Myanmar Opium Production: ભારતનો પાડોશી દેશ મ્યાનમાર હવે ગેરકાયદેસર અફીણના ઉત્પાદનના મામલે અફઘાનિસ્તાનને પાછળ છોડી દુનિયાનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક દેશ બની ગયું છે. 2021 માં સૈન્ય બળવા પછી આર્થિક સંકટ અને ગૃહયુદ્ધ જેવી સ્થિતિને કારણે મ્યાનમારમાં અફીણનું ઉત્પાદન છેલ્લા 10 વર્ષના સૌથી ઊંચા સ્તરે પહોંચી ગયું છે. આ માહિતી નાર્કોટિક્સ કંટ્રોલ બ્યુરો (NCB) ના શુક્રવારે જારી કરાયેલા વાર્ષિક રિપોર્ટમાં આપવામાં આવી છે.
NCB ના રિપોર્ટ મુજબ, મ્યાનમારનું શાન રાજ્ય ગેરકાયદેસર અફીણની ખેતીનું સૌથી મોટું કેન્દ્ર બની ગયું છે. NCB એ ચેતવણી આપી છે કે ‘મ્યાનમારથી અફીણની તસ્કરીનો નવો રસ્તો સીધો ભારતના પૂર્વોત્તર રાજ્યોમાંથી પસાર થાય છે, જેનાથી ભારતની સુરક્ષાને ગંભીર ખતરો પેદા થાય છે. આ રસ્તો આતંકવાદને ફંડિંગ અને હથિયારોની તસ્કરી સાથે પણ જોડાયેલો છે.
ખુલ્લી સરહદ બની સમસ્યા
રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ખુલ્લી સરહદ અને ‘ફ્રી મૂવમેન્ટ રિજીમ’ (આવાજાવની ખુલ્લી વ્યવસ્થા) તસ્કરીને સરળ બનાવે છે, જેનાથી માત્ર સ્થાનિક સ્તરે નશાની લત વધે છે એટલું જ નહીં, પરંતુ વિદ્રોહી સમૂહોને ફંડિંગ મળે છે.
અફઘાનિસ્તાન-પાકિસ્તાન-ઈરાન કોરિડોર સૌથી મોટો તસ્કરી માર્ગ
NCB મુજબ, અફઘાનિસ્તાન-પાકિસ્તાન-ઈરાન કોરિડોર હજુ પણ દુનિયાનો સૌથી મોટો અફીણ તસ્કરી માર્ગ બન્યો છે, પરંતુ ભારતને તમામ મુખ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય તસ્કરી માર્ગોથી વ્યૂહાત્મક પડકારોનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. આવા સમયે વિવિધ એજન્સીઓ વચ્ચે વધુ સારા સંકલનની જરૂર છે. રિપોર્ટમાં એ પણ ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે કોકેઈનની તસ્કરી કરતા દેશોમાં તસ્કરી સાથે જોડાયેલી હિંસામાં વધારો એ દર્શાવે છે કે ડ્રગ માર્કેટમાં સ્પર્ધા કેવી રીતે સુરક્ષાનું મોટું સંકટ પેદા કરી શકે છે. તેમાં આગળ કહેવામાં આવ્યું છે કે ભારતના દરિયાઈ પાડોશ પર નજીકથી નજર રાખવાની જરૂર છે.
દુનિયાભરમાં વધી રહી છે નશાની લત
NCB એ જોયું છે કે ડાર્કનેટ માર્કેટ, સિન્થેટિક ડ્રગ્સ અને ઇન્ટરનેશનલ પોસ્ટલ સિસ્ટમનું એકબીજા સાથે જોડાવવાથી દુનિયાભરની કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ સામે એક મોટો પડકાર ઉભો થયો છે. દુનિયાભરમાં ડ્રગ્સના વપરાશ પર રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે વર્ષ 2023 માં દુનિયાભરમાં આશરે 31.6 કરોડ લોકોએ (15 થી 64 વર્ષ વયજૂથ) ઓછામાં ઓછી એક વાર કોઈ નશીલા પદાર્થનું સેવન કર્યું હતું. વર્ષ 2013 માં આ સંખ્યા 24.6 કરોડ હતી. એટલે કે છેલ્લા એક દાયકામાં વૈશ્વિક ડ્રગ્સના ઉપયોગમાં આશરે 29 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે.
સિન્થેટિક ડ્રગ્સ સૌથી મોટો ખતરો
રિપોર્ટમાં નિટાજેન્સ નામની સિન્થેટિક ઓપિયોઇડને ઉભરતો વૈશ્વિક ખતરો જણાવવામાં આવ્યો છે. આ ડ્રગ હેરોઈન કરતા આશરે 500 ગણી વધુ શક્તિશાળી છે. આ ઉપરાંત એક સાથે ઘણી પ્રકારના નશીલા પદાર્થોનું ચલણ પણ ઝડપથી વધી રહ્યું છે, જેનાથી મૃત્યુ અને ગંભીર સ્વાસ્થ્ય જોખમની આશંકા વધી ગઈ છે. NCB એ કહ્યું છે કે આ બાબતે તાત્કાલિક ધ્યાન આપવાની જરૂર છે.
ડ્રગ્સથી વધી રહી છે હિંસા
NCB એ ચેતવણી આપી છે કે ડ્રગ્સની તસ્કરી માત્ર નશા સુધી સીમિત નથી રહી, પરંતુ તેનાથી હિંસા અને સંગઠિત અપરાધ પણ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. ઉદાહરણ તરીકે, ઇક્વાડોરમાં કોકેઈન તસ્કરીને લઈને ગેંગવોરને કારણે વર્ષ 2020 થી 2023 વચ્ચે હત્યાનો દર આશરે છ ગણો વધી ગયો છે.
મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ દ્વારા થઈ રહી છે ડ્રગ્સની સપ્લાય
NCB મુજબ, ટેલિગ્રામ, વ્હોટ્સએપ અને સિગ્નલ જેવા એન્ક્રિપ્ટેડ મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ ભારત સહિત દુનિયાભરમાં ડ્રગ્સની સપ્લાય માટે મહત્વના માધ્યમ બનીને ઉભર્યા છે. આનાથી કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ સામે નવી ટેકનિકલ પડકારો ઉભા થયા છે.
