India Can Learn From Mythos Ai: નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે તાજેતરમાં એક બેઠક બોલાવી, જેમાં અલગ-અલગ બેંકોના વડાઓ સાથે આઈટી મંત્રાલયના અધિકારીઓ પણ સામેલ થયા. આ મામલો એક AI મોડલનો હતો, જે અમેરિકામાં બન્યું છે અને જે ભારત પાસે નથી, અને જેણે દુનિયાભરના નાણા મંત્રાલયો અને કેન્દ્રીય બેંકોની ઊંઘ ઉડાડી દીધી છે. આ મોડલનું નામ ‘Mythos’ છે.
વખાણ અને ટીકા
આ મોડલને Anthropic નામની અમેરિકન કંપનીએ બનાવ્યું છે. કંપનીનો દાવો છે કે Mythos કોઈ પણ સોફ્ટવેરમાં છુપાયેલી નબળાઈઓ શોધી શકે છે. આનાથી બેંકિંગ સિસ્ટમ, વીજળીના ગ્રીડ કે કોઈ પણ સરકારી પ્લેટફોર્મ-કંઈ પણ તપાસી શકાય છે. આ મોડલે એક એવી ખામી શોધી કાઢી જે 27 વર્ષથી કોઈની નજરમાં આવી નહોતી.
દુનિયા કેમ ટેન્શનમાં છે?
Mythos જેવા મોડલ સાયબર સુરક્ષાના અર્થશાસ્ત્રને બદલી નાખશે.
Mythos કોઈ પણ નેટવર્ક-પ્લેટફોર્મમાં ઘૂસી શકે છે.
આની પૂરી લગામ એક કંપની એન્થ્રોપિકના હાથમાં છે.
ચીન પણ આ પ્રકારનું મોડલ વિકસાવવામાં લાગેલું છે.
સમજવામાં ભૂલ
એન્થ્રોપિકે પોતાનું આ મોડલ સામાન્ય લોકો માટે જાહેર કર્યું નથી. પહેલા જે 11 સંસ્થાઓને એક્સેસ મળ્યો, તે બધી અમેરિકન છે. Mythos ને લઈને જે હલચલ છે, તેમાં બે ભૂલો થઈ શકે છે. એક, આને એટલો મોટો ખતરો માની લેવો કે ગભરાટમાં કંઈ સૂઝે જ નહીં. બીજી, એ વિચારીને ટાળી દેવું કે અમેરિકાનો મામલો છે, આપણે શું લેવા-દેવા!
સંતુલિત વલણ
Mythos એવો કોઈ જીન નથી જે કાલે સવારે ભારતની બેંકો બંધ કરી દેશે. કોઈ પણ સિસ્ટમને તોડવા માટે માત્ર નબળાઈ શોધવી પૂરતી હોતી નથી. તેમાં ઘૂસવું પડે છે, રસ્તો બનાવવો પડે છે અને આ બધું કરવામાં સમય લાગે છે. ફિઝિકલ વર્લ્ડ – રેલવે, વીજળીઘર, હોસ્પિટલ વગેરેમાં તો વધુ સમય લાગે છે.
તકનો ફાયદો
એન્થ્રોપિકના જણાવ્યા અનુસાર, તેણે Mythos ને એટલા માટે રોક્યું જેથી દુનિયાની મોટી ટેક કંપનીઓ પહેલા તે નબળાઈઓને ઠીક કરી શકે જે આ મોડલે શોધી છે. આ પ્રયાસનું નામ ‘પ્રોજેક્ટ Glasswing’ છે. તર્ક એવો છે કે જો હેકર પહેલા કંપનીને ખામીઓ ખબર પડી જાય, તો નુકસાન રોકી શકાય છે. પરંતુ, આ વાર્તા પૂરી નથી. એન્થ્રોપિકની આવક છેલ્લા એક વર્ષમાં 9 અબજ ડોલરથી વધીને 30 અબજ ડોલર થઈ ગઈ છે. Mythos ની કિંમત તેના અગાઉના મોડલ કરતા પાંચ ગણી વધારે રાખવામાં આવશે. જે કંપની ખતરો પણ બતાવે, સુરક્ષા પણ વેચે અને કિંમત પાંચ ગણી રાખે, તેને માત્ર પરોપકાર ન કહેવાય.
