ગઈ સાલ એક સાથે 5 વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ યોજાઈ ત્યારે તેની આસપાસ સૌથી પહેલા તો મોદીજી મહિલાઓ માટે લોકસભામાં અનામત બિલ નો મુદ્દો લઈને આવ્યા.અને બીજી તરફ જે જે રાજ્યોમાં ચૂંટણીઓ હતી ત્યાં ત્યાં મહિલાઓને મહિલા સન્માનને નામે કંઈક ને કંઈક આપવાની જાહેરાત કરવામાં આવી.અને ત્યારબાદ તો દરેક પાર્ટીમાં મહિલાઓને ખુશ કરવા દર મહીને હજારો રૂપિયા આપવાની જાણે હરીફાઈ જામી છે.અને આ ફ્રી બીઝ આજ નહીં તો ગઈ કાલે દેશ માટે ઘાતક બની શકે છે.પરંતુ આજના રાજકારણમાં મહિલાઓ સૌથી મજબૂત વોટ બેંક તરીકે ઉભરી આવી છે. તેઓ હવે માત્ર સમાજનો એક ભાગ જ નહીં પરંતુ એક મહત્વપૂર્ણ રાજકીય બળ માનવામાં આવે છે. મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભાની ચૂંટણી, મધ્યપ્રદેશ અને છત્તીસગઢની ચૂંટણીઓમાં સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યું હતું કે કોઈપણ ચૂંટણીમાં જીત કે હાર નક્કી કરવામાં મહિલાઓ મહત્વની ભૂમિકા ભજવતી હોય છે. મતલબ કે મહિલાઓ હવે પોતાનામાં એક મજબૂત વોટબેંક બની ગઈ છે.
દિલ્હીમાં આગામી ચૂંટણીઓને ધ્યાનમાં રાખીને આમ આદમી પાર્ટી (AAP) અને કોંગ્રેસ બંનેએ મહિલાઓને આકર્ષવા માટે માસિક ભથ્થાની જાહેરાત કરી છે. આમ આદમી પાર્ટીએ મહિલા સન્માન યોજના હેઠળ દર મહિને 2100 રૂપિયા આપવાનું વચન આપ્યું છે. કોંગ્રેસે પ્યારી દીદી યોજના હેઠળ દર મહિને 2500 રૂપિયા આપવાનું વચન આપ્યું છે. આ યોજનાઓનો ઉદ્દેશ્ય મહિલાઓને આર્થિક રીતે સશક્ત કરવાનો અને તેમના પરિવારોને રાહત આપવાનો છે.
2024ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં 2019ની સરખામણીમાં 1.8 કરોડ વધુ મહિલાઓ મતદાન કરવા આવી હતી. SBI સંશોધન અહેવાલ જણાવે છે કે આ પરિવર્તન મહિલાઓ પર કેન્દ્રિત યોજનાઓના અસરકારક અમલીકરણનું પરિણામ છે. SBIના અર્થશાસ્ત્રીઓએ કહ્યું છે કે ‘પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના’ જે મહિલાઓને મકાન ખરીદવામાં મદદ કરે છે અને ‘મુદ્રા યોજના’એ મહિલાઓને મતદાન કરવા પ્રોત્સાહિત કર્યા છે.
દિલ્હીમાં મહિલા મતદારોની સંખ્યા અચાનક કેમ વધી?
દિલ્હીમાં ચૂંટણી પહેલા મતદાર યાદીમાં ઘણા નવા નામ જોડાયા છે. ચૂંટણી પંચને છેલ્લા ત્રણ સપ્તાહમાં નવા મતદાર નોંધણી માટે ઘણી અરજીઓ મળી છે. ખાસ વાત એ છે કે નવા મતદારોમાં મહિલાઓની સંખ્યા પુરૂષો કરતાં વધુ છે. દિલ્હીના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીએ જણાવ્યું કે મતદાર યાદીમાં 3 લાખથી વધુ નવા મતદારો ઉમેરાયા છે. જેમાંથી 96,426 મહિલાઓ અને 70,873 પુરૂષો છે.
દિલ્હીમાં અચાનક મતદાતા બનવાની દોડનું કારણ આમ આદમી પાર્ટી (AAP)ના વડા અરવિંદ કેજરીવાલની મહિલાઓ માટે મોટી જાહેરાતને આભારી છે. કેજરીવાલે વચન આપ્યું છે કે જો તેમની પાર્ટી ફરી સત્તામાં આવશે તો મુખ્યમંત્રી મહિલા સન્માન યોજના હેઠળ મહિલાઓને આપવામાં આવતી રકમ 1000 રૂપિયાથી વધારીને 2100 રૂપિયા પ્રતિ માસ કરવામાં આવશે. આ યોજનાનો લાભ મેળવવા માટે સૌથી મહત્વની શરત એ છે કે તે દિલ્હીના રજિસ્ટર્ડ મતદાર હોવું જરૂરી છે.
આખરે, ચૂંટણી દરમિયાન મહિલાઓને શા માટે હવે ફોક્સ કરવામાં આવી રહી છે?
