India HIV Progress: વિશ્વ એઇડ્સ દિવસ (World AIDS Day) પર કેન્દ્ર સરકારે વીતેલા ૧૫ વર્ષમાં આવેલા બદલાવ પર એક રિપોર્ટ તૈયાર કરી છે, જેમાં HIV સામેની તપાસથી લઈને સારવાર અને રોકથામમાં ભારતે મોટી સફળતા હાંસલ કરી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
મુખ્ય આંકડા અને વૈશ્વિક સરખામણી
કેન્દ્ર સરકારે દાવો કર્યો છે કે છેલ્લા ૧૫ વર્ષમાં HIV/AIDS સામેના સંઘર્ષમાં ભારતે નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે:
નવા HIV કેસમાં ઘટાડો: ભારતમાં નવા HIV કેસોમાં ૪૮.૭% નો ઘટાડો આવ્યો છે, જ્યારે વૈશ્વિક સ્તરે આ ઘટાડો ૪૦% છે.
એઇડ્સથી થતા મૃત્યુમાં ઘટાડો: એઇડ્સથી થતા મૃત્યુમાં ભારતે ૮૧.૪% નો ઘટાડો નોંધાવ્યો છે, જે વૈશ્વિક સરેરાશ (૫૪%) કરતાં ઘણો સારો છે.
માતાથી બાળકમાં સંક્રમણ: ૨૦૧૦-૨૪ ની વચ્ચે માતા-થી-બાળકમાં HIV સંક્રમણના દરમાં ૭૪.૬% ની ઘટાડો આવ્યો છે, જ્યારે વૈશ્વિક સ્તરે આ ઘટાડો ૫૭% રહ્યો.
તપાસ અને સારવારમાં સુધારો
કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયનું કહેવું છે કે રાષ્ટ્રીય એઇડ્સ નિયંત્રણ કાર્યક્રમ (NACP) હેઠળ HIV તપાસમાં મોટો વધારો જોવા મળ્યો છે:
| વર્ષ | HIV તપાસની સંખ્યા |
| ૨૦૨૦–૨૧ | ૪.૧૩ કરોડ ટેસ્ટ |
| ૨૦૨૪–૨૫ | ૬.૬૨ કરોડ ટેસ્ટ |
HIV સાથે જીવી રહેલા લોકો માટે સારવારની ઉપલબ્ધતામાં પણ મોટો સુધારો થયો છે:
ART પર રહેલા દર્દીઓ: એન્ટિ-રેટ્રોવાયરલ થેરાપી (ART) પર રહેલા દર્દીઓની સંખ્યા ૧૪.૯૪ લાખથી વધીને ૧૯.૧૫ લાખ થઈ ગઈ છે.
વાયરલ લોડ ટેસ્ટિંગ: વાયરલ લોડ ટેસ્ટિંગ (જે સારવારની અસરકારકતાનું મુખ્ય સૂચક છે) આ જ સમયગાળામાં ૮.૯૦ લાખથી વધીને ૧૫.૯૮ લાખ થઈ ગયું છે.
ભારતની સ્થિતિ વૈશ્વિક સરેરાશ કરતાં સારી
મંત્રાલયના અપર સચિવ વી હેકાલી ઝીમોમીએ જણાવ્યું કે:
ભારતમાં પુખ્ત HIV દર ૦.૨૦% છે, જે વૈશ્વિક સરેરાશ (૦.૭૦%) કરતાં ઘણો ઓછો છે.
નવા કેસોનો વાર્ષિક દર ૦.૦૫ પ્રતિ ૧,૦૦૦ વસ્તી છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય સરેરાશ (૦.૧૬) કરતાં પણ ઘણો નીચે છે.
સફળતા પાછળનું કારણ
કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય સચિવ પુણ્યસલિલા શ્રીવાસ્તવનું કહેવું છે કે મજબૂત રાજકીય નેતૃત્વ, ઘરેલુ રોકાણ, પુરાવા-આધારિત વ્યૂહરચનાઓ અને સમુદાય આધારિત કાર્યક્રમો એ મળીને ભારતની HIV પ્રતિક્રિયાને અસરકારક બનાવી છે. NACP હેઠળ મળેલી આ ઉપલબ્ધિઓ દેશના એ લક્ષ્યને મજબૂત કરે છે, જેના હેઠળ ભારત આવનારા વર્ષોમાં એઇડ્સને જન સ્વાસ્થ્ય જોખમ તરીકે સમાપ્ત કરવાના પોતાના સંકલ્પને પૂરો કરવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે.
