Godavari Cauvery Link Project: આંધ્ર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી એન. ચંદ્રબાબુ નાયડુએ પૂર અને પાણીની અછતના “કાયમી” ઉકેલ તરીકે ગોદાવરી-કાવેરી નદીઓને જોડતી એક મોટી આંતરરાજ્ય યોજનાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો. બીજી તરફ, તેમના તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી સમકક્ષ વિજયે TDP શાસિત રાજ્ય પાસે ચેન્નાઈ માટે વધુ પાણી માગ્યું. આ ઘટના એવા સમયે બની છે, જ્યારે અલ નીનોને કારણે આબોહવા પર વધતા દબાણને લીધે રાજ્યો પીવાના પાણી અને સિંચાઈની જરૂરિયાતો માટે એકબીજા પર વધુ નિર્ભર બની રહ્યાં છે.
નાયડુએ મંગળવારે વિજયવાડામાં વિજય સાથેની બેઠક દરમિયાન આ સૂચન આપ્યું.
નવરાત્રિ ઉત્સવ દરમિયાન વિજયવાડામાં લોકોને સંબોધિત કરતાં મુખ્યમંત્રી વિજયે કહ્યું, “હું મુખ્યમંત્રી ચંદ્રબાબુ નાયડુ સાથે નદીઓને જોડવાની યોજના અંગે ચર્ચા કરવા માટે વિજયવાડા આવ્યો હતો. ચેન્નાઈ માટે વધારાનું પાણી છોડવાની પ્રતિબદ્ધતા અને તેમણે આપેલા સૂચનો બદલ હું તેમનો આભારી છું.”
આંધ્ર પ્રદેશમાં રાજ્યની અંદર નદીઓને જોડવાની યોજનાઓ પૂર્ણ કરવાનો જૂનો રેકોર્ડ ટાંકતાં નાયડુએ કહ્યું કે પ્રસ્તાવિત ગોદાવરી-કાવેરી લિંક દુષ્કાળનો સામનો કરી રહેલા દક્ષિણ દ્વીપકલ્પની પાણીની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે જરૂરી અને આબોહવા પરિવર્તનની અસરો સામે ટકી શકે એવો ઉકેલ બની શકે છે. આમાં ગોદાવરી અને કૃષ્ણા નદીઓને જોડતી ઐતિહાસિક પટ્ટીસીમા લિફ્ટ સિંચાઈ યોજના પણ સામેલ છે.
વિજયવાડા ઉત્સવમાં ભાગ લેવા અને આંધ્ર પ્રદેશ તેલુગુ ગંગા યોજના દ્વારા ચેન્નાઈની પીવાના પાણીની જરૂરિયાતો માટે વધારાનું 10 હજાર મિલિયન ક્યુબિક (TMC) ફૂટ પાણી છોડી શકે કે નહીં તેની ચર્ચા કરવા વિજય વિજયવાડા પહોંચ્યા હતા.
આંધ્ર પ્રદેશ સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, બેઠકમાં નાયડુએ ગોદાવરી અને કાવેરી નદીઓને જોડવાના મહત્ત્વ વિશે સમજાવ્યું અને કહ્યું કે નદીઓને જોડવી એ દુષ્કાળનો કાયમી ઉકેલ છે.
સરકારના નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું, “મુખ્યમંત્રી ચંદ્રબાબુ નાયડુએ કહ્યું કે આ વર્ષે અલ નીનોની અસરને કારણે કૃષ્ણા નદીમાં પાણીનો પ્રવાહ ઘટ્યો છે અને તેના કારણે પાણીની ભારે અછત સર્જાઈ છે. તેમ છતાં, આંધ્ર પ્રદેશ સરકાર ચેન્નાઈની પીવાના પાણીની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.”
આંધ્ર પ્રદેશે આ વર્ષની શરૂઆતમાં જ ચેન્નાઈને 4.08 TMC પાણી આપ્યું હતું.
વિજયવાડા નવરાત્રિ ઉત્સવમાં મુખ્યમંત્રી નાયડુએ વધુમાં કહ્યું, “વિજય તમિલનાડુના વિકાસ માટે કામ કરી રહ્યા છે. તેમણે એક રાજકીય પક્ષ બનાવ્યો અને બે વર્ષમાં મુખ્યમંત્રી બની ગયા. યુવાનોનો ઉત્સાહ મને વિશ્વાસ અપાવે છે કે આપણા દેશના યુવાનો દુનિયામાં કંઈ પણ હાંસલ કરી શકે છે.”
આ પહેલાં બેઠકમાં નાયડુએ નિવેદન અનુસાર, આંધ્ર પ્રદેશ, તેલંગાણા, કર્ણાટક અને તમિલનાડુના લાભ માટે પેન્નાર, ગોદાવરી, કૃષ્ણા, કાવેરી અને તુંગભદ્રા નદીઓને જોડવાનું સૂચન પણ આપ્યું હતું.
ગોદાવરી અને કાવેરી નદીઓ કુદરતી રીતે એકબીજાને મળતી નથી. જોકે, રાષ્ટ્રીય જળ વિકાસ એજન્સી (NWDA)ની યોજના અનુસાર, નદીઓ કુદરતી રીતે એકબીજાને મળે તેના બદલે અલગ-અલગ નદી ખીણો વચ્ચે પાણી પહોંચાડવામાં આવશે.
2023ના બજેટ સત્ર દરમિયાન સંસદમાં એક પ્રશ્નના જવાબમાં જલ શક્તિ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે ભારત સરકારે 1980માં રાષ્ટ્રીય પરિપ્રેક્ષ્ય યોજના (NPP) તૈયાર કરી હતી. NPP હેઠળ નદીઓને જોડવાની યોજના (ILR)માં ગોદાવરી, કૃષ્ણા, પેન્નાર અને કાવેરી નદી ખીણોને જોડવાનો સમાવેશ થાય છે.
NPP હેઠળ ગોદાવરીમાં પાણીનો જથ્થો વધારવા માટે મહાનદી અને બ્રહ્મપુત્રા નદી ખીણોના વધારાના પાણીને તેમાં લાવવાનું છે. ત્યારબાદ આ પાણીને કૃષ્ણા, પેન્નાર અને કાવેરી નદી ખીણો તરફ વાળવાનું છે. આ માટે સંબંધિત રાજ્ય સરકારોની મંજૂરી હજુ બાકી છે.
NWDA દ્વારા સંસદમાં આપવામાં આવેલા જવાબ અનુસાર, પ્રથમ તબક્કામાં તેલંગાણાના ઇંચમપલ્લી નજીક ગોદાવરી નદીમાંથી પાણી લેવાનો પ્રસ્તાવ છે. ત્યારબાદ તેને પંપ કરીને કૃષ્ણા નદી પર આવેલા નાગાર્જુન સાગર બંધ સુધી પહોંચાડવાનો પ્રસ્તાવ છે.
ત્રીજા તબક્કામાં પ્રસ્તાવ અનુસાર, પાણીને વધુ દક્ષિણ તરફ પેન્નાર નદી પર આવેલા સોમશિલા જળાશય સુધી પહોંચાડવામાં આવશે. ત્યારબાદ તેને તમિલનાડુમાં કાવેરી નદી પર તંજાવુર અને તિરુચિરાપલ્લી નજીક આવેલા ગ્રાન્ડ એનિકેટ (કલ્લણઈ) સુધી પહોંચાડવાની યોજના છે.
