મણિપુરમાં નાગા અને કુકી સમુદાયો વચ્ચે ફરી હિંસા, KZCએ NSCN-IM પર હુમલાનો આરોપ મૂક્યો
Manipur Naga Kuki Clashes: મણિપુરમાં નાગા અને કુકી સમુદાયો વચ્ચે વધતા સંઘર્ષમાં વધુ એક વ્યક્તિએ જીવ ગુમાવ્યો છે. ગુરુવારે કામજોંગ જિલ્લામાં ઘાત લગાવીને કરવામાં આવેલા હુમલામાં એક મહિલાનું મોત થયું હતું, જ્યારે તેમના પતિ ઘાયલ થયા હતા.
કામજોંગમાં આ ઘટના એવા સમયે બની છે, જ્યારે એક અઠવાડિયા પહેલાં ધ પ્રિન્ટે અહેવાલ આપ્યો હતો કે મણિપુરના પહાડી જિલ્લાઓ કાંગપોકપી, કામજોંગ અને ઉખરુલમાં નાગા અને કુકી સમુદાયો વચ્ચે ફરી હિંસા ફાટી નીકળી હતી. આ હિંસામાં ઓછામાં ઓછા નવ લોકોનાં મોત થયાં હતાં અને એક ડઝનથી વધુ ઘરોને આગ ચાંપી દેવામાં આવી હતી. આ ઘટનાઓ પાછળ નાગા અને કુકી ઉગ્રવાદીઓ હોવાની શંકા છે.
મણિપુર પોલીસના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ ભારત-મ્યાનમાર સરહદ નજીક આવેલા કામજોંગ જિલ્લામાં બનેલી આ ઘટના વિશે માહિતી આપી હતી.
તેમણે કહ્યું, “આ ઘટના આઈશી/મોવાઈલુપ અને ફૈકોહ વચ્ચેના કાચા રસ્તા પર બની હતી. આ સ્થળ સરહદી થાંભલા નંબર 107 અને 108 નજીક હતું.” તેમણે જણાવ્યું કે આ સ્થળ ભારત-મ્યાનમાર સરહદની એકદમ નજીક છે.
તેમણે કહ્યું, “અહેવાલો અનુસાર, આ કાચા રસ્તા પરથી પસાર થતા લોકો પર શંકાસ્પદ નાગા તોફાનીઓ ગોળીબાર કરી રહ્યા હતા.”
આ ઘટનામાં કુકી સમુદાયનાં એક મહિલા હટનેઇકિમ હાઓકિપનું મોત થયું હતું. તેઓ મોલવાઈલુપનાં રહેવાસી હતાં. તેમના પતિ પાઓથાંગ હાઓકિપ ઘાયલ થયા હતા.
અધિકારીએ કહ્યું, “કુકી પક્ષ તરફથી પણ વળતો હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. નાગા પક્ષના લોકો પણ જાનહાનિનો ભોગ બન્યા હોવાના અહેવાલો છે.”
એક નિવેદનમાં કુકી ઝો કાઉન્સિલ (KZC)એ જણાવ્યું હતું કે ગુરુવારે સાંજે લગભગ 4 વાગ્યે કામજોંગ જિલ્લામાં મોલવાઈલુપથી ફૈકોહ જઈ રહેલા ચાર કુકી-ઝો ગ્રામજનો જરૂરી ચીજવસ્તુઓ ખરીદવા માટે નીકળ્યા હતા. અહેવાલો અનુસાર, નેશનલ સોશિયાલિસ્ટ કાઉન્સિલ ઑફ નાગાલૅન્ડ-ઇસાક-મુઇવા (NSCN-IM)ના સભ્યોએ તેમના પર ઘાત લગાવીને હુમલો કર્યો હતો.
નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું હતું, “આ ઘટના બાદ NSCN-IM અને ઝેલિયાંગરોંગ યુનાઇટેડ ફ્રન્ટના કામસન જૂથ (ZUF-K) પર મૂકવામાં આવેલા આરોપો અનુસાર, તેમના હાથે હિંસામાં માર્યા ગયેલા કુકી-ઝો નાગરિકોની કુલ સંખ્યા હવે 30 થઈ ગઈ છે.”
કુકી ઝો કાઉન્સિલ (KZC)એ આ હુમલાની નિંદા કરી હતી અને તાત્કાલિક નિષ્પક્ષ તપાસ કરવાની તથા આ ઘટના માટે જવાબદાર લોકોને જવાબદાર ઠેરવવાની માગ કરી હતી.
KZCએ અગાઉ જણાવ્યું હતું કે નાયબ મુખ્યમંત્રી લોસી ડિકોએ પોતાના જ મંત્રીમંડળનાં સાથી અને અન્ય નાયબ મુખ્યમંત્રી નેમચા કિપગેન પર આરોપ મૂક્યા હતા. તેમણે નાગા નાગરિકોની હત્યામાં કથિત રીતે સામેલ હોવાના આરોપોને લઈને કિપગેનને પદ પરથી હટાવવાની માગ કરી હતી.
