Food Safety India: બિસ્કિટમાં પશુઓનો ખોળ, દૂધમાં હાનિકારક પદાર્થો હોવાની આશંકા, FSSAIની કાર્યવાહીથી ખાદ્ય સુરક્ષા પર સવાલ

Nestléથી લઈને Hindustan Unilever સુધીની કંપનીઓ સામે કાર્યવાહીનો દાવો, ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય અને ખાદ્ય ગુણવત્તા પર ગંભીર સવાલો

Food Safety India: બજારમાં મળતાં પેકેજ્ડ ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા અને ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્યને લઈને ફરી એકવાર ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે. એક અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે કેટલીક જાણીતી કંપનીઓનાં ઉત્પાદનોમાં ગુણવત્તાના નિયમોનું ઉલ્લંઘન, ભ્રામક દાવાઓ અને ખાદ્ય સુરક્ષાને લગતી ખામીઓ સામે આવી છે. તેમાં બિસ્કિટ, દૂધ, કિસમિસ, મસાલા, તેલ અને અન્ય ખાદ્ય પદાર્થોનો સમાવેશ થાય છે. અહેવાલમાં FSSAI અને ખાદ્ય સુરક્ષા વિભાગ દ્વારા વિવિધ કંપનીઓ સામે નોટિસ, તપાસ અને અન્ય કાર્યવાહી કરવામાં આવી હોવાનો ઉલ્લેખ છે.

Priya Gold બિસ્કિટમાં પશુઆહાર માટે વપરાતા ભૂસાનો આરોપ

અહેવાલ અનુસાર, Priya Gold બિસ્કિટ બનાવતી કંપની સામે તપાસ દરમિયાન બિસ્કિટના ઉત્પાદન માટે માણસોના ખોરાકમાં ઉપયોગ કરવા યોગ્ય ન હોય તેવા અને પશુઆહાર માટે વપરાતા ભૂસાનો ઉપયોગ થયાનો આરોપ સામે આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, કંપનીના Butter Delight બિસ્કિટની ચોક્કસ બેચમાં સલ્ફાઇટનું પ્રમાણ નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વધારે હોવાનો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે.

આ મામલે ખાદ્ય સુરક્ષા વિભાગે દુકાનદારોને સંબંધિત બિસ્કિટનો જથ્થો દૂર કરવા અને ગ્રાહકોને તેનો ઉપયોગ ન કરવા અંગે સૂચના આપી હોવાનો ઉલ્લેખ છે. જોકે, આ દાવાઓની સત્તાવાર તપાસના પરિણામો અને સંબંધિત બેચની વિગતોના આધારે જ અંતિમ નિષ્કર્ષ કાઢવો જરૂરી છે.

Dodla Dairyના દૂધ અને કિસમિસના નમૂનાઓ અંગે તપાસ

અહેવાલમાં Dodla Dairyના ફૂલ ક્રીમ દૂધના નમૂનાઓની તપાસનો પણ ઉલ્લેખ છે. દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે દૂધમાં જરૂરી મિલ્ક ફેટના માપદંડો પૂર્ણ થયા નહોતા. ઉપરાંત, ડિટર્જન્ટ અને કૉસ્ટિક સોડા જેવા હાનિકારક પદાર્થોની હાજરી હોવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. આ પ્રકારના પદાર્થો ખાદ્ય પદાર્થોમાં હાજર હોય તો તે માનવ સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમ ઊભું કરી શકે છે. જોકે, આ અંગે સત્તાવાર પ્રયોગશાળાના અહેવાલ અને અંતિમ તપાસના પરિણામો મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

અહેવાલમાં UER નામથી ઉલ્લેખિત કંપનીનાં ઓર્ગેનિક પીળી કિસમિસના નમૂનાઓમાં પણ જંતુનાશકોના અવશેષો નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વધારે મળ્યાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં થાયમેથોક્સામ, ફ્લુઓપાયરામ, એક્ઝોક્સીસ્ટ્રોબિન અને ઇમિડાક્લોપ્રિડ જેવા પદાર્થોના નામ જણાવવામાં આવ્યાં છે. કંપનીએ અહેવાલને પડકાર્યા બાદ નમૂનાઓને સેન્ટ્રલ રેફરલ ફૂડ લેબોરેટરીમાં મોકલવામાં આવ્યા હોવાનો પણ ઉલ્લેખ છે.

