્યા. અને ખરેખર આનાથી મહત્વપૂર્ણ વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર થનારી વાતચીતમાં ઘણું યોગદાન મળ્યું.’
ઘણી દ્વિપક્ષીય બેઠકો યોજાઈ
ભારત મંડપમ પરિસરમાં આયોજિત આ શિખર સંમેલનથી અલગ ઘણી દ્વિપક્ષીય બેઠકો પણ યોજાઈ. વ્યૂહાત્મક બાબતોના નિષ્ણાતોએ અબુ ધાબીના યુવરાજ અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ વચ્ચે યોજાયેલી દ્વિપક્ષીય બેઠકને પણ મહત્વપૂર્ણ ગણાવી. તેમણે તેના મહત્વને પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષની પૃષ્ઠભૂમિ સાથે જોડીને જોયું. જયશંકરે કહ્યું કે ‘આખા દેશે અને ખરેખર આખી દુનિયાએ ગઈકાલે BRICS ભારત શિખર સંમેલનનું સફળ આયોજન જોયું.’
- તેમણે જણાવ્યું કે શિખર સંમેલનમાં કુલ 32 પ્રતિનિધિમંડળ સામેલ થયા-આમાં BRICSના સભ્ય દેશોના 11, ભાગીદાર દેશોના 10, પ્રાદેશિક સંગઠનોના 4 અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનોના 7 પ્રતિનિધિમંડળ સામેલ હતા.
- જયશંકરે કહ્યું કે આ શિખર સંમેલન ‘મોદીના ભારતની વૈશ્વિક યજમાનીની મજબૂત ક્ષમતા’ દર્શાવે છે, કારણ કે મોટા ભાગના પ્રતિનિધિમંડળો રાષ્ટ્રાધ્યક્ષ અથવા સરકારના વડાના સ્તરે સામેલ થયા હતા.
- તેમણે રશિયા, ચીન, ઈરાન, દક્ષિણ આફ્રિકા, ઈન્ડોનેશિયા અને ઈજિપ્તના રાષ્ટ્રપતિઓ ઉપરાંત અબુ ધાબીના યુવરાજ અને ઈથિયોપિયાના વડાપ્રધાન અબિય અહમદ અલીના નામનો ઉલ્લેખ કર્યો.
- જયશંકરે કહ્યું, ‘અને જેમ તમે પણ કાર્યક્રમના ફોટા અને મીડિયા કવરેજમાં જોયું હશે, આ તમામ નેતાઓના વડાપ્રધાન મોદી સાથે ખૂબ સારા વ્યક્તિગત સંબંધો અને સંવાદ હતા.’
- તેમણે કહ્યું કે શિખર સંમેલનનો પોતાનો એક સ્પષ્ટ એજન્ડા હતો, જેનું મુખ્ય ધ્યાન ‘ગ્લોબલ સાઉથ’ માટે અર્થવ્યવસ્થા, વિકાસ અને ટેક્નોલોજી પર હતું.
‘…મજબૂત સંદેશ સામે આવ્યો’
જયશંકરે કહ્યું, ”ગ્લોબલ સાઉથ’ માટે મજબૂતીથી અવાજ ઉઠાવવો-આ એક ખૂબ જ મજબૂત સંદેશ હતો, જે સામે આવ્યો. અને બે વિષયો, બે સત્ર… પહેલું સત્ર સુધારા પર હતું અને બીજું સ્થિતિસ્થાપકતા પર. આ એવા વિષયો હતા, જે તમામને એક કરે છે અને જેના પર દેશોના એકસાથે આવવાની સંભાવના વધુ રહે છે… આ એક કારણ હતું કે અમે સામાન્ય સહમતિ બનાવવામાં સફળ રહ્યા.’
- તેમણે આતંકવાદના મુદ્દે BRICS સમૂહના વલણ અને નેતાઓ દ્વારા પહલગામ આતંકવાદી હુમલાની નિંદા કરવામાં આવી હોવાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. જયશંકરે કહ્યું, ‘હું એ પણ કહેવા માગું છું કે એક મુદ્દા પર બનેલી સામાન્ય સહમતિ ખાસ કરીને નોંધપાત્ર હતી-તે છે આતંકવાદ. BRICSએ સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે આતંકવાદનું કોઈપણ કૃત્ય ગુનાહિત છે અને તેણે એપ્રિલ 2025માં થયેલા પહલગામ હુમલાને અસ્વીકાર્ય ગણાવ્યો.’
- તેમણે કહ્યું, ‘નેતાઓએ આતંકવાદના તમામ સ્વરૂપો અને અભિવ્યક્તિઓની નિંદા કરી, જેમાં સરહદ પારથી થતો આતંકવાદ પણ સામેલ છે. તેમણે આતંકવાદ સામે જરાય સહનશીલતા નહીં રાખવાના વલણ પર ભાર મૂક્યો અને આતંકવાદનો સામનો કરવામાં બેવડા ધોરણોને નકારી કાઢ્યા.’
- જયશંકરે કહ્યું, ‘ઘણા લોકોએ કહ્યું હતું કે આ (શિખર સંમેલન) થઈ શકશે નહીં. પરંતુ તે થયું. તે નવી દિલ્હીમાં થયું અને વડાપ્રધાન મોદીના નેતૃત્વમાં સફળતાપૂર્વક આયોજિત કરવામાં આવ્યું.’