નાગા સમુદાયના અન્ય આઠ ધારાસભ્યોએ પણ કિપગેન વિરુદ્ધના આ આરોપોને સમર્થન આપ્યું છે. આથી ભારતીય જનતા પાર્ટીના નેતૃત્વ હેઠળના સત્તાધારી ગઠબંધનમાં ગંભીર મતભેદો સામે આવ્યા છે.
NSCN-IMએ હજુ સુધી આ ઘટના અંગે કોઈ નિવેદન જાહેર કર્યું નથી.
KZCના નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું હતું, “જોકે, ડિકોના NSCN-IM અને ZUF(K) સાથેના કથિત સંબંધોની પણ તપાસ થવી જોઈએ. આ સંગઠનો પર 30 કુકી-ઝો નાગરિકોની હત્યા માટે જવાબદાર હોવાના આરોપો છે. તેઓ પોતાના જ સાથી પાસેથી જવાબદારી નક્કી કરવાની માગ કરી શકતા નથી, જ્યારે તેમના પોતાના કથિત સંબંધો અંગેના સવાલો હજુ પણ વણઉકેલાયેલા છે.”
સતત યથાવત્ પડકાર
મણિપુરમાં 3 મે 2023થી વંશીય સંઘર્ષ ચાલુ છે. તે દિવસે રાજ્યના ત્રણ મુખ્ય સમુદાયોમાંથી બે, મૈતેઈ અને કુકી સમુદાયો વચ્ચે પહેલી વાર હિંસા ફાટી નીકળી હતી.
ગયા વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી એન. બીરેન સિંહના રાજીનામા બાદ રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાગુ કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ હિંસામાં થોડા સમય માટે ઘટાડો થયો હતો. આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન સમાપ્ત થયા અને યુમનામ ખેમચંદ સિંહ મુખ્યમંત્રી બન્યા બાદ તણાવ ફરી વધ્યો હતો.
આ વખતે વંશીય સંઘર્ષ મૈતેઈ અને કુકી સમુદાયો વચ્ચેના સંઘર્ષમાંથી આગળ વધીને કુકી અને નાગા સમુદાયો વચ્ચે પહોંચી ગયો છે.
2023થી અત્યાર સુધી ત્રણેય સમુદાયોના 300થી વધુ લોકો આ હિંસામાં માર્યા ગયા છે અને 60,000થી વધુ લોકોને પોતાનાં ઘર છોડવાની ફરજ પડી છે.
નાગા અને કુકી જૂથો વચ્ચે તણાવ સતત વધી રહ્યો છે. મણિપુર પોલીસના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ કહ્યું કે કેટલાક પહાડી જિલ્લાઓમાં સુરક્ષા દળો માટે કુકી અને નાગા સમુદાયો વચ્ચે થતી અથડામણોને કાબૂમાં લેવાનું ઘણી વાર મુશ્કેલ બની જાય છે. આ જિલ્લાઓમાં બંને સમુદાયોના લોકો સાથે રહે છે.
નામ જાહેર ન કરવાની શરતે અધિકારીએ કહ્યું, “ઉદાહરણ તરીકે, કાંગપોકપી એવો જિલ્લો છે જ્યાં કુકી સમુદાયના લોકો બહુમતીમાં છે. પરંતુ અહીં કેટલાક વિસ્તારો એવા પણ છે, જ્યાં નાગા અને કુકી બંને સમુદાયોના લોકો રહે છે. આ વિસ્તારોમાં તણાવ ખૂબ જ ઝડપથી વધી જાય છે.”
નાયબ મુખ્યમંત્રી કિપગેને પણ આ હુમલાની નિંદા કરતાં નિવેદન જાહેર કર્યું હતું.
તેમણે કહ્યું, “જિલ્લા વહીવટીતંત્રને ભારપૂર્વક અપીલ કરવામાં આવે છે કે તે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવે, ઝડપથી તપાસ કરે અને આરોપીઓની ઓળખ કરીને તેમની ધરપકડ કરે, જેથી પીડિતોને ન્યાય મળી શકે.”
તેમણે વધુમાં કહ્યું, “નિર્દોષ નાગરિકો વિરુદ્ધની હિંસાથી કંઈ હાંસલ થતું નથી અને તેનાથી સૌને નુકસાન થાય છે. આ મુશ્કેલ અને સંવેદનશીલ સમયે હું વિસ્તારના તમામ સમુદાયોના નેતાઓ, યુવાનો અને નાગરિકોને હૃદયપૂર્વક અપીલ કરું છું કે તેઓ શાંતિ જાળવે, સંપૂર્ણ સાવચેતી રાખે અને અફવાઓ કે ઉશ્કેરણીજનક વાતોને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢે.”
