Delhi Police Name Plate Rules: દિલ્હી પોલીસ ફરી એકવાર વિવાદોમાં છે. જંતર-મંતર પર પ્રદર્શન દરમિયાન એક ACP પર મહિલાના જાતીય ઉત્પીડનનો આરોપ લાગ્યો છે, જ્યારે અન્ય પોલીસકર્મીઓ પર નેમ પ્લેટ ન પહેરવાનો આરોપ છે. સોશિયલ મીડિયા પર આવા અનેક વીડિયો વાયરલ છે, જેમાં પોલીસકર્મીઓ વિના નેમ પ્લેટ જોવા મળી રહ્યા છે. દિલ્હી પોલીસ મેન્યુઅલ મુજબ કોઈપણ પોલીસકર્મી નેમ પ્લેટ વિના ફરજ બજાવી શકતો નથી. દિલ્હી પોલીસની વેબસાઇટ પર ઉપલબ્ધ સ્ટેન્ડિંગ ઓર્ડર નંબર 51માં પણ આ વાત કડક શબ્દોમાં કહેવામાં આવી છે. તેમાં નેમ પ્લેટ કેવી હોવી જોઈએ અને તેને લગાવવાની યોગ્ય જગ્યા કઈ છે તે પણ જણાવવામાં આવ્યું છે.
મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર અને ચૂંટણી પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલા વિવાદને લઈને દિલ્હી જંતર-મંતર પર વિદ્યાર્થી સંગઠનો પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે. પરવાનગી વિના થઈ રહેલા આ પ્રદર્શનને કારણે દિલ્હી પોલીસે ભારે સુરક્ષા દળ તૈનાત કર્યા છે. તેમાં કેટલાક પોલીસકર્મીઓ એવા પણ છે, જેમની વર્દી પર નેમ પ્લેટ નથી. જ્યારે તેમને આ અંગે સવાલ પૂછવામાં આવે છે, ત્યારે તેઓ કોઈ જવાબ આપતા નથી. આ બાબતે પોલીસના વરિષ્ઠ અધિકારીઓનું પણ કહેવું છે કે તેમની તરફથી નેમ પ્લેટ હટાવવાનો કોઈ આદેશ આપવામાં આવ્યો નથી.
દિલ્હી પોલીસનો શું છે નિયમ?
દિલ્હી પોલીસ મુજબ કોઈપણ રેન્ક માટે પોલીસ અધિકારી અથવા કર્મચારી માટે યોગ્ય વર્દી પહેરવી ફરજિયાત છે. નેમ પ્લેટ વર્દીનો એક જરૂરી ભાગ છે. દિલ્હી પોલીસના સ્ટેન્ડિંગ ઓર્ડર નંબર 51માં સ્પષ્ટ સૂચના આપવામાં આવી છે કે તમામ પોલીસકર્મીઓ અને અધિકારીઓએ નેમ પ્લેટ જરૂર પહેરવી જોઈએ. એવી નેમ પ્લેટ, જેના પર અંગ્રેજી અને હિન્દી બંને ભાષામાં નામ અને રેન્ક પણ લખેલી હોવી જોઈએ. આદેશ મુજબ નેમ પ્લેટ વર્દી પર જમણી બાજુ ચેસ્ટ પોકેટની ઉપર મધ્યમાં લગાવવી જોઈએ. આદેશમાં એ પણ લખવામાં આવ્યું છે કે સંબંધિત અધિકારી જ પોલીસકર્મીઓની યોગ્ય વર્દી અને ડ્રેસઅપના નિયમોનું પાલન કરાવવા માટે જવાબદાર છે.
તો શું પોલીસકર્મીઓ નેમ પ્લેટ હટાવી શકે?
ફરજ દરમિયાન કોઈપણ પોલીસકર્મી નેમ પ્લેટ હટાવી શકતો નથી. જો કોઈ વિશેષ પરિસ્થિતિમાં પિન તૂટી જાય અથવા નેમ પ્લેટ પડી જાય તો સ્થિતિ અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ આવું એક કે બે પોલીસકર્મીઓ સાથે થઈ શકે છે. તમામ પોલીસકર્મીઓ સાથે નહીં. સ્ટેન્ડિંગ ઓર્ડરમાં એવી કોઈ જોગવાઈ નથી, જેમાં પોલીસકર્મીઓ મનમાની રીતે પોતાની નેમ પ્લેટ હટાવીને ફરજ બજાવી શકે.
સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્ણય પણ છે નઝીર
સુપ્રીમ કોર્ટે 1997માં DK Basu Vs State of West Bengal કેસમાં પણ વર્દી અને નેમ પ્લેટને લઈને સ્પષ્ટ સૂચનાઓ જાહેર કરી હતી. જોકે આ મામલો નેમ પ્લેટનો નહીં, પરંતુ ધરપકડ અને પોલીસ કસ્ટડીમાં પારદર્શિતા તથા જવાબદારીનો હતો. નિર્ણયમાં સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું હતું કે ધરપકડ કરનારા અથવા કસ્ટડીમાં લેનારા પોલીસકર્મીઓ પાસે સ્પષ્ટ ઓળખ અને નેમ પ્લેટ હોવી જોઈએ. તમામ પોલીસકર્મીઓની વિગતો રજિસ્ટરમાં નોંધવી જોઈએ. આ નિર્ણયનો હેતુ હતો કે ધરપકડ કરાયેલ વ્યક્તિ જાણી શકે કે આખરે તેના વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કયો પોલીસકર્મી અથવા અધિકારી કરી રહ્યો છે અને તેની જવાબદારી નક્કી કરી શકાય.
દિલ્હી પોલીસ અધિકારીઓનું શું કહેવું છે?
જંતર-મંતર પર તૈનાત પોલીસકર્મીઓ દ્વારા નેમ પ્લેટ ન પહેરવાના મામલે દિલ્હી પોલીસના એક વરિષ્ઠ અધિકારીને ટાંકીને લખ્યું છે કે કેટલીક વિશેષ પરિસ્થિતિઓમાં કર્મચારીઓ તેને હટાવી દે છે. આ જ અહેવાલમાં એક જુનિયર અધિકારીને ટાંકીને લખવામાં આવ્યું છે કે સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કરવામાં આવતા ફોટોગ્રાફ્સને કારણે પોલીસકર્મીઓએ નેમ પ્લેટ હટાવી હોઈ શકે છે, કારણ કે તેનાથી તેમની ઓળખ જાહેર થઈ જાય છે.
