Iran Crisis Indian Students Advisory: ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર અયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈ દેશ છોડીને ભાગી શકે છે. દેશવ્યાપી વિરોધ પ્રદર્શનો વચ્ચે ખામેનેઈ પર સત્તા છોડવાનું દબાણ વધી ગયું છે. એક ચોંકાવનારા ખુલાસામાં બ્રિટિશ અખબાર ‘ધ ટાઈમ્સ’ એ ઈન્ટેલિજન્સ રિપોર્ટને ટાંકીને દાવો કર્યો છે કે ઈરાની સુપ્રીમ લીડર અયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈ દેશ છોડીને રશિયાની રાજધાની મોસ્કો ભાગી શકે છે. ઈરાનના વિરોધ પ્રદર્શનને અમેરિકા હવા આપી રહ્યું છે. ઈરાનમાં મોટી સંખ્યામાં ભારતીયો પણ રહે છે. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે ભારતીય નાગરિકો માટે એડવાઈઝરી પણ જારી કરી છે. સરકારે ભારતીયોને આગામી સૂચના સુધી ઈરાનની તમામ બિન-જરૂરી યાત્રાઓ ટાળવાની સલાહ આપી છે. સરકારી આંકડા મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૨ સુધી ઈરાનમાં લગભગ ૧૫૦૦ ભારતીય સ્ટુડન્ટ્સ મેડિકલનો અભ્યાસ કરી રહ્યા હતા. મેડિકલ ઉપરાંત ત્યાં એવા ભારતીય સ્ટુડન્ટ્સ પણ છે જે ધાર્મિક શિક્ષણ માટે જાય છે. કાશ્મીરને ‘ઈરાન-એ-સગીર’ (નાનું ઈરાન) પણ કહેવામાં આવે છે. અહીંની સંસ્કૃતિ અને ભાષા (ફારસી) નો ઈરાન સાથે ઊંડો નાતો રહ્યો છે. આઝાદી પછી ભારત અને ઈરાને ૧૫ માર્ચ ૧૯૫૦ ના રોજ રાજદ્વારી સંબંધો સ્થાપિત કર્યા હતા.
તેહરાન, કુમ અને શીરાજ કેમ ચર્ચામાં છે?
ઈરાનના તેહરાન, કુમ અને શીરાજ જેવા શહેરોનું નામ પ્રાચીન કાળથી જ વિખ્યાત રહ્યું છે. એક સમયે અહીંનું કુમ શહેર ઈરાકના નજફ પછી ઇસ્લામના શિયા સમુદાયના શિક્ષણનું મુખ્ય કેન્દ્ર માનવામાં આવતું હતું. પરંતુ, ઈરાકના સરમુખત્યાર સદ્દામ હુસૈનના શાસનના પતન પછી હવે ઈરાન દુનિયાભરના શિયા મુસ્લિમો માટે ધાર્મિક શિક્ષણનું એક મુખ્ય કેન્દ્ર બની ચૂક્યું છે. જોકે, નજફ અને સીરિયાના દમાસ્કસ શહેરોમાં પણ વિદ્યાર્થીઓ ધાર્મિક શિક્ષણ લેતા રહ્યા છે. ઈરાનમાં મોટી સંખ્યામાં ભારતીય વિદ્યાર્થી-વિદ્યાર્થિનીઓ ભણે છે. આમાંથી કેટલાક મેડિકલ શિક્ષણ અને મોટાભાગના ધાર્મિક શિક્ષણ લેવા માટે ઈરાન જાય છે. ભારત અને ઈરાન વચ્ચે પ્રાચીન કાળથી જ સાંસ્કૃતિક અને આર્થિક સંબંધો રહ્યા છે.
ભારતીય યુવાનો ઈરાન કેમ જાય છે?
ઘણા મીડિયા રિપોર્ટ્સ મુજબ, ભારતીયો મુખ્યત્વે ઈરાનનો પ્રાચીન ઈતિહાસ અને સંસ્કૃતિ જોવા માટે જાય છે. તેઓ ઈરાનના ગોલેસ્ટન પેલેસ, નાગશ-એ જહાન સ્ક્વેર, ઈમામ મસ્જિદ અને યઝદના પ્રાચીન શહેર જેવા યુનેસ્કો સ્થળો જોવા જાય છે. ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ MBBS અથવા BDS એટલે કે ડેન્ટલ જેવા અનેક પ્રકારના કોર્સનો અભ્યાસ કરવા માટે પણ જાય છે. ભારત ઈરાનથી પિસ્તા, કેસર અને ખજૂર પણ મંગાવે છે. અનેક પ્રકારની ધાર્મિક યાત્રાઓ અને શિક્ષણ માટે પણ ભારતીયો ઈરાન જાય છે, જ્યાં તેઓ ઇસ્ફહાન, કુમ, શીરાજ, યઝદ અને તેહરાન જેવી જગ્યાઓ પર ઐતિહાસિક સ્થળો, બજારો અને પ્રાકૃતિક સુંદરતાનો અનુભવ કરે છે.
