Indian Citizenship Renunciation: દેશમાં છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં આશરે ૯ લાખ ભારતીયોએ નાગરિકતા છોડી છે. રાજ્યસભામાં લેખિત સવાલના જવાબમાં સરકારે આ માહિતી આપી. કેન્દ્રીય વિદેશ રાજ્યમંત્રી કીર્તિ વર્ધન સિંહએ જે આંકડા આપ્યા, તે મુજબ આ સમયગાળા દરમિયાન લગભગ ૮,૯૬,૮૪૩ ભારતીયોએ નાગરિકતા છોડી છે.
તેમણે પાંચ વર્ષનો જે ડેટા રજૂ કર્યો, તેના પરથી સ્પષ્ટ છે કે ૨૦૨૨ પછીથી લોકો વધુ સંખ્યામાં નાગરિકતા છોડી રહ્યા છે.
૧. નાગરિકતા છોડનારાઓનો ડેટા (૨૦૨૦-૨૦૨૪)
સરકાર દ્વારા રજૂ કરાયેલા આંકડા નીચે મુજબ છે:
| વર્ષ | નાગરિકતા છોડનારા ભારતીયોની સંખ્યા |
| ૨૦૨૦ | ૮૫,૨૫૬ |
| ૨૦૨૧ | ૧,૬૩,૩૭૦ |
| ૨૦૨૨ | ૨,૨૫,૬૨૦ |
| ૨૦૨૩ | ૨,૧૬,૨૧૯ |
| ૨૦૨૪ | ૨,૦૬,૩૭૮ |
કુલ (૨૦૨૦-૨૦૨૪): ૮,૯૬,૮૪૩
વધુમાં, ૨૦૧૧ થી ૨૦૧૯ ની વચ્ચે ૧૧,૮૯,૧૯૪ ભારતીયોએ પોતાની નાગરિકતાનો ત્યાગ કર્યો હતો.
૨. જોબ સ્કેમમાંથી ૬,૭૦૦ ભારતીયોને બચાવાયા
સરકારે ખોટી જોબ ઑફર્સ સાથે જોડાયેલી ફર્મ્સની પણ નોંધ લીધી છે, જે સોશિયલ મીડિયા દ્વારા દક્ષિણ એશિયાઈ દેશોમાં નોકરીનું લાલચ આપીને ભારતીયોને ફસાવે છે.
રાજ્યસભામાં વિદેશ રાજ્યમંત્રીએ કહ્યું કે આ મામલામાં કુલ ૬,૭૦૦ ભારતીયોને બચાવવામાં આવ્યા.
આ લોકો પાસેથી ત્યાં સાયબર ક્રાઈમ અને અન્ય બનાવટી ગતિવિધિઓ સાથે જોડાયેલા સ્કેમ સેન્ટરમાં જબરદસ્તીથી કામ લેવામાં આવી રહ્યું હતું.
૩. વિદેશમાં ભારતીય ફરિયાદોનો ડેટા (૨૦૨૪-૨૫)
૨૦૨૪-૨૫ માં વિદેશોમાં રહેતા ભારતીયો તરફથી મળેલી ફરિયાદોના અન્ય એક પ્રશ્નના ઉત્તરમાં વિદેશ રાજ્ય મંત્રીએ જણાવ્યું કે વિદેશ મંત્રાલયને કુલ ૧૬,૧૨૭ ફરિયાદો મળી:
‘મદદ’ પોર્ટલ: ૧૧,૧૯૫ ફરિયાદો
CPGRAMS: ૪,૯૩૨ ફરિયાદો
સૌથી વધુ સંકટ સંબંધિત કેસ નીચે મુજબના દેશોમાંથી આવ્યા:
| ક્રમ | દેશ | ફરિયાદોની સંખ્યા |
| ૧ | સાઉદી અરબ | ૩,૦૪૯ |
| ૨ | યુએઈ | ૧,૫૮૭ |
| ૩ | મલેશિયા | ૬૬૨ |
| ૪ | અમેરિકા | ૬૨૦ |
| ૫ | ઓમાન | ૬૧૩ |
૪. ફરિયાદોના સમાધાન માટેનું બહુ-સ્તરીય તંત્ર
મંત્રીએ જણાવ્યું કે ભારતે પ્રવાસી ભારતીયોની ફરિયાદોના સમાધાન માટે એક “મજબૂત અને બહુ-સ્તરીય તંત્ર” તૈયાર કર્યું છે, જેમાં:
ઇમરજન્સી હેલ્પલાઇન
વૉક-ઇન સુવિધા
સોશિયલ મીડિયા
૨૪x૭ બહુભાષી સહાયતા
મોટાભાગના કેસો સીધા સંવાદ, નોકરીદાતાઓ સાથે મધ્યસ્થતા અને વિદેશી અધિકારીઓ સાથે સંકલન દ્વારા ઝડપથી ઉકેલવામાં આવે છે.
કેટલાક મામલાઓમાં વિલંબનું કારણ અધૂરી જાણકારી, નોકરીદાતાઓનો સહયોગ ન કરવો અને કોર્ટમાં ચાલતા કેસોમાં ભારતીય મિશનોની સીમિત ભૂમિકા છે.
તેમણે કહ્યું કે ભારતીય દૂતાવાસ પેનલ વકીલો દ્વારા કાનૂની સહાયતા પણ ઉપલબ્ધ કરાવે છે, જેના માટે ઇન્ડિયન કોમ્યુનિટી વેલ્ફેર ફંડ મદદ કરે છે.
પ્રવાસી કામદારોની સુરક્ષા સરકારની પ્રાથમિકતા છે અને તેના માટે પ્રવાસી ભારતીય સહાયતા કેન્દ્ર તેમજ કાઉન્સલર કેમ્પ સતત માર્ગદર્શન અને સહાયતા પ્રદાન કરે છે.
