DRDO Pragya Satellite System: ભારતની આંતરિક સુરક્ષા વધારવા માટે સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંગઠન (DRDO) એ વધુ એક મહત્વનું યોગદાન આપ્યું છે. DRDOએ કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયને AIથી સજ્જ એક આધુનિક સેટેલાઇટ સિસ્ટમ સોંપી છે.
કર્તવ્ય ભવન-3 માં આયોજિત એક કાર્યક્રમ દરમિયાન સોમવારે DRDOના સચિવ સમીર વી કામતે કેન્દ્રીય ગૃહ સચિવને ‘પ્રજ્ઞા’ ઇમેજિંગ સેટેલાઇટ સિસ્ટમ સોંપી. DRDO દ્વારા આ સેટેલાઇટ આંતરિક સુરક્ષા એજન્સીઓને સજ્જ અને આધુનિક બનાવવાના હેતુથી વિકસાવવામાં આવી છે. પ્રજ્ઞા ઇમેજિંગ સિસ્ટમ સંપૂર્ણપણે સ્વદેશી છે.
પ્રજ્ઞાને કોણે વિકસાવી?
આ આધુનિક પ્રજ્ઞા ઇમેજિંગ સેટેલાઇટ સિસ્ટમને DRDOની પ્રયોગશાળા સેન્ટર ફોર આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ રોબોટિક્સ (CIAR) દ્વારા સંપૂર્ણપણે ભારતમાં જ વિકસાવવામાં આવી છે. આની ખાસિયત એ છે કે તે AI પર આધારિત છે, જેનાથી ગૃહ મંત્રાલયને વાસ્તવિક સમયમાં (રિયલ ટાઇમ) નિર્ણય લેવામાં મદદ મળશે. સાથે જ ભારતની આંતરિક સુરક્ષાને ઘણો વેગ મળશે.
The Secretary, DDR&D, Ministry of Defence, handed over the satellite imaging system ‘Prajna’ to the Union Home Secretary, today at a ceremony held at the Ministry of Home Affairs, Kartavya Bhawan-3.
Developed by the DRDO’s lab CAIR, this AI-enabled system aimed at providing… pic.twitter.com/tae4O0qvqL
— PIB – Ministry of Home Affairs (@PIBHomeAffairs) April 20, 2026
આતંકવાદીઓ સામેના ઓપરેશનમાં મળશે મદદ
આ સેટેલાઇટ સિસ્ટમની મદદથી ગૃહ મંત્રાલયને તાત્કાલિક નિર્ણય લેવામાં સહાય મળશે. સાથે જ સુરક્ષા એજન્સીઓને દેશના સંવેદનશીલ વિસ્તારોની દેખરેખ રાખવામાં મદદ મળશે. આ ઉપરાંત આતંકવાદીઓ અને નક્સલીઓ વિરુદ્ધના ઓપરેશનમાં મદદ મળશે.
નૌકાદળને ટૂંક સમયમાં મળશે ADC-150
બીજી તરફ DRDO અને ભારતીય નૌકાદળએ તાજેતરમાં જ ગોવાના તટ પર સ્વદેશી રીતે વિકસિત એર-ડ્રોપેબલ કન્ટેનર ‘ADC-150’ ના ચાર સફળ ઇન-ફ્લાઇટ રિલીઝ ટ્રાયલ કર્યા છે. આ એક એવી ટેકનોલોજીનું સફળ પરીક્ષણ છે, જેનાથી સમુદ્રની વચ્ચે તૈનાત નૌકાદળના જહાજો સુધી જરૂરી સામાન પહોંચાડવો ઘણો સરળ બની જશે. આ સ્વદેશી કન્ટેનરનું નામ ‘ADC-150’ રાખવામાં આવ્યું છે. તે નૌકાદળને વિવિધ મિશન અને અભિયાનોમાં મહત્વપૂર્ણ મદદ કરશે.
સંરક્ષણ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ ટ્રાયલ ગોવાના દરિયાકાંઠે 21 ફેબ્રુઆરીથી 1 માર્ચની વચ્ચે કરવામાં આવ્યા હતા. નૌકાદળના P-8I વિમાન દ્વારા આ કન્ટેનરને હવામાં નીચે ફેંકવામાં આવ્યું હતું. પરીક્ષણ દરમિયાન એ જોવામાં આવ્યું હતું કે શું તે અલગ-અલગ અને મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં યોગ્ય રીતે નીચે ઉતરે છે કે નહીં. કુલ ચાર વખત આ ટેસ્ટ કરવામાં આવ્યો અને તમામ ટેસ્ટ સફળ રહ્યા.
શું થશે ફાયદો?
સંરક્ષણ મંત્રાલયનું કહેવું છે કે આ સ્વદેશી ટેકનોલોજી પર આધારિત છે. તેને સંપૂર્ણપણે ભારતમાં જ બનાવવામાં આવ્યું છે. આના પર આગ્રા, બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ અને વિશાખાપટ્ટનમની સરકારી પ્રયોગશાળાઓએ મળીને કામ કર્યું છે.
આની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની 150 કિલોગ્રામની ક્ષમતા છે.
આ કન્ટેનર પોતાની સાથે 150 કિલોગ્રામ સુધીનો સામાન જેમ કે દવાઓ, સ્પેરપાર્ટ્સ અથવા ખાવા-પીવાની વસ્તુઓ લઈ જઈ શકે છે.
આનો ફાયદો એ થશે કે નૌકાદળને યોગ્ય સમયે આવશ્યક વસ્તુઓનો નિર્ધારિત સપ્લાય કરી શકાશે.
અવારનવાર જ્યારે નૌકાદળના જહાજો તટથી હજારો કિલોમીટર દૂર ઊંડા સમુદ્રમાં હોય છે ત્યારે તેમના સુધી જરૂરિયાતનો સામાન કે ઇમરજન્સી મેડિકલ કિટ પહોંચાડવી મુશ્કેલ હોય છે, પરંતુ હવે આ કન્ટેનરની મદદથી વિમાન દ્વારા આ સામાન સીધો તેમના સુધી પહોંચાડી શકાશે. આનું આગામી પગલું હવે આ સુવિધાને નૌકાદળના ઉપયોગમાં લાવવાનું છે.
