Congress: કોંગ્રેસના સાંસદ અને લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ ગુરુવારે ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) પર ‘બહુજન’ના અધિકારો છીનવી લેવાનો આરોપ લગાવ્યો. તેમણે કહ્યું કે ભાજપ મતદાર યાદીમાંથી તેમના નામ કાઢીને અથવા આદિવાસીઓના વન અધિકારના પટ્ટા ગાયબ કરીને આદિવાસીઓને તેમના અધિકારોથી વંચિત કરી રહી છે.
રાહુલ ગાંધીએ X પર લખ્યું, ‘કાગળ ચોરીના અધિકારો કાઢી નાખો’ ને ભાજપ દ્વારા બહુજન પર જુલમનું નવું શસ્ત્ર બનાવવામાં આવ્યું છે. એક તરફ, તે દલિતો અને પછાત વર્ગોના નામ મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરે છે, તો બીજી તરફ તે આદિવાસીઓના વન અધિકારના પટ્ટા ગાયબ કરી દે છે.
એક અખબારમાં પ્રકાશિત થયેલા સમાચારને ટાંકીને, તેમણે છત્તીસગઢમાં સરકારી દસ્તાવેજોમાંથી વન અધિકારના પટ્ટા ‘અદ્રશ્ય’ થવાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો. તેમણે કહ્યું કે રાજનાંદગાંવ જિલ્લામાં કુલ પટ્ટામાંથી અડધાથી વધુ ગાયબ થઈ ગયા છે. તેમણે લખ્યું, છત્તીસગઢના બસ્તર (2,788 લીઝ) અને રાજનંદગાંવ (અડધાથી વધુ) માં હજારો વન અધિકાર લીઝના દસ્તાવેજો અચાનક ગાયબ થઈ ગયા છે.
તેમણે વધુમાં કહ્યું કે, કોંગ્રેસે પાણી, જંગલ અને જમીનના રક્ષણ માટે વન અધિકાર કાયદો બનાવ્યો હતો. ભાજપ તેને નબળો પાડી રહી છે અને આદિવાસીઓના મૂળભૂત અધિકારો છીનવી રહી છે. આદિવાસીઓને દેશના ‘પ્રથમ માલિક’ ગણાવતા તેમણે કહ્યું, ‘અમે દરેક કિંમતે તેમના અધિકારોનું રક્ષણ કરીશું.’
2006 માં લાગુ કરાયેલ અનુસૂચિત જનજાતિ અને અન્ય પરંપરાગત વન નિવાસીઓ (વન અધિકારોની માન્યતા) અધિનિયમ, આદિવાસીઓ અને પરંપરાગત વન નિવાસીઓને તેમના જંગલો પર અધિકારો આપવા માટે ઘડવામાં આવ્યો હતો. તેને સામાન્ય રીતે વન અધિકાર અધિનિયમ કહેવામાં આવે છે. આ કાયદાની કલમ 3 હેઠળ, જંગલોમાં રહેતા અનુસૂચિત જનજાતિ (FDST) અને અન્ય પરંપરાગત વન નિવાસીઓ (OTFT) ને કાયદેસર રીતે જંગલ જમીન અને સંસાધનોની માલિકી અને ઉપયોગ કરવાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો છે.
વન અધિકાર અધિનિયમ ‘આદિવાસી કાયદો’ અથવા ‘આદિવાસી અધિકાર અધિનિયમ’ જેવા ઘણા નામોથી ઓળખાય છે. બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન આદિવાસીઓ અને પરંપરાગત સમુદાયો સાથે થયેલા ઐતિહાસિક અન્યાયને સુધારવા માટે આ કાયદો ઘડવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે તેમને વન સંસાધનોનો ઉપયોગ કરવા બદલ ગુનેગાર ગણવામાં આવતા હતા.
