India Atomic Energy Bill: સંસદના શિયાળુ સત્ર દરમિયાન મોદી સરકાર એટૉમિક એનર્જી બિલ (Atomic Energy Bill) ૨૦૨૫ રજૂ કરવાની છે. આ બિલ દ્વારા લોકોનું ખાસ ધ્યાન ખેંચાય તેવી શક્યતા છે, કારણ કે તે ખાનગી કંપનીઓ માટે બિન-સૈન્ય ન્યૂક્લિયર પાવર પ્લાન્ટ સ્થાપવાનો રસ્તો ખોલી શકે છે. આનાથી ભારતની વિદેશી નિર્ભરતા ઘટશે.
વડાપ્રધાને ગુરુવારે જણાવ્યું કે સરકાર ન્યૂક્લિયર સેક્ટરને પણ ખાનગી કંપનીઓ માટે ખોલવાની દિશામાં કામ કરી રહી છે. આનાથી ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને દેશ તકનીકી નેતૃત્વમાં આગળ વધશે. તેમણે જણાવ્યું કે પરમાણુ ક્ષેત્રમાં ખાનગી ભાગીદારીથી નાના મોડ્યુલર, ઍડવાન્સ્ડ રિએક્ટર અને ઇનોવેશન માં તકો ઊભી થશે. આ પગલું ભારતને ૧૦૦ ગીગાવોટ પરમાણુ ઊર્જા પેદા કરવાના લક્ષ્ય તરફ મહત્વપૂર્ણ છે.
એટૉમિક એનર્જી બિલ શું છે?
શિયાળુ સત્ર દરમિયાન મોદી સરકાર સંસદમાં કુલ ૧૦ બિલ રજૂ કરવાની છે, જેમાં એટૉમિક એનર્જી બિલ ૨૦૨૫ પણ સામેલ છે.
ઉદ્દેશ: આનો હેતુ દેશમાં પરમાણુ ઊર્જાના ઉપયોગ અને નિયમનને બહેતર બનાવવાનો છે.
સંશોધન: પરમાણુ ક્ષેત્રમાં ખાનગી સેક્ટરની ભાગીદારી વધવાથી ભારત વધુ પરમાણુ ઊર્જા ઉત્પન્ન કરી શકશે. પરમાણુ ઊર્જા અધિનિયમમાં સંશોધન સાથે-સાથે, ‘સિવિલ લાયબિલિટી ફોર ન્યૂક્લિયર ડેમેજ એક્ટ (CLNDA), ૨૦૧૦’ માં પણ ફેરફારની યોજના છે. આ સંશોધનો પરમાણુ ક્ષેત્રમાં મોટા સુધારા લાવશે.
શું હશે બદલાવ?
હાલમાં, પરમાણુ ઊર્જા અધિનિયમ નો સેક્શન ૩ કેન્દ્ર સરકાર અને તેની કંપનીઓને સંવેદનશીલ વસ્તુઓ બનાવવાની, ખરીદવાની અને વેચવાની મંજૂરી આપે છે, જેનો ઉપયોગ પરમાણુ ઊર્જાના ઉપયોગ અને બનાવવામાં થાય છે.
પરમાણુ ઊર્જા સાથે જોડાયેલું બધું કામ આ અધિનિયમ હેઠળ ગુપ્તતા હેઠળ થાય છે, જેના પર કેન્દ્ર સરકારનો પૂરો નિયંત્રણ હોય છે. ખાનગી કંપની આ ક્ષેત્રમાં કંઈ કરી શકતી નથી.
સરકાર હવે આ કાયદામાં બદલાવ કરીને ખાનગી કંપનીઓ ને પરમાણુ ઊર્જા સંબંધિત અમુક કાર્યોમાં ભાગ લેવાની મંજૂરી આપશે.
એટૉમિક એનર્જી બિલના ફાયદા
એટૉમિક એનર્જી બિલ પસાર થયા પછી આ પરમાણુ ઊર્જા ક્ષેત્રમાં દેશ-વિદેશની ખાનગી કંપનીઓ ભાગ લેશે, જેનાથી પરમાણુ ઊર્જા ઉત્પાદનને ગતિ મળશે:
ઊર્જા સુરક્ષા: દેશની ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને વીજળીનો નવો સ્ત્રોત મળશે.
આત્મનિર્ભરતા: આ ક્ષેત્રમાં ભારતની વિદેશી નિર્ભરતા ઓછી થશે, સાથે જ તેલ-ગેસ આયાત પર પણ નિર્ભરતા ઘટશે.
વૈશ્વિક પકડ: એવિએશન, સૈન્ય અને વૈજ્ઞાનિક સેક્ટરમાં ભારતની મજબૂતી મળશે અને પરમાણુ ઊર્જા ઉત્પાદન વધુ થવાથી ભારતની વૈશ્વિક પકડ પણ મજબૂત થવાના આસાર છે.
હાલમાં કોણ કરે છે ઉત્પાદન?
વર્તમાનમાં ભારતમાં માત્ર સરકારી કંપની જ ન્યૂક્લિયર એનર્જી ઉત્પન્ન કરી રહી છે. તેમાં પરમાણુ ઊર્જા નિગમ (NPCIL) છે, જે પરમાણુ ઊર્જા વિભાગ હેઠળની એક સરકારી કંપની છે અને હાલમાં આ જ કંપની દેશમાં પરમાણુ ઊર્જા સંયંત્રોનું સંચાલન કરે છે.
