Marital Rape Exception પર સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો સવાલ, પત્નીની સંમતિ વિના સંબંધના કેસમાં પતિ સામે કાર્યવાહી કેવી રીતે?
Marital Rape Law: સુપ્રીમ કોર્ટે બુધવારે વૈવાહિક બળાત્કાર (મેરિટલ રેપ) સાથે સંબંધિત કાયદાની બંધારણીય માન્યતાને પડકારતી અરજીઓ પર અંતિમ સુનાવણી 3 અઠવાડિયા બાદ સૂચિબદ્ધ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી 3 સભ્યોની ખંડપીઠે સુનાવણી દરમિયાન સવાલ ઉઠાવ્યો કે જ્યારે કાયદામાં વૈવાહિક બળાત્કારનો અપવાદ અસ્તિત્વમાં છે, ત્યારે પત્ની સાથે બળાત્કારના આરોપમાં પતિ સામે કેસ કેવી રીતે ચલાવી શકાય?
ક્યારે કેસ ચલાવી શકાય?
ખંડપીઠે પૂછ્યું કે જ્યાં સુધી વૈવાહિક બળાત્કાર અપવાદ (Marital Rape Exception)ની બંધારણીય માન્યતા અંગે નિર્ણય ન થાય, ત્યાં સુધી કોઈ પતિ સામે પત્ની સાથે બળાત્કારના આરોપમાં કાર્યવાહી કેવી રીતે ચલાવી શકાય. આ સવાલ કર્ણાટક હાઈકોર્ટના તે નિર્ણયના સંદર્ભમાં ઉઠ્યો, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે વૈવાહિક બળાત્કારના મામલે પતિને કાયદા હેઠળ સંપૂર્ણ છૂટ મળી નથી. પત્નીની ઇચ્છા વિરુદ્ધ યૌન સંબંધ બાંધવા બદલ તેની સામે બળાત્કારનો કેસ ચલાવી શકાય છે.
કઈ કલમમાં અપવાદ અસ્તિત્વમાં છે?
જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચીએ સવાલ કર્યો કે જ્યાં સુધી સુપ્રીમ કોર્ટ અપવાદની બંધારણીય માન્યતા અંગે નિર્ણય ન કરે, ત્યાં સુધી શું કાર્યવાહી કરવાની મંજૂરી આપી શકાય. તેમણે કહ્યું કે કોર્ટ પીડિતોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરશે, પરંતુ સવાલ એ છે કે શું અભિયોજક એવા વ્યક્તિ સામે કેસ ચલાવી શકે છે, જ્યારે IPCની કલમ 375માં સ્પષ્ટપણે અપવાદ અસ્તિત્વમાં હતો.
IPCની જગ્યાએ હવે BNS લાગુ
મામલો IPCની કલમ 375ના અપવાદ-2 સાથે સંબંધિત છે. હવે IPCની જગ્યાએ ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS), 2023 લાગુ છે. તેમાં પણ પરિણીત મહિલા સાથે સંબંધિત યૌન સંબંધને લઈને સમાન જોગવાઈ છે, જો પત્નીની ઉંમર 18 વર્ષથી ઓછી ન હોય. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે અંતિમ સુનાવણીમાં 2 મુખ્ય સવાલો પર વિચાર કરવામાં આવશે. પ્રથમ, જો વૈવાહિક બળાત્કાર અપવાદ યથાવત રહે છે, તો શું પતિ સામે કાર્યવાહી ચાલુ રાખી શકાય. બીજું, શું આ અપવાદ બંધારણીય રીતે યથાવત રહી શકે છે.
કેન્દ્રે ગુનો બનાવવાનો કર્યો હતો વિરોધ
કેન્દ્રએ 2024માં દાખલ કરેલા સોગંદનામામાં વૈવાહિક બળાત્કારને ગુનો બનાવવાનો વિરોધ કર્યો હતો. તેનું કહેવું હતું કે પરિણીત મહિલાઓને યૌન હિંસાથી બચાવવા માટે વર્તમાન કાયદાઓમાં પૂરતા વૈકલ્પિક ઉપાયો ઉપલબ્ધ છે. કેન્દ્રના જણાવ્યા અનુસાર, લગ્ન સંસ્થાની અંદર બળાત્કારનો ગુનો લાગુ કરવો અત્યંત કડક અને અસંગત બની શકે છે. તેણે તેને મુખ્યત્વે સામાજિક અને કાયદાકીય નીતિનો વિષય ગણાવ્યો હતો.
