Iran Hormuz Transit Fee India: અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે બે અઠવાડિયાના સીઝફાયર હોવા છતાં સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝથી જહાજના પસાર થવાને લઈને સ્થિતિ હજુ સંપૂર્ણ સ્પષ્ટ થઈ શકી નથી. ઈરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટથી પસાર થતા કેટલાક જહાજો પાસેથી 20 લાખ ડોલર વસૂલી રહ્યું છે. ભારતે આ રસ્તા પરથી સ્વતંત્ર અને સુરક્ષિત અવરજવરનું વલણ અપનાવ્યું છે. પાકિસ્તાનમાં યોજાનારી અમેરિકા-ઈરાન વાટાઘાટોમાં આ વિવાદનો મુદ્દો બનેલો છે.
હોર્મુઝથી પસાર થતા જહાજો પાસેથી કેટલું વસૂલી રહ્યું છે ઈરાન?
ઈરાની સંસદની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સમિતિના સભ્ય અલાએદ્દીન બોરૌજેર્દીએ ઇસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાન બ્રોડકાસ્ટિંગ (IRIB) ને જણાવ્યું કે હોર્મુઝ પસાર કરનારા કેટલાક જહાજો પાસેથી ટ્રાન્ઝિટ શુલ્ક તરીકે 2 મિલિયન ડોલર વસૂલવા તે ઈરાનની તાકાત દર્શાવે છે. 28 ફેબ્રુઆરીએ ઈરાન પર શરૂ થયેલા હુમલા બાદથી આ રસ્તો તેલ અને ગેસ લઈ જતા જહાજો માટે બંધ થઈ ગયો હતો.
શું ભારત પાસેથી પણ પૈસા વસૂલી રહ્યું છે ઈરાન?
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ તરફથી કામચલાઉ સીઝફાયરની જાહેરાત બાદ ભારતે કહ્યું કે તેણે ઈરાન સાથે જાનહાનિની સંખ્યાને લઈને વાત કરી નથી. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જાયસવાલે કહ્યું, ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ટોલ લગાવવામાં આવવાના સમાચાર અમને પણ મળ્યા છે. ભારત આ રસ્તા પરથી જહાજોના સ્વતંત્ર અને સુરક્ષિત પસાર થવાની માંગ ચાલુ રાખે છે. અમે પહેલા પણ આ જ વાતો કહી છે.’
સીઝફાયર પહેલા પણ ઈરાન તરફથી શુલ્ક વસૂલવાના સમાચાર આવ્યા હતા. બીજી તરફ ઈરાને ભારતને મિત્ર દેશ તરીકે આ રસ્તા પરથી અવરજવરની પરવાનગી આપી છે. એવામાં સવાલ છે કે શું ભારતે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝથી પોતાના જહાજો કાઢવા માટે ઈરાનને ટ્રાન્ઝિટ શુલ્ક આપ્યું હતું. કેન્દ્ર સરકારે આ વાતનો ઇનકાર કર્યો છે કે ઈરાનને આવું કોઈ ચુકવણું કરવામાં આવ્યું હતું.
ભારત સુરક્ષિત શિપિંગની માંગ ચાલુ રાખશે: જાયસવાલ
રણધીર જાયસવાલે 9 એપ્રિલના રોજ કહ્યું, ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટથી જહાજ પસાર થવાના બદલામાં પૈસાને લઈને અમારી અને ઈરાન વચ્ચે કોઈ વાત થઈ નથી. ભવિષ્યમાં જો એવી સ્થિતિ બને છે તો તે સમયે તેના પર નિર્ણય લેવામાં આવશે. અમે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટથી કોઈ પણ રોકટોક વગર અને સુરક્ષિત શિપિંગની માંગ ચાલુ રાખીશું.’ આ રસ્તા પરથી ભારતીય ધ્વજ વાળા 8 એલપીજી ટેન્કર પસાર થયા છે. ભારત પોતાના તેલ અને ગેસ પુરવઠા માટે મિડલ ઈસ્ટ પર અત્યંત નિર્ભર છે, જેમાંથી 90 ટકા સુધી આયાત કરવામાં આવે છે.
