Minority Scholarship Budget: કેન્દ્ર સરકારે જણાવ્યું છે કે લઘુમતી બાબતોના મંત્રાલય દ્વારા ચલાવવામાં આવતી મેટ્રિક પૂર્વ શિષ્યવૃત્તિ યોજના, મેટ્રિક પછીની શિષ્યવૃત્તિ યોજના અને મેરિટ કમ મીન્સ શિષ્યવૃત્તિ યોજનાને વર્ષ ૨૦૨૧-૨૨માં બંધ કરી દેવામાં આવી હતી. ત્યારથી આ શિષ્યવૃત્તિ યોજનાઓ માટે કોઈ બજેટ આપવામાં આવ્યું નથી. સરકારનું કહેવું છે કે લઘુમતીઓના કલ્યાણ માટે ‘પ્રધાનમંત્રીનો નવો ૧૫ મુદ્દાનો કાર્યક્રમ’ ચલાવવામાં આવી રહ્યો છે. તેનો હેતુ છ સૂચિત લઘુમતી સમુદાયોના વંચિત અને નબળા વર્ગો સુધી સરકારની કલ્યાણકારી યોજનાઓના લાભો પહોંચાડવાનો છે. સરકારે ૨૦૧૪-૧૫ થી ૨૦૨૧-૨૨ સુધી લઘુમતીઓને આપવામાં આવતી શિષ્યવૃત્તિ યોજનાઓ માટે કરાયેલા બજેટ ફાળવણીની માહિતી પણ આપી છે.
સરકારે કોને આપ્યો જવાબ?
સમાજવાદી પાર્ટીના લોકસભા સભ્ય લાલજી વર્માએ લોકસભામાં એક અતારાંકિત પ્રશ્ન પૂછ્યો હતો કે સરકારે ૨૦૧૪ થી ૨૦૨૫ સુધી લઘુમતીઓના શૈક્ષણિક ઉત્થાન માટે કેટલું બજેટ આપ્યું છે. તેમણે સરકાર દ્વારા લઘુમતીઓના કલ્યાણ માટે ચલાવવામાં આવતા ૧૫ મુદ્દાના કાર્યક્રમના અમલીકરણની વિગતો પણ માંગી હતી.
આના જવાબમાં લઘુમતી બાબતોના મંત્રી કિરેન રીજીજુએ જણાવ્યું છે કે મેટ્રિક પૂર્વ શિષ્યવૃત્તિ યોજના, મેટ્રિક પછીની શિષ્યવૃત્તિ યોજના અને મેરિટ કમ મીન્સ શિષ્યવૃત્તિ યોજના માટે બજેટ માત્ર ૨૦૨૧-૨૨ સુધી જ આપવામાં આવ્યું છે. સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, મેટ્રિક પૂર્વ શિષ્યવૃત્તિ યોજના માટે ૨૦૧૪-૧૫ માં ૧૧૩૦ કરોડ રૂપિયાનું બજેટ આપવામાં આવ્યું હતું. આ યોજના માટે સૌથી વધુ ૧૩૭૮ કરોડ રૂપિયાનું બજેટ ૨૦૨૧-૨૨ માં આપવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે ૨૦૨૪-૨૫ માં સૌથી ઓછું ૯૦ કરોડ રૂપિયાનું બજેટ આપવામાં આવ્યું હતું.
મેરિટ કમ મીન્સનું બજેટ કેટલું હતું?
તેવી જ રીતે, મેટ્રિક પછીની શિષ્યવૃત્તિ યોજનાનું બજેટ ૨૦૧૪-૧૫ માં ૫૯૮.૫૦ કરોડ રૂપિયા હતું. ત્યારબાદ આ યોજના માટે સૌથી વધુ ૯૦૨.૪૦ કરોડ રૂપિયાનું બજેટ ૨૦૨૩-૨૪ માં આપવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે ૨૦૨૪-૨૫ માં સૌથી ઓછું ૩૪૩.૯૧ કરોડ રૂપિયાનું બજેટ અપાયું હતું. મેરિટ કમ મીન્સ યોજના માટે ૨૦૧૪-૧૫ માં બજેટ ૩૫૦ કરોડ રૂપિયા હતું. આ માટે સૌથી વધુ ૪૦૨ કરોડ રૂપિયાનું બજેટ ૨૦૧૮-૧૯ માં આપવામાં આવ્યું હતું, તો સૌથી ઓછી ફાળવણી ૧૯.૪૧ કરોડની હતી, જે ૨૦૨૪-૨૫ માં કરવામાં આવી હતી.
સરકારે આ ત્રણેય શિષ્યવૃત્તિ યોજનાઓને ૨૦૨૧-૨૨ પછી બજેટની મંજૂરી આપી નથી.
