India Doctor Ratio: ભારતમાં મેડિકલ કૉલેજોની સંખ્યા છેલ્લા ૧૦ વર્ષમાં બમણી થઈ ગઈ છે, તેમ છતાં હજી પણ દેશમાં લોકોની સંખ્યા અને ડૉક્ટરોનો ગુણોત્તર ઘણો ઓછો છે. દેશમાં ૮૧૧ લોકોની સામે માત્ર ૧ જ ચિકિત્સક છે. સ્વાસ્થ્ય મંત્રી જેપી નડ્ડા એ રાજ્યસભામાં આ માહિતી આપી છે.
દેશમાં મેડિકલ કૉલેજ, ગ્રેજ્યુએટ અને પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએટ સીટોની સંખ્યા બમણાથી વધુ વધી ગઈ છે.
મેડિકલ કૉલેજ: વર્ષ ૨૦૧૪ માં ૩૮૭ થી વધીને ૮૧૮ થઈ ગઈ છે.
અંડર ગ્રેજ્યુએટ સીટો: ૫૧,૩૪૮ થી વધીને ૧,૨૮,૮૭૫ થઈ ગઈ છે.
પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએટ સીટો: ૩૧,૧૮૫ થી વધીને ૮૨,૦૫૯ થઈ ગઈ છે.
દેશમાં ૧૩ લાખ ૮૮ હજાર ૧૮૫ નોંધાયેલા એલોપેથિક ડૉક્ટર છે, જ્યારે ૭ લાખ ૫૧ હજારથી વધુ આયુષ ડૉક્ટર છે. ભારતની વસ્તી હાલમાં ૧૪૦ કરોડથી વધુ છે. નડ્ડાએ કહ્યું કે જો એમ માનવામાં આવે કે ૨૦% ડૉક્ટર હજી પ્રેક્ટિસ નથી કરી રહ્યા, તો ૮૦% ના ગુણોત્તર પ્રમાણે ૮૧૧ દર્દીઓ દીઠ એક ડૉક્ટર છે.
ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઑફ મેડિકલ કૉલેજ (ICMR-NIE) અનુસાર, હાર્ટ એટેકના કારણો જાણવા માટે ICMR રાષ્ટ્રીય રોગચાળા વિજ્ઞાન સંસ્થાએ દેશની ૨૫ મોટી હૉસ્પિટલોમાં એક સર્વે કર્યો છે. જેમાં ઑક્ટોબર ૨૦૨૧ થી જાન્યુઆરી ૨૦૨૩ સુધીના બે વર્ષ દરમિયાન હૉસ્પિટલમાં દાખલ ૧૮ થી ૪૫ વર્ષના દર્દીઓની માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવી છે.
મોટા દેશોમાં ડૉક્ટરોનો ગુણોત્તર
| દેશ | ગુણોત્તર (૧૦૦૦ લોકો દીઠ) |
| અમેરિકા | ૨.૬ ડૉક્ટર |
| ચીન | ૨.૫ ડૉક્ટર |
| બ્રાઝિલ | ૨.૮ ડૉક્ટર |
| ભારત | ૮૧૧ લોકો પર ૧ ચિકિત્સક |
ડૉક્ટરોની અછત દૂર કરવાના સરકારી પગલાં
નડ્ડાએ કહ્યું કે મોદી સરકારે ગ્રામીણ અને પછાત આદિવાસી વિસ્તારોમાં ડૉક્ટરોની અછત દૂર કરવા માટે ઘણાં પગલાં લીધાં છે:
નવી મેડિકલ કૉલેજ: દેશમાં ૧૫૭ નવી મેડિકલ કૉલેજોમાંથી ૧૩૭ નું સંચાલન પણ શરૂ થઈ ગયું છે.
ગામડાં માટે વિશેષ અભ્યાસક્રમ: ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સારવારની સારી સેવાઓ માટે FAP (ફીલ્ડ ઍક્ટિવિટીઝ પ્રોગ્રામ) ને MBBS કોર્સમાં સામેલ કરવામાં આવ્યો છે. આમાં MBBS વિદ્યાર્થીઓ ગામડાંને દત્તક લે છે અને તેમની સ્વાસ્થ્ય સંભાળ કરે છે. આ ગામડાઓમાં રસીકરણ, સ્વાસ્થ્ય યોજનાઓનો અમલ, માસિક ધર્મ સ્વચ્છતા, આયર્ન-ફોલિક એસિડની ઉપલબ્ધતા અને સંક્રામક રોગોને અટકાવવા પર ધ્યાન અપાય છે.
મેડિકલ કૉલેજના PG વિદ્યાર્થીઓને ભથ્થું
નડ્ડાના મતે, મેડિકલ કૉલેજોમાં સેકન્ડ અને થર્ડ યરના પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએટ વિદ્યાર્થીઓને જિલ્લા હૉસ્પિટલોમાં તૈનાતી મળી છે. ગામડાં અને દૂરના વિસ્તારોમાં સારવારની સુવિધાઓ અને આવાસ માટે વિશેષજ્ઞ ડૉક્ટરોને હાર્ડ એરિયા અલાઉન્સ આપવામાં આવે છે.
વિદેશી ડૉક્ટરોને મંજૂરી
રાષ્ટ્રીય સ્વાસ્થ્ય મિશન (NMC) દ્વારા વિદેશમાં નોંધાયેલા ડૉક્ટરો (બિન-ભારતીય) ને વિશિષ્ટ હેતુઓ સાથે ભારતમાં પ્રેક્ટિસ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ હેતુઓમાં ટ્રેનિંગ, ફેલોશિપ, રિસર્ચ, ઑબ્ઝર્વેશન અને સુપર સ્પેશિયાલિટી કોર્સ શામેલ છે.