તેહરાનથી ૧૫૦ કિમી દૂર કુમ શિયા શિક્ષણનું કેન્દ્ર
એક રિપોર્ટ અનુસાર, ઈરાનમાં જે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ ધાર્મિક શિક્ષણના હેતુથી જાય છે, તેમને અનેક પ્રકારની સુવિધાઓ મળે છે. તેમના સમગ્ર અભ્યાસનો ખર્ચ ઈરાની સરકાર ઉઠાવે છે. તેહરાનથી લગભગ ૧૫૦ કિલોમીટર દૂર આવેલું કુમ શહેર ધાર્મિક શિક્ષણનું એક મોટું કેન્દ્ર છે. અહીં પાંચથી છ મુખ્ય મદ્રેસાઓ છે, જેમાં આધુનિક શિક્ષણની સાથે ધાર્મિક શિક્ષણ પણ આપવામાં આવે છે.
ઈરાનમાં MBBS ની ફી ૧૫-૩૦ લાખ, બાંગ્લાદેશ કરતા અડધી
ઈરાનમાં વજીફો (સ્ટાઈપેન્ડ) પણ સારો મળે છે, આ જ કારણે ભારતના વિદ્યાર્થીઓ મોટી સંખ્યામાં ઈરાન જાય છે. વિદેશમાં શિક્ષણ અપાવતી એજન્સીઓ મુજબ, ઈરાનમાં ફી અન્ય દેશોની સરખામણીમાં ઘણી ઓછી છે. ઈરાનમાં છ વર્ષના MBBS ની કુલ ફી આશરે ૧૫ થી ૩૦ લાખ રૂપિયા છે, જ્યારે બાંગ્લાદેશમાં આ ફી બમણી એટલે કે લગભગ ૬૦ લાખ રૂપિયા સુધી થાય છે.
કાશ્મીરી અને બારાબંકીના વિદ્યાર્થીઓ જાય છે ઈરાન
કાશ્મીરના વિદ્યાર્થીઓના ઈરાન જવા પાછળનું એક મોટું કારણ ઓછી ફીની સાથે ત્યાંનું રહેણીકરણી અને હવામાન પણ છે, જે તેમને પોતાના ઘર જેવું અનુભવ કરાવે છે. ઈરાનમાં MBBS ના અભ્યાસ માટેની મુખ્ય યુનિવર્સિટીઓમાં તેહરાન સ્થિત ઈરાન યુનિવર્સિટી ઓફ મેડિકલ સાયન્સિસ, ઈસ્લામિક આઝાદ યુનિવર્સિટી ઓફ મેડિકલ સાયન્સિસ, શાહિદ બેહેશ્તી યુનિવર્સિટી અને કેરમાન યુનિવર્સિટી સામેલ છે. અભ્યાસ કરવા માટે બારાબંકી અને અન્ય વિસ્તારોના ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ ઈરાન જાય છે. બારાબંકીનો એક નાતો ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર સાથે પણ જોડાય છે, જેમના પૂર્વજો અહીંથી જ ગયા હતા.
ભારતથી ઈરાનને કઈ વસ્તુઓની નિકાસ થાય છે?
ભારતથી ઈરાનને ચોખા, ખાસ કરીને બાસમતી ચોખા, ચા, ખાંડ, કેળા અને મોસમી ફળો, મસાલા મોકલવામાં આવે છે. બીજી તરફ, ખેતી અને ઉદ્યોગો સાથે જોડાયેલા સાધનો, લોખંડ-સ્ટીલ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ફર્ટિલાઇઝર, ટેક્સટાઇલ, રબર પ્રોડક્ટ્સ વગેરે મોકલવામાં આવે છે.
ઈરાનથી ભારત શું ખરીદે છે?
ભારત ઈરાન પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદતું રહ્યું છે, જેમાં અમેરિકી પ્રતિબંધોને કારણે ઘણો ઉતાર-ચઢાવ પણ રહ્યો છે. આ ઉપરાંત, ઈન્ડસ્ટ્રી યુઝ માટે એસાઈક્લિક આલ્કોહોલ, પેટ્રોલિયમ કોક, બદામ-પિસ્તા જેવા ડ્રાયફ્રૂટ્સ, ખજૂર અને કેસર મંગાવવામાં આવે છે.
