Manipur Census: એનઆરસી પહેલા જનગણનાની માંગ, મણિપુરમાં હાઉસ-લિસ્ટિંગ પણ 12 ઓક્ટોબર સુધી સ્થગિત
Manipur Census: મણિપુરમાં મંગળવાર (1 સપ્ટેમ્બર)થી શરૂ થનારી જનગણના હવે મુલતવી રાખવામાં આવી છે. મુખ્યમંત્રી વાય. ખેમચંદ સિંહે સોમવારે આ માહિતી આપી હતી. રાજ્યમાં વિરોધ પ્રદર્શનો ચાલી રહ્યા છે અને માંગ કરવામાં આવી રહી છે કે પહેલા રાષ્ટ્રીય નાગરિક રજિસ્ટર (એનઆરસી)ની કવાયત કરવામાં આવે, તેવા સમયે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
સોમવારે સાંજે સિંહે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ અને ભાજપ અધ્યક્ષ નિતિન નવીનનો આભાર માનતા કહ્યું કે તેમણે ‘મણિપુરમાં જનગણના સ્થગિત કરીને રાજ્યના લોકોની આકાંક્ષાઓ પૂર્ણ કરી છે.’
તેમણે નાગરિક સમાજ સંગઠનો અને મણિપુરના ભાજપ ધારાસભ્યોની પણ પ્રશંસા કરી. તેમણે કહ્યું કે ‘કેન્દ્રીય નેતાઓ અને અધિકારીઓ સાથે તેમનો સતત સંવાદ આજે લેવાયેલા નિર્ણયનું કારણ બન્યો છે.’
ઇમ્ફાલમાં મણિપુર હાઇકોર્ટે પણ કહ્યું કે રાજ્ય સરકારે રજિસ્ટ્રાર જનરલ અને જનગણના કમિશનરના નિર્દેશ બાદ રાજ્યમાં જનગણના સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.
હાઇકોર્ટે ડેપ્યુટી સોલિસિટર જનરલ કે. સમરજીતને ટાંકીને કહ્યું કે હવે કેન્દ્ર સરકાર 7 જાન્યુઆરીએ જાહેર કરાયેલી પોતાની અધિસૂચનામાં સુધારો કરીને નવી અધિસૂચના જાહેર કરશે. 7 જાન્યુઆરીની અધિસૂચનામાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે જનગણનાનો મકાન સૂચીકરણ (House-listing) તબક્કો 1 એપ્રિલથી 30 સપ્ટેમ્બર વચ્ચે કરાવવામાં આવશે. પરિણામે, રાજ્ય સરકારે કહ્યું કે તે મંગળવારથી શરૂ થનારી હાઉસ-લિસ્ટિંગ જનગણના નહીં કરાવે.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ એમ. સુંદર અને જસ્ટિસ એ. ગુનેશ્વર શર્માની ખંડપીઠે મણિપુર સરકારને રાજ્યમાં હાઉસ-લિસ્ટિંગની જનગણના આગામી સુનાવણીની તારીખ એટલે કે 12 ઓક્ટોબર સુધી સ્થગિત રાખવાનો પણ આદેશ આપ્યો.
જાણવા મળ્યું છે કે દેશના બાકીના વિસ્તારોમાં જનગણના છ વર્ષની વિલંબ બાદ કરવામાં આવી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં મણિપુરમાં તેને વધુ આગળ મુલતવી રાખવાનો અર્થ થશે કે રાજ્યમાં અગાઉની 2010-11ની જનગણના અને વર્તમાન કવાયત વચ્ચેનો અંતર વધુ લાંબો અને અભૂતપૂર્વ બની જશે.
સોમવારની ઘટનાઓ પહેલાં ઇમ્ફાલ ખીણમાં વિરોધ પ્રદર્શનો તેજ થઈ ગયા હતા. પ્રદર્શનકારીઓ માંગ કરી રહ્યા હતા કે જનગણના પહેલાં એનઆરસીની કવાયત કરવામાં આવે. આ માટે તેમણે તાલીમ પ્રવૃત્તિઓને અવરોધિત કરી હતી અને બંધ પણ લાગુ કરાવ્યા હતા.
નાગરિક સમાજના પ્રતિનિધિઓના એક પ્રતિનિધિમંડળે ગયા અઠવાડિયે કેન્દ્રીય મંત્રી કિરણ રિજિજુ, ગૃહ મંત્રાલયના અધિકારીઓ અને નિતિન નવીન સાથે મુલાકાત કરી હતી. પ્રતિનિધિમંડળે માંગ કરી હતી કે જનગણના પહેલાં એનઆરસી કરાવવામાં આવે, જેથી ‘મૂળ ભારતીય નાગરિકો’ની ઓળખ કરી શકાય. પ્રતિનિધિમંડળે પોતાની માંગ પાછળ મણિપુરમાં ચાલી રહેલી વંશીય હિંસાને કારણે થયેલા મોટા પાયાના વિસ્થાપનને પણ આધાર બનાવ્યો હતો.
મેઇતેઇ સંગઠનો અને નાગા સમુદાયના એક વર્ગ સહિત અનેક જૂથો જનગણના પહેલાં એનઆરસી કરાવવાની માંગ કરી રહ્યા છે. ઘણા મેઇતેઇ લોકોનો આરોપ છે કે રાજ્યમાં મોટી સંખ્યામાં રહેતા કુકી-જો સમુદાયના લોકો મ્યાનમારથી આવેલા એવા પ્રવાસીઓ છે જેમની પાસે જરૂરી દસ્તાવેજો નથી.
આ દરમિયાન, રાજ્ય હજુ પણ વંશીય હિંસાની ઝપેટમાં છે. આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીથી કુકી અને નાગા સમુદાયો વચ્ચે – મે 2023થી મેઇતેઇ અને કુકી સમુદાયો વચ્ચે સંઘર્ષ ચાલુ છે. આરટીઆઇ દ્વારા પ્રાપ્ત આંકડા અનુસાર, એપ્રિલ સુધી 43,000થી વધુ વિસ્થાપિત લોકો રાહત શિબિરોમાં રહેતા હતા.
જાણવા મળ્યું છે કે અત્યાર સુધી એનઆરસીની કવાયત માત્ર આસામમાં કરવામાં આવી છે. આસામના નાગરિકોની તૈયાર અંતિમ યાદી એટલે કે અપડેટેડ એનઆરસી 31 ઓગસ્ટ, 2019ના રોજ જાહેર કરવામાં આવી હતી, જેમાં 31,121,004 લોકોને સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે 1,906,657 લોકોને તેના માટે યોગ્ય માનવામાં આવ્યા ન હતા. એટલે કે કુલ વસ્તીના લગભગ 6 ટકા લોકોને અંતિમ એનઆરસી યાદીમાંથી બહાર કરી દેવામાં આવ્યા હતા. જોકે, ભારતના રજિસ્ટ્રાર જનરલે તેને અધિસૂચિત કરી નથી.
જોકે, ત્યારબાદ આ પ્રક્રિયા આગળ વધી શકી નહીં. ભાજપે પણ તે સમય સુધી એનઆરસીને સમર્થન આપ્યું હતું, પરંતુ બાદમાં તેણે તેના પરિણામને સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરી દીધો. પાર્ટીનું કહેવું હતું કે તેમાં ‘શંકાસ્પદ રીતોથી અનેક અનિચ્છનીય અને અજાણ્યા લોકોનાં નામ સામેલ કરી દેવામાં આવ્યા છે.’