મોટી કંપનીઓ સામે લેબલિંગ અને ભ્રામક દાવાઓના મુદ્દા

અહેવાલમાં Nestlé India સામે શિશુ આહાર અને અન્ય ઉત્પાદનોના લેબલિંગ નિયમોના કથિત ઉલ્લંઘન બદલ કાનૂની કાર્યવાહીનો ઉલ્લેખ છે. કંપનીના કેટલાક ઉત્પાદનોના વેચાણ અને ઑનલાઇન વર્ણન અંગે પણ પગલાં લેવાયાં હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.

Hindustan Unilever Limited સામે Horlicks Mothers Plus અને Horlicks Women’s Plus જેવા ઉત્પાદનો અંગે બાળકોના સ્વસ્થ જન્મવજન અને હાડકાંની મજબૂતીને લગતા કથિત ભ્રામક દાવાઓ બદલ નોટિસ આપવામાં આવી હોવાનો ઉલ્લેખ છે. Dabur India સામે મધ, ગાયના ઘી અને નાળિયેર તેલ જેવા ઉત્પાદનો પર ‘100 ટકા શુદ્ધ’ અથવા ‘100 ટકા કુદરતી’ હોવાના દાવાઓ અંગે કાર્યવાહી થયાનો દાવો પણ કરવામાં આવ્યો છે.

આ ઉપરાંત, Everest Food Productsના પ્રીપૅક્ડ જીરાના પાવડરના નમૂનાઓ ખાદ્ય સુરક્ષાનાં ધોરણોમાં નિષ્ફળ ગયાનો ઉલ્લેખ છે. Flipkart અને BigBasketનાં પ્લેટફોર્મ પર વેચાતા કેટલાક ઉત્પાદનોની જાહેરાતોમાં આરોગ્યને લગતા કથિત ભ્રામક દાવાઓ બદલ પણ કાર્યવાહી થયાનું જણાવાયું છે.

હોટેલ, ખાદ્ય ઉત્પાદન એકમો અને અન્ય બ્રાન્ડ્સ પર પણ નજર

અહેવાલ અનુસાર, દિલ્હીની Radisson Blu હોટેલના રસોડામાં ગંદકી, વાસી શાકભાજી અને ફળો તથા જીવાતો હોવાની ફરિયાદને પગલે સુધારણા નોટિસ આપવામાં આવી હતી. કોલકાતાની DNV Food Products નામની કંપનીમાં અસ્વચ્છ પરિસ્થિતિમાં ખાદ્ય પદાર્થોનું પૅકિંગ થતું હોવાના આરોપ બાદ તેનું લાઇસન્સ સસ્પેન્ડ કરાયાનો દાવો છે. Diageo અને અન્ય કંપનીઓનાં કેટલાક આલ્કોહોલિક ઉત્પાદનો તેમજ PepsiCo, ITC અને Coca-Colaનાં ઉત્પાદનો અંગે પણ લેબલિંગ અને પોષણસંબંધિત દાવાઓની ખામીઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. Balaji Fruit Products સામે પણ ખાદ્ય સુરક્ષાનાં માપદંડો અંગે કાર્યવાહી થયાનો દાવો છે.

ખાદ્ય સુરક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવવાની જરૂર

આ સમગ્ર મામલો પેકેજ્ડ ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા તપાસવાની વ્યવસ્થા અંગે મહત્ત્વના સવાલો ઊભા કરે છે. ગ્રાહકો જાણીતી બ્રાન્ડના નામ પર વિશ્વાસ રાખીને ઉત્પાદનો ખરીદે છે, તેથી કંપનીઓની જવાબદારી માત્ર નફો કમાવવાની નહીં, પરંતુ ગ્રાહકોને સલામત અને ગુણવત્તાયુક્ત ખોરાક પૂરો પાડવાની પણ છે.

જો ખાદ્ય પદાર્થોમાં ખામીઓ વેચાણ થયા પછી સામે આવે, તો ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્યને નુકસાન થવાની શક્યતા રહે છે. તેથી ઉત્પાદન બજારમાં પહોંચે તે પહેલાં નિયમિત ગુણવત્તા તપાસ, પૂરતી પ્રયોગશાળાઓ, અસરકારક દેખરેખ અને નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારાઓ સામે પારદર્શક કાર્યવાહી જરૂરી છે. અહેવાલમાં જણાવાયેલા દરેક આરોપની સત્તાવાર પુષ્ટિ અને સંબંધિત કંપનીઓનો પક્ષ જાણવો પણ એટલો જ મહત્ત્વનો છે.