પોલેન્ડના PM ડોનાલ્ડ ટસ્કની ભારત મુલાકાતમાં ‘ગુડ મહારાજા’નો ઉલ્લેખ, જાણો ભારત-પોલેન્ડ વચ્ચે માનવતાનો સંબંધ બનાવનાર મહારાજા કોણ હતા
Good Maharaja Digvijaysinhji Jadeja: પોલેન્ડના PM ડોનાલ્ડ ટસ્ક પોતાની ત્રણ દિવસની ભારત મુલાકાતે છે અને 22 ઑક્ટોબરે દિલ્હી પહોંચી ગયા છે. દિલ્હીના હૈદરાબાદ હાઉસમાં PM નરેન્દ્ર મોદીએ તેમની સાથે મુલાકાત કરી. આ મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચે રાજકીય અને આર્થિક સહયોગ વધારવા તથા નવા માર્ગો ખોલવાની પહેલ છે. પરંતુ આ મુલાકાતમાં અન્ય તમામ મુદ્દાઓની સાથે ‘ગુડ મહારાજા’નો પણ ઉલ્લેખ થયો છે. આ ‘ગુડ મહારાજા’ એ જ વ્યક્તિ છે, જેમણે વર્ષો પહેલાં ભારત અને પોલેન્ડ વચ્ચે ‘માનવતા’નો સંબંધ સ્થાપિત કર્યો હતો. એટલું જ નહીં, ‘ધ ગુડ મહારાજા’ નામની એક ફિલ્મ બની રહી છે, જેમાં મુખ્ય ભૂમિકામાં સંજય દત્ત જોવા મળશે. પરંતુ આ ગુડ મહારાજા કોણ હતા.
‘ગુડ મહારાજા’નું નામ જામનગરના દિગ્વિજયસિંહજી રણજિતસિંહજી જાડેજાને આપવામાં આવ્યું છે. તેઓ ગુજરાતની રજવાડા નવાનગર, જે આજે જામનગર છે, તેના મહારાજા હતા. દુનિયા તેમને ખાસ કરીને ‘ગુડ મહારાજા’ના નામથી ઓળખે છે. તેનું કારણ એ છે કે તેમણે બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન પોલેન્ડના સેંકડો બાળકોને આશ્રય આપ્યો હતો.
દિગ્વિજયસિંહજી જાડેજા કોણ હતા?
દિગ્વિજયસિંહજી રણજિતસિંહજી જાડેજાનો જન્મ 18 સપ્ટેમ્બર 1895ના રોજ ગુજરાતના સરોદરમાં થયો હતો અને તેઓ 1933માં પોતાના કાકા મહારાજા રણજિતસિંહજીના ઉત્તરાધિકારી બન્યા હતા. તેઓ 1948 સુધી નવાનગરના શાસક રહ્યા. તેમણે ભારત અને ઇંગ્લેન્ડમાં અભ્યાસ કર્યો હતો અને બ્રિટિશ સેનામાં પણ સેવા આપી હતી. તેઓ ત્યાં લેફ્ટનન્ટ જનરલના પદ સુધી પહોંચ્યા હતા.
તેઓ ‘ગુડ મહારાજા’ કેમ કહેવાયા?
1939માં જર્મની અને સોવિયેત સંઘના હુમલાઓ બાદ પોલેન્ડ પર કબજો થઈ ગયો હતો. હજારો પોલિશ નાગરિકો ઘરવિહોણા થઈ ગયા હતા. તેમાં અનેક બાળકો પણ હતાં, જેમને સોવિયેત સંઘની શ્રમ છાવણીઓમાંથી બહાર કાઢીને બીજા દેશોમાં આશ્રય અપાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો હતો. 1942માં દિગ્વિજયસિંહજીએ ગુજરાતના બાલાચડીમાં પોલિશ બાળકો માટે આશ્રયસ્થાન બનાવડાવ્યું હતું. ત્યાં લગભગ 600થી 1,000 પોલિશ બાળકોને રહેવા, ભોજન અને સુરક્ષિત વાતાવરણની સુવિધા મળી હતી. આ છાવણીમાં બાળકોની સંભાળ રાખવામાં આવી હતી અને તેમને યુદ્ધની ભયાનક પરિસ્થિતિઓથી દૂર રહેવાની તક મળી હતી. આ જ મદદને કારણે પોલેન્ડમાં મહારાજાને ‘ડોબ્રી મહારાજા’ એટલે કે ‘ગુડ મહારાજા’ કહેવામાં આવવા લાગ્યું.
પોલિશ નાગરિકોની મદદ કરવા બદલ મહારાજા દિગ્વિજયસિંહજીને પોલેન્ડમાં ઘણું સન્માન મળ્યું હતું. તેમના અવસાન બાદ તેમને પોલેન્ડના સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માનોમાં સામેલ ‘કમાન્ડર્સ ક્રોસ ઑફ ધ ઑર્ડર ઑફ મેરિટ’થી નવાજવામાં આવ્યા હતા. એટલું જ નહીં, 1989માં મહારાજાના યોગદાનને સન્માન આપવા માટે પોલેન્ડની રાજધાની વૉર્સોમાં તેમના નામ પર ‘ગુડ મહારાજા સ્ક્વેર’ બનાવવામાં આવ્યો હતો. તેમની આ મદદ આજે પણ પોલેન્ડમાં યાદ કરવામાં આવે છે અને આ ઘટનાએ ભારત તથા પોલેન્ડના સંબંધોને મજબૂત બનાવ્યા છે.
પોલિશ PM ડોનાલ્ડ ટસ્ક સાથે લગભગ 100 પોલિશ કંપનીઓનું વ્યાપારી પ્રતિનિધિમંડળ ભારત આવ્યું છે. તેઓ દિલ્હી બાદ બેંગલુરુમાં ટેકનોલોજી અને અવકાશ ક્ષેત્રના પ્રતિનિધિઓને મળશે. PM મોદી અને ડોનાલ્ડ ટસ્કની આ મુલાકાતમાં સંરક્ષણ ઉત્પાદન, વેપાર, ઉભરતી ટેકનોલોજી, અવકાશ સંશોધન અને નવીનીકરણીય ઊર્જા જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવા અંગે ચર્ચા થવાની શક્યતા છે. આ ઉપરાંત, રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ, પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને ભારત-યુરોપિયન યુનિયનના સંબંધો જેવા અનેક મુદ્દાઓ પર પણ વાતચીત થઈ શકે છે. 16 વર્ષ બાદ કોઈ પોલિશ PM ભારત આવ્યા છે.
