GST: સરકારની તિજોરી ભરાઈ રહી છે, નાના માણસ પર પણ ટેક્સનો બોજ
નવી દિલ્હી | 30 મે 2026
GST લાગુ થયે 9 વર્ષ થયા. આજે સરકારની તિજોરી ભરાઈ રહી છે, પણ રોજની વસ્તુ વાપરનાર નાના માણસ ના ખિસ્સા પર સીધો બોજ આવી રહ્યો છે.
1. સરકારની તિજોરી કેટલી ભરાઈ?
– મે 2026 ની GST વસૂલાત: 1.72 લાખ કરોડ રૂપિયા. ગયા વર્ષ કરતા 8% વધારે.
– 2025-26 આખા વર્ષનું ટાર્ગેટ: 20 લાખ કરોડથી વધારે GST ભેગું કરવાનું છે.
– કારણ: ડિજિટલ બિલિંગ, ઈ-વે બિલ, કડક ચેકિંગથી ટેક્સ ચોરી ઘટી.
2. નાના માણસને શું નુકસાન? “રિવર્સ બર્ડન”
GST માં અમીર-ગરીબ બધા સેમ ટેક્સ આપે. એને રિગ્રેસિવ ટેક્સ કહે છે.
| વસ્તુ | GST દર | નાના માણસ પર અસર |
| લોટ, ચોખા, દૂધ | 0-5% | ખુલ્લી ખાવાની વસ્તુઓ મોંઘી નથી થતી, પરંતુ જો પેકેટવાળી (બ્રાન્ડેડ) ખરીદવામાં આવે તો સીધો 5% નો બોજ પડે છે. |
| સાબુ, ટૂથપેસ્ટ, દવા | 12-18% | રોજિંદી અનિવાર્ય જરૂરિયાત પર 18% સુધીનો ટેક્સ લાગે છે. ગરીબ વ્યક્તિ 100 રૂપિયાનો સાબુ લે કે અમીર 1000 રૂપિયાનો – બંનેએ સમાન રીતે 18% ટેક્સ આપવો પડે છે. |
| મોબાઈલ રિચાર્જ | 18% | આજના સમયમાં અનિવાર્ય બનેલા 199 રૂપિયાના સામાન્ય રિચાર્જમાં આશરે 36 રૂપિયા સીધા સરકારની તિજોરીમાં જાય છે. |
| લાઈટ બિલ, ટ્રેન ટિકિટ | 5-18% | સામાન્ય માણસના રોજના મુસાફરી અને ઘરખર્ચમાં આ એક પ્રકારનો છુપો ટેક્સ (Hidden Tax) બની જાય છે. |
હકીકત: જે માણસ મહિને 10,000 કમાય એની 15% આવક GST માં જાય. જે 1 લાખ કમાય એની માત્ર 8% જાય. એટલે ગરીબ પર બોજ વધારે.
3. વિરોધ શા માટે?
1. સ્લેબ ગૂંચવણ: 0%, 5%, 12%, 18%, 28% – 5 સ્લેબ. નાના વેપારીને બિલ બનાવવામાં માથું ફાટે.
2. રિફંડ ન મળે: MSME ને ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટના પૈસા મહિનાઓ સુધી અટવાય.
3. કેશ ઇકોનોમી પર હુમલો: શાકભાજી, નાના ધંધા વાળાને પણ બિલ આપવું પડે, નહીંતર પેનલ્ટી.
4. સરકારનો જવાબ:
1. કલ્યાણ યોજના: GST થી ભેગા થયેલા પૈસાથી જ આયુષ્માન, ઉજ્જવલા, ફ્રી રાશન ચાલે છે.
2. ટેક્સ બેઝ વધ્યો: પહેલા માત્ર 40 લાખ વેપારી ટેક્સ આપતા, હવે 1.4 કરોડ રજિસ્ટર્ડ છે.
3. રાજ્યોને હિસ્સો: GST ના 50% પૈસા સીધા રાજ્ય સરકારને જાય, એમાંથી રસ્તા, હોસ્પિટલ બને.
નિષ્કર્ષ:
સરકાર: GST થી “વન નેશન, વન ટેક્સ” અને તિજોરી મજબૂત.
જનતા: “વન નેશન, વન ટેક્સ” સાચું, પણ “વન રેટ ફોર ઓલ” થી ગરીબનું પીસાઈ જાય છે.
“તિજોરી ભરવી જરૂરી છે, પણ નાના માણસનું ખિસ્સું ખાલી ન થવું જોઈએ”
સોર્સ: CBIC – GST કલેક્શન ડેટા મે 2026, RBI બુલેટિન, CAG રિપોર્ટ
GST જરૂરી દવા છે કે ગરીબ માટે કડવો ઘૂંટડો?
