CJP Controversy: શું Energy જેવી સંસ્થાઓ ખરેખર જનતાનો અવાજ છે કે પડદા પાછળ કોઈ ‘ગોડફાધર’ની રમત પણ હોઈ શકે?
By: Reena Brahmbhatt
જંતર-મંતર પર થતા દેખાવો હોય, ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધનાં આંદોલનો હોય કે સરકારની નીતિઓ સામે ઊઠતો જનઅવાજ—દરેક વખતે એક સવાલ ચર્ચા માગે છે: શું દરેક આંદોલન પોતાની મેળે ઊભું થાય છે કે ક્યારેક તેની પાછળ કોઈ સંગઠન, આર્થિક સહાય આપનાર કે રાજકીય હિતો પણ કામ કરતાં હોય છે?
લોકશાહીમાં નાગરિક સંગઠનો અન્યાય સામે અવાજ ઉઠાવી શકે છે, લોકોને એકત્રિત કરી શકે છે અને સરકારને જવાબદાર ઠેરવવામાં ભૂમિકા ભજવી શકે છે. પરંતુ બીજી તરફ, કોઈ પણ સંગઠનની ભંડોળ વ્યવસ્થા, તેના નેતૃત્વના સંબંધો અને તેની કામગીરીની પારદર્શિતા વિશે સવાલ પૂછવા પણ એટલા જ જરૂરી છે.
સવાલ એ નથી કે દરેક સંગઠન કોઈના ઈશારે ચાલે છે કે નહીં; સવાલ એ છે કે કોઈ સંગઠન ખરેખર સ્વતંત્ર છે કે તેની પાછળ કોઈનાં હિતો કામ કરે છે, તે કેવી રીતે નક્કી કરવું?
સીજેપી (Citizens for Justice and Peace)નો વિવાદ: તિસ્તા સેતલવાડ સાથે સંકળાયેલી આ સંસ્થા સામે દાનની રકમના ઉપયોગ અંગે આરોપો અને કાનૂની કાર્યવાહી થઈ હતી. બીજી તરફ, સંસ્થાએ આરોપોને ખોટા ગણાવ્યા હતા. સુપ્રીમ કોર્ટના ૨૦૧૭ના ચુકાદામાં બેંક ખાતાં જપ્ત કરવાના મામલાની કાનૂની પ્રક્રિયાની ચર્ચા થઈ હતી; આ ચુકાદાને સંસ્થા કોઈની કઠપૂતળી હોવાનો પુરાવો ગણાવી શકાય નહીં.
આ ઉદાહરણો એક વાત સમજાવે છે: કોઈ આંદોલનથી રાજકીય લાભ થાય એટલે એ આંદોલન પહેલેથી જ કોઈના ઈશારે ઊભું કરવામાં આવ્યું હતું, એવું આપમેળે સાબિત થતું નથી.
તો પછી કોઈ સંગઠન પાછળનો અસલી ‘ગોડફાધર’ કેવી રીતે ઓળખી શકાય?
તેના ભંડોળના સ્ત્રોત, આંતરિક નિર્ણયો, રાજકીય સંબંધો, જાહેર નિવેદનો અને તપાસમાં સામે આવેલા પુરાવાઓની તપાસ કરીને. માત્ર શંકા કે આક્ષેપના આધારે કોઈને કઠપૂતળી જાહેર કરવી યોગ્ય નથી.
તમારો અભિપ્રાય શું છે? શું આજના સમયમાં જનઆંદોલનોની સ્વતંત્રતા અને પારદર્શિતાની તપાસ થવી જોઈએ? કે પછી રાજકીય આક્ષેપોના કારણે સાચા જનઅવાજ પર પણ શંકા થવાનો ખતરો છે?
