Marital Rape Law India: કોંગ્રેસ સાંસદ શશિ થરૂરએ મેરિટલ રેપ (વૈવાહિક બળાત્કાર) પર ફરી એકવાર નવી ચર્ચા જગાવી છે. તેમણે કહ્યું છે કે મેરિટલ રેપ હિંસા છે, ન કે વૈવાહિક પ્રેમ. તિરુવનંતપુરમના સાંસદે મેરિટલ રેપ વિરુદ્ધ યોગ્ય કાયદો બનાવવાની માંગ કરી છે અને આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું છે કે દેશમાં રેપ-વિરોધી કડક કાયદા હોવા છતાં મેરિટલ રેપ વિરુદ્ધ તે ગંભીરતા નથી દર્શાવવામાં આવી રહી, જેની જરૂર છે.
૧. ‘મેરિટલ રેપ વૈવાહિક પ્રેમ નહીં પણ હિંસા છે’
કોંગ્રેસ નેતાએ ગુરુવારે કોલકાતામાં એક કાર્યક્રમમાં ભારતમાં મેરિટલ રેપને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરતાં કહ્યું:
“મને આના પર આશ્ચર્ય છે કે ભારત દુનિયાના એવા કેટલાક લોકતંત્રમાંથી એક છે, જ્યાં પતિ દ્વારા પોતાની પત્નીની મરજી વગર તેનો રેપ કરવાના મુદ્દાને એટલી ગંભીરતાથી લેવામાં આવતો નથી, જેટલો લેવો જોઈએ.”
થરૂરે સવાલ કર્યો છે કે ‘તેમને (પતિને) કેમ છોડી દેવા જોઈએ?’
તેમનું કહેવું છે કે, “જો કોઈ પોતાના જીવનસાથીનું સન્માન કરતો નથી અને તેની ઇચ્છા વિના વૈવાહિક સંબંધનો હવાલો આપીને તેનો રેપ કરે છે, તો તે કાયદાનું ઉલ્લંઘન અને મહિલા વિરુદ્ધ હિંસા છે.”
૨. ‘મેરિટલ રેપ વિરુદ્ધ કાયદો જરૂરી’
શશિ થરૂરના મતે આવા ઉત્પીડનોને રોકવા માટે યોગ્ય કાયદો જોઈએ. તેમણે કહ્યું:
“અમને લાગે છે કે દેશમાં ઘરેલુ રેપ વિરુદ્ધ યોગ્ય કાયદાની ખૂબ જ વધારે જરૂર છે. જોકે, તે દુઃખદ છે કે ખાસ પોર્ટફોલિયો ધરાવતી મહિલા મંત્રીઓએ પણ આ તરફ ધ્યાન નથી આપ્યું.”
“આ વૈવાહિક પ્રેમનો ભાગ નથી, આ એક હિંસા છે.”
૩. મેરિટલ રેપની કાનૂની સ્થિતિ
વૈશ્વિક સ્તર: દુનિયાના લગભગ ૭૭ દેશોમાં મેરિટલ રેપને ગુનો માનવામાં આવ્યો છે.
ભારતની સ્થિતિ: ભારતમાં મેરિટલ રેપને ગુનાની શ્રેણીમાં રાખવામાં આવ્યો નથી. ભારત સિવાય આવા દેશોની સંખ્યા ૩૪ છે, જ્યાં પતિઓને આનાથી મુક્તિ મળેલી છે.
ભારતમાં કાનૂની જોગવાઈઓ:
છૂટ: ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) માં પણ પતિને મેરિટલ રેપના મામલામાં છૂટ મળી છે.
અપવાદ: જો કોઈ કપલ પરિણીત હોય, પરંતુ સાથે-સાથે રહેતું ન હોય, તેવી સ્થિતિમાં જો પત્નીની મરજી વગર પતિ જબરદસ્તી સેક્સ કરે છે, તો તેને આરોપી માની શકાય છે.
રાહત: જોકે, મેરિટલ રેપને ગુનો માનવામાં આવ્યો નથી, પરંતુ જો અપરાધ પત્ની વિરુદ્ધ થયો હોય તો તે ઘરેલુ હિંસા કાયદો, ૨૦૦૫ હેઠળ રાહત માંગી શકે છે. આમાં યૌન ઉત્પીડન, અપમાન અને ગરિમાનું ઉલ્લંઘન તમામ પ્રકારના ગુનાઓ સામેલ થઈ જાય છે.
૪. મેરિટલ રેપ વિરુદ્ધના મુખ્ય તર્ક
ભારત સહિત અન્ય દેશોમાં મેરિટલ રેપ વિરુદ્ધ આ તર્ક આપવામાં આવે છે:
આનાથી વિવાહ જેવી પવિત્ર સંસ્થા અસ્થિર થઈ શકે છે.
હાલના કાયદા અને ઘરેલુ હિંસા વિરુદ્ધના કાયદા જ આને નિયંત્રિત કરવા માટે પૂરતા છે.
મેરિટલ રેપને ગુનો બનાવવા પર તેનો દુરુપયોગ થઈ શકે છે અને છૂટાછેડા માટે તેને નવા બહાના તરીકે ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે.
સરકારનું કહેવું છે કે આ મામલે વિધાનમંડળ (Legislature) જ નિર્ણય લઈ શકે છે, અદાલતો નહીં.