ચિંતાનું કારણ
એ જાણવું પણ જરૂરી છે કે એન્થ્રોપિક અમેરિકન સરકારનું પણ સાંભળતી નથી. Mythos કોની પાસે જશે, તે એક ખાનગી કંપની નક્કી કરશે. આ જ અસલી ચિંતા છે. ભારતના પરિપ્રેક્ષ્યમાં ત્રણ તબક્કા હશે. પહેલો તબક્કો અત્યારે ચાલી રહ્યો છે. ગ્લાસવિંગ પ્રોજેક્ટમાં સામેલ કંપનીઓ માઈથોસની મદદથી પોતાની સિસ્ટમ ઠીક કરી રહી છે. ભારત આ જ ગ્લોબલ પ્લેટફોર્મ પર ચાલે છે – UPI, બેંકોની કોર સિસ્ટમ, ટેલિકોમ વગેરે. કંપનીઓ જ્યારે પોતાના પ્રોડક્ટ સુરક્ષિત કરશે, તો ભારતને પણ ફાયદો થશે. જોકે કઈ નબળાઈ પહેલા ઠીક થાય, કયા દેશના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને પ્રાથમિકતા મળે, આ નિર્ણયો અહીં થતા નથી.
બીજો તબક્કો
એન્થ્રોપિકે કહ્યું છે કે એકથી દોઢ વર્ષમાં બીજી કંપનીઓ પણ આ પ્રકારની ક્ષમતા વિકસાવી શકે છે. ચીનની ઓપન સોર્સ લેબ્સ ઝડપથી કામ કરી રહી છે અને તેમને સુરક્ષાની પણ પરવા નથી. એટલે કે જે ક્ષમતા અત્યારે એક પાસે છે, તે આગળ જતા વધારે પાસે હશે. ત્યારે હુમલા સસ્તા અને વધારે થશે. મોટી સંસ્થાઓ તો મોંઘો બચાવ ખરીદી લેશે, પરંતુ નાની સંસ્થાઓ પાછળ રહી શકે છે. ભારતે આ માટે અત્યારથી એક સામાન્ય ફ્રેમવર્ક બનાવવું જોઈએ, જેમાં નાની-મોટી દરેક સંસ્થાને જોડવામાં આવે.
ત્રીજો તબક્કો
ધીમે-ધીમે AI મોડલ સાયબર સુરક્ષા માટે જરૂરી બની જશે. ત્યારે એક નવી શ્રેણી (hierarchy) બનશે – જેમની પાસે પહેલાથી એક્સેસ છે અને જેઓ મોંઘું સબસ્ક્રિપ્શન આપીને પછીથી જોડાયા છે. સેમિકન્ડક્ટરના કિસ્સામાં આવું થઈ ચૂક્યું છે. ભારતે આ સમય માટે અત્યારથી AI ક્ષમતા વિકસાવવી પડશે, અન્યથા તે ફરીથી Mythos નો મોંઘો ગ્રાહક બનીને રહી જશે.
માહિતી તંત્ર
IndiaAI Mission અને BharatGen જેવા પ્રયાસો સારા છે, પણ ભારતીય ભાષાઓ માટે AI મોડલ બનાવવા અને Mythos જેવી સાયબર-AI ક્ષમતા વિકસાવવી એ બે અલગ વસ્તુઓ છે. ભારતની પહેલી જરૂરિયાત એક સહિયારા માહિતી તંત્રની છે. RBI, NPCI, CERT-In, MeitY અને મોટી બેંકો વચ્ચે રીયલ ટાઈમ ખતરાની જાણકારી પહોંચવી જોઈએ.
નવી લડાઈ
બીજી જરૂરિયાત એક રાષ્ટ્રીય સાયબર-AI કન્સોર્ટિયમની છે. આમાં સરકાર, બેંકો, આઈટી કંપનીઓ, IITs – બધા જ હોય. હેતુ એ છે કે જ્યારે Mythos જેવું મોડલ આવે, ત્યારે ભારત તેને સમજી શકે અને પોતાના હિસાબે ઉપયોગ કરી શકે. જરૂરી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના નિયમિત AI ઓડિટ અને સ્પષ્ટ કાયદાકીય માળખાની પણ જરૂર છે. UPI પુરાવો છે કે ભારતે ડિજિટલ એડોપ્ટેશનની લડાઈ જીતી છે. હવે ડિજિટલ રેઝિલિયન્સ (digital resilience) ની લડાઈ શરૂ થઈ રહી છે.
