Delhi HC NewsClick Case: પત્રકારોના સંગઠન પ્રેસ ક્લબ ઓફ ઈન્ડિયા (PCI) એ ન્યૂઝક્લિક મામલે દિલ્હી હાઈકોર્ટના તે નિર્ણયનું સ્વાગત કર્યું છે, જેમાં સમાચાર પોર્ટલ ન્યૂઝક્લિક અને તેના સ્થાપક સંપાદક પ્રબીર પુરકાયસ્થ વિરુદ્ધ અમલીકરણ નિર્દેશાલય (ED) દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી FIR અને ત્યારબાદ નોંધાયેલી પ્રવર્તન મામલા સૂચના રિપોર્ટ (ECIR) ને રદ કરી દેવામાં આવી છે.
માલૂમ હોય કે આ મામલાઓમાં આરોપ લગાવવામાં આવ્યો હતો કે ન્યૂઝક્લિક અને તેના સંપાદક પ્રબીર પુરકાયસ્થે વિદેશી મુદ્રા પ્રબંધન અધિનિયમ (FEMA) ના જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે, જેના આધારે તેમની વિરુદ્ધ કઠોર મની લોન્ડ્રિંગ રોકથામ અધિનિયમ, ૨૦૦૨ હેઠળ કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી.
દિલ્હી સ્થિત પ્રેસ ક્લબ ઓફ ઈન્ડિયાના અધ્યક્ષ સંગીતા બરુઆ પિશારોતી અને મહાસચિવ અફઝલ ઈમામ તરફથી જારી એક નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે દિલ્હી હાઈકોર્ટના આદેશમાં કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓ તે વાતની પુષ્ટિ કરે છે, જેના પર મીડિયા જગતનો એક મોટો વર્ગ ઓક્ટોબર ૨૦૨૩માં ઘણા સ્થાનો પર EDની દરોડાના સમયથી જ વિશ્વાસ કરતો રહ્યો છે કે સરકાર માટે અસુવિધાજનક પત્રકારત્વ કરવાને કારણે ન્યૂઝક્લિક અને પ્રબીર પુરકાયસ્થ વિરુદ્ધ એક સુનિયોજિત ઉત્પીડન અભિયાન ચલાવવામાં આવ્યું હતું.
પ્રેસની સ્વતંત્રતા પર હુમલો
આમાં આગળ કહેવામાં આવ્યું છે કે આ કાનૂની કાર્યવાહીનો એકમાત્ર ઉદ્દેશ્ય સ્વતંત્ર પ્રેસ માટે ડરનું વાતાવરણ બનાવવાનો અને તેને તે લોકો માટે ચેતવણીના રૂપમાં પ્રસ્તુત કરવાનો હતો, જે કારોબારી કે સરકારને સવાલ પૂછવાનું સાહસ કરે છે.
દિલ્હી હાઈકોર્ટની જસ્ટિસ નીના બંસલ કૃષ્ણાની પીઠે સમાચાર પોર્ટલ ન્યૂઝક્લિક અને તેના સ્થાપક તથા પ્રધાન સંપાદક પ્રબીર પુરકાયસ્થ વિરુદ્ધ દિલ્હી પોલીસની FIR અને EDની મની લોન્ડ્રિંગ તપાસને રદ કરી દીધી છે. અદાલતે પોતાના નિર્ણયમાં EDના દાવાને ‘સંપૂર્ણપણે ખોટો અને આધારહીન’ માનતા કહ્યું છે કે ‘આ કાર્યવાહી સ્વતંત્ર અને નિષ્પક્ષ પત્રકારત્વ વિરુદ્ધ સત્તાના દુરુપયોગનો મામલો છે.’
પત્રકારોને થયેલ નુકસાનની ભરપાઈની માંગ
PCI અનુસાર, ‘અદાલતના આદેશે પ્રેસની સ્વતંત્રતા વિરુદ્ધ પ્રતિશોધના સૌથી વિકૃત ઉદાહરણોમાંથી એકનો યોગ્ય અંત કર્યો છે, પરંતુ આપણે આ તથ્યને ભૂલવું ન જોઈએ કે દિલ્હી પોલીસ અને અમલીકરણ નિર્દેશાલયની કાર્યવાહીઓને કારણે ન્યૂઝક્લિકમાં કામ કરતા પત્રકારોને પોતાની નોકરીઓ અને કિંમતી ઉપકરણો ગુમાવવા પડ્યા, જેનાથી તેમને ગંભીર નાણાકીય સંકટનો સામનો કરવો પડ્યો. આજે, આ સન્માનિત સમાચાર પોર્ટલ પોતાના પૂર્વ સ્વરૂપની પરછાઈ માત્ર બનીને રહી ગયું છે અને તેની નાણાકીય સ્થિતિ બગડી ચૂકી છે.’
અમે સરકારને આગ્રહ કરીએ છીએ કે ભવિષ્યમાં પત્રકારો અને સ્વતંત્ર પ્રેસ વિરુદ્ધ આ પ્રકારના લક્ષિત ઉત્પીડનથી પરહેજ કરે. જોકે માનવીય ગરિમા અને પ્રતિષ્ઠાની ક્ષતિને ન તો માપી શકાય છે અને ન તો આર્થિક રીતે તેની ભરપાઈ કરી શકાય છે, તો પણ મીડિયા જગત માટે આ મહત્વપૂર્ણ છે કે તે પ્રેસ કાઉન્સિલ ઓફ ઈન્ડિયાને આગ્રહ કરે કે તે તે લોકો વિરુદ્ધ કાર્યવાહી શરૂ કરે, જેમના ઈશારે ન્યૂઝક્લિક, પ્રબીર પુરકાયસ્થ અને પોર્ટલમાં કામ કરતા પત્રકારો વિરુદ્ધ મુકદ્દમા ચલાવવામાં આવ્યા હતા, તથા જે લોકોને આજીવિકાથી વંચિત કરવામાં આવવા અને ઉપકરણોની જપ્તીને કારણે આર્થિક નુકસાન ઉઠાવવું પડ્યું, તેમને યોગ્ય મુઆવજો આપવામાં આવે.
પત્રકારોના સંગઠને કહ્યું કે પ્રેસ કાઉન્સિલનો જવાબદારી પ્રેસની સ્વતંત્રતાની રક્ષા કરવાની અને પત્રકારોનું સંરક્ષણ કરવાની છે. સ્વતંત્ર પ્રેસ પર આ ખુલ્લા હુમલા માટે જવાબદાર લોકોને જવાબદાર ઠેરવવામાં તેની નિષ્ફળતા તેના અસ્તિત્વના ઉદ્દેશ્યને જ નિષ્ફળ કરી દેશે.