વાસ્તવમાં, ભારત શરૂઆતથી જ લાગણીઓ આધારિત દેશ રહ્યો છે. જ્યારે આપણે ટીવી પર રામાયણ-મહાભારત કે કોઈ ધાર્મિક સિરિયલ જોઈએ છીએ ત્યારે ત્યાં પણ મહિલાઓ પર વધુ ફોક્સ કરવામાં આવે છે. કારણ કે એવું માનવામાં આવે છે કે સ્ત્રીઓ લાગણીશીલ હોય છે. રાજનીતિને ટેલિવિઝનમાંથી આ લાગણીઓને રોકડી કરવાની ફોર્મ્યુલા મળી છે. દર મહિને બે-અઢી હજાર રૂપિયા ચૂકવવાથી સ્ત્રીને વર્ષમાં 24-30 હજાર રૂપિયા મળે છે, પરંતુ એક મહિલા વર્ષમાં કેટલી શોપિંગ કરે છે અને તેના પર કેટલો ટેક્સ ચૂકવે છે તેની ગણતરી કરવા માટે કેલ્ક્યુલેટરનો ઉપયોગ કરવામાં આવે તો. તો ખબર પડશે કે મહિલાઓ ટેક્સ રૂપે એટલા રૂપિયા ચૂકવે પણ છે.
ચૂંટણી પંચનો રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે જ્યાં પણ મહિલાઓ માટે રેવડીઓની જાહેરાત કરવામાં આવી છે ત્યાં મહિલાઓના મતદાનની ટકાવારીમાં વધારો થયો છે. મહારાષ્ટ્ર લાડલી બહેન યોજનાની જાહેરાત બાદ મહિલાઓના મતદાનની ટકાવારી વધી છે. માની શકાય કે આ ભાવનાઓને ઉશ્કેરવાનું રાજકારણ છે. આ લાગણીઓનું નિશાન ક્યારેક સ્ત્રીઓ હોય છે તો ક્યારેક પુરૂષો. કારણ કે સ્ત્રી ઘરની લક્ષ્મી છે અને લક્ષ્મીને લક્ષ્મી મળવી જોઈએ, તેને ઉશ્કેરવાનો આનાથી સારો રસ્તો કયો હોઈ શકે.
જો કે હકીકતમાં ‘મહિલા સશક્તિકરણના નામે તમામ પ્રકારની યોજનાઓની જાહેરાત કરવામાં આવે છે. પરંતુ વાસ્તવમાં આ મહિલાઓને ફક્ત પટાવવાની જ વાત છે. કેમ કે આ ટૂંકા ગાળાનો લાભ છે.અહીં વાત રોજગારની હોવી જોઈએ. જો રોજગાર હશે તો કોઈ પણ પ્રકારના ‘હપતા’ની જરૂર નહીં રહે. કારણ કે, આજે મહિલાઓ પાસે રોજગાર નથી, તેથી જ આ નેતાઓ તેમને આવી લાલચ આપે છે. તમે રોજગારથી 2100 રૂપિયા અથવા 21 હજાર રૂપિયા કમાઈ શકો છો. આ આપણી મહેનતની કમાણી હશે.
મહિલાઓને નિશાન બનાવવા પાછળ શું છે રાજકીય વિચારસરણી?
જો કે, મહિલાઓ સૌથી સોફ્ટ ટાર્ગેટ છે. તેણી ઘણી બધી દલીલોમાં પડતી નથી. તે જુએ છે કે શું ઝડપી નફો કરી રહ્યું છે. કદાચ તે ઝડપી નફાને કારણે છે કે તેઓ તે પક્ષોને મત આપે છે જ્યાં મફતની જાહેરાત કરવામાં આવે છે. આમાં કોઈ એક પક્ષ દોષિત નથી. પશ્ચિમ બંગાળથી લઈને મહારાષ્ટ્ર સુધી, યુપીથી લઈને આંધ્રપ્રદેશ, તેલંગાણા સુધી દરેક પક્ષમાં આ બધું થઈ રહ્યું છે. આ એક એવી ફોર્મ્યુલા છે જે એક મોટી બીમારી બની રહી છે.
તેમણે વધુમાં કહ્યું કે, ‘ચૂંટણી સમયે નેતાઓ ઘરે ઘરે મુલાકાત લે છે. તે સમયે જ્યારે પુરૂષો બહાર હોય અને મહિલાઓ ઘરમાં હોય ત્યારે મહિલાઓને હલ્લાબોલ કરવામાં આવે છે. દાખલા તરીકે, જો કોઈ બાળક રડતું હોય ત્યારે તેને ચોકલેટ આપવામાં આવે તો તે થોડીવાર માટે શાંત થઈ જાય છે. ફ્રીબી સ્કીમ્સ માત્ર એક પ્રકારની વસ્તુ છે.
“આ એક એવી વ્યવસ્થા છે જેનાથી દેશને મોટું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. ચૂંટણી પંચે આવી રોકડ યોજનાઓ બંધ કરવી જોઈએ. કોઈ નેતા કે પક્ષ પોતાના ખિસ્સામાંથી પૈસા નથી આપતો, તમને ગમે તેટલા પૈસા મળે. મફત, તમે તમારી જાતને ઉત્પાદનમાં ફેરવી રહ્યા છો, તમે તેને લઈ રહ્યા છો અને તેના બદલામાં અમને ટેક્સ આપવામાં આવે છે.
