India Census 2027: સરકારે જણાવ્યું છે કે આવતા વર્ષથી શરૂ થનારી જનગણના (Census) બે તબક્કામાં થશે. તેનો પહેલો તબક્કો આવતા વર્ષે એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર ની વચ્ચે થશે, જ્યારે જનગણનાનો બીજો તબક્કો ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭ માં શરૂ થશે. સરકારે આ માહિતી મંગળવારે લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીના એક પ્રશ્નના લેખિત જવાબમાં આપી હતી.
ગૃહ રાજ્ય મંત્રી નિત્યાનંદ રાય એ સદનમાં જણાવ્યું કે:
પહેલો તબક્કો: મકાન સૂચિકરણ (House Listing) અને આવાસ ગણના (Housing Census) કરવામાં આવશે.
બીજો તબક્કો: વસ્તીની ગણતરી (Population Count) થશે.
સરકારે આ વર્ષે ૧૬ જૂને જનગણના કરાવવાની અધિસૂચના જાહેર કરી હતી.
ક્યારે અને કેવી રીતે શરૂ થશે જનગણના
ગૃહ રાજ્ય મંત્રીએ જણાવ્યું કે વસ્તીની ગણના ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭ માં કરવામાં આવશે.
તે ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭ થી શરૂ થઈને ૧ માર્ચ ૨૦૨૭ ની મધ્યરાત્રિ સુધી ચાલશે.
જોકે, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લદ્દાખ, જમ્મુ અને કાશ્મીર ની સાથે-સાથે હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડના બરફીલા વિસ્તારો માં લોકોની ગણના સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ માં જ થશે. તેની સંદર્ભ તિથિ ૧ ઑક્ટોબર ૨૦૨૬ ની મધ્યરાત્રિ હશે.
મંત્રીએ જણાવ્યું કે જનગણનાની દરેક કવાયત પહેલાં વિવિધ મંત્રાલયો, વિભાગો, સંગઠનો અને જનગણના ડેટા ઉપયોગકર્તાઓ પાસેથી મળેલી માહિતી અને સૂચનોના આધારે જનગણના સંબંધિત પ્રશ્નાવલીને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવે છે. તેમણે જણાવ્યું કે જનગણનાનો ઇતિહાસ ૧૫૦ વર્ષથી પણ વધુ જૂનો છે અને દરેક જનગણનામાં પાછલી જનગણનાઓના અનુભવોનું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે.
જાતિવાર ગણતરી અને ડિજિટલ માધ્યમ
એક બીજા સવાલના જવાબમાં મંત્રીએ કહ્યું કે આ વર્ષે ૩૦ એપ્રિલ ના રોજ કેબિનેટની રાજકીય બાબતોની સમિતિએ જાતિવાર જનગણના કરાવવાનો નિર્ણય લીધો હતો.
ગણતરીનું માધ્યમ: કેન્દ્રીય મંત્રીએ કહ્યું કે ૨૦૨૭ ની જનગણના ડિજિટલ માધ્યમથી કરવામાં આવશે.
આમાં મોબાઇલ એપ દ્વારા ડેટા એકત્ર કરવામાં આવશે.
સ્વ-ગણના માટે ઓનલાઈન જોગવાઈ (Self-enumeration) હશે.
અનુસૂચિત જાતિ અને જનજાતિની ગણતરી: ગૃહ રાજ્ય મંત્રીએ જણાવ્યું કે અનુસૂચિત જાતિઓ (SC) અને અનુસૂચિત જનજાતિઓ (ST) ની ગણના તેમની અધિસૂચિત સૂચિ (Notified list) મુજબ જ કરવામાં આવે છે.
બધી જાતિઓની ગણતરી: આ વર્ષની જનગણનામાં તમામ જાતિઓની ગણતરી કરવામાં આવશે. જનગણના પ્રપત્રના તમામ સવાલોને અંતિમ રૂપ આપ્યા પછી તેને અધિસૂચિત કરવામાં આવશે. જનગણના અધિનિયમ ૧૯૪૮ ની કલમ-૮ ની પેટા-કલમ ૨ હેઠળ દરેક પ્રત્યર્થીએ પોતાના સર્વશ્રેષ્ઠ જ્ઞાન અથવા વિશ્વાસ મુજબ સવાલોના જવાબ આપવાના હોય છે.
