Flood Warning System: અચાનક આવેલા પૂર સામે પરંપરાગત ચેતવણી પ્રણાલી નિષ્ફળ, જમીન ઉપયોગ અને મજબૂત માળખાકીય સુવિધા પર ભાર
Flood Warning System: નેપાળમાં 26 ઓગસ્ટે અચાનક આવેલા પૂર બાદ અર્લી વૉર્નિંગ સિસ્ટમને લઈને ચર્ચા શરૂ થઈ છે. નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે કે આવી આપત્તિઓનો સામનો કરવા માટે માત્ર અર્લી વૉર્નિંગ સિસ્ટમ પૂરતી નથી. હાલની પરંપરાગત ચેતવણી પ્રણાલીઓ આ આપત્તિને ઓળખી જ શકી નહોતી અને અર્લી વૉર્નિંગ આપવાનો સમય જ મળ્યો નહોતો. ઇન્ટરનેશનલ સેન્ટર ફૉર ઇન્ટિગ્રેટેડ માઉન્ટેન ડેવલપમેન્ટ (ICIMOD) અનુસાર, આ ઘટના સવારે આશરે 8:37 વાગ્યે બની હતી. થોડી જ મિનિટોમાં બરફ, ખડકો અને કાટમાળનો ઝડપી પ્રવાહ નીચે આવ્યો અને પૂરનું પાણી ભોટેકોશી નદી સુધી પહોંચી ગયું. એટલે કે સમગ્ર ઘટનાક્રમ એટલો ઝડપથી થયો કે પરંપરાગત અર્લી વૉર્નિંગ સિસ્ટમ દ્વારા પૂરતો સમય રહેતાં ચેતવણી આપવી અત્યંત મુશ્કેલ હતી.
ICIMODના સિનિયર ક્રાયોસ્ફિયર સ્પેશિયાલિસ્ટ ડૉ. ફારૂક આઝમના જણાવ્યા અનુસાર, આ અભૂતપૂર્વ અને અચાનક આવનારી આપત્તિ હતી. પરંપરાગત ચેતવણી પ્રણાલીઓ તેને ઓળખી શકી નહોતી. આવા આઇસ-રૉક એવલાન્ચમાં તૂટવાની જગ્યા શોધવી અત્યંત મુશ્કેલ છે, કારણ કે અસ્થિરતા કેટલીક વખત હિમનદી અથવા ખડકોની અંદર અને સપાટીની નીચે પણ હોઈ શકે છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, હિમાલયમાં હવે માત્ર અર્લી વૉર્નિંગ સિસ્ટમ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે જમીન ઉપયોગનું વધુ સારું આયોજન, મજબૂત માળખાકીય સુવિધાઓ અને સ્થાનિક સમુદાયોને ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોના જોખમો અંગે જાગૃત કરવાની જરૂર છે.
ચેતવણી પ્રણાલી આ આપત્તિને ઓળખી જ શકી નહીં
જમી ગયેલી માટી ઓગળવાથી અસ્થિર થઈ રહેલા પર્વતો
ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં જમીનને સ્થિર રાખતી કાયમી રીતે જામી ગયેલી માટી એટલે કે પર્માફ્રોસ્ટ પણ ગરમી વધવાની સાથે ઓગળી રહી છે. તેનાથી ઢોળાવો અસ્થિર થવા, ભૂસ્ખલન અને ખડકો પડવાનું જોખમ વધી શકે છે. તેની સીધી અસર હિમાલયમાં બની રહેલા રસ્તા, રેલવે અને હાઇડ્રોપાવર જેવી માળખાકીય સુવિધાઓ પર પડી શકે છે.
નિષ્ણાતોએ ત્રણ મુખ્ય પ્રાથમિકતાઓ ગણાવી
- નદી, ઢોળાવ અને પર્વતીય જોખમ ધરાવતા વિસ્તારોમાં જમીન ઉપયોગના નિયમો કડક રીતે લાગુ કરવા
- બાંધકામ પહેલાં આકલન કરવું કે બદલાતી આબોહવા અને પર્વતીય પરિસ્થિતિઓ સમગ્ર જીવનકાળ દરમિયાન પ્રોજેક્ટને કેવી રીતે અસર કરશે
- સ્થાનિક અને પરંપરાગત જ્ઞાનને આપત્તિ વ્યવસ્થાપનમાં સામેલ કરવું.
