નવી દિલ્હી: નાગાલેન્ડ બેપ્ટિસ્ટ ચર્ચ કાઉન્સિલ (NBCC)એ કેન્દ્ર સરકારના એ આદેશનો વિરોધ કર્યો છે, જેમાં ભારતના 80મા સ્વાતંત્ર્ય દિવસના પ્રસંગે આયોજિત થનારા સત્તાવાર કાર્યક્રમોમાં રાષ્ટ્રગીત ‘વંદે માતરમ્’ના સંશોધિત સંસ્કરણને વગાડવા કે ગાવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.
ચર્ચ સંગઠનનો આ વિરોધ નાગા સ્ટુડન્ટ્સ ફેડરેશન (NSF)ની એ અપીલ પછી સામે આવ્યો છે, જેમાં શાળાઓ અને અન્ય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને કહેવામાં આવ્યું હતું કે તેઓ સ્વાતંત્ર્ય દિવસના કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેવા માટે પોતાના વિદ્યાર્થીઓને ન મોકલે. વિદ્યાર્થી સંગઠને એ પણ કહ્યું હતું કે જે વિદ્યાર્થીઓ ‘અંતરાત્મા કે ધાર્મિક વિશ્વાસના આધારે’ વંદે માતરમ્ ગાવાનો ઈનકાર કરે છે, તેમની સામે ન તો શિસ્તભંગની કાર્યવાહી કરવામાં આવવી જોઈએ અને ન તો તેમની સાથે કોઈ પ્રકારનો ભેદભાવ કરવામાં આવવો જોઈએ.
ધ હિન્દુના રિપોર્ટ મુજબ, ગુરુવારે (13 ઓગસ્ટ)ની સાંજે જાહેર કરાયેલા એક નિવેદનમાં NBCCએ કહ્યું કે તે એવા કોઈ પણ નિર્દેશ કે પ્રથાની વિરુદ્ધ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય નાગરિકો, ખાસ કરીને ખ્રિસ્તીઓને વંદે માતરમ્ ગાવા માટે બાધ્ય કરવાનો હોય. સંગઠને કહ્યું કે દેશભક્તિ સ્વેચ્છાએ ભાગીદારી અને રાષ્ટ્ર પ્રત્યેના સામૂહિક પ્રેમથી પેદા થવી જોઈએ, ન કે કોઈ પ્રકારની બાધ્યતાથી.
સાથે જ, ચર્ચ સંસ્થાએ તમામ સંબંધિત પક્ષોને શાંતિપૂર્ણ અને રચનાત્મક રીતે પોતાનો પક્ષ રાખવાનું આહ્વાન કર્યું અને ચેતવણી આપી કે રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો કે દેશભક્તિપૂર્ણ પ્રથાઓ પર અસંમતિ કોમી તણાવ કે સામાજિક વિભાજનનું કારણ ન બનવી જોઈએ.
NBCCએ કહ્યું કે તે ભારતના રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો, દેશભક્તિની લાગણીઓ અને બંધારણના મૂલ્યોનું પૂરેપૂરું સન્માન કરે છે. જોકે, તેણે ભાર આપીને કહ્યું કે આસ્થા, અંતરાત્મા, ધાર્મિક વિશ્વાસ અને ઊંડાણપૂર્વક જોડાયેલી ઓળખથી સંબંધિત બાબતોમાં ‘અત્યંત સંવેદનશીલતા, વિવેક અને સન્માન’ જાળવવું આવશ્યક છે.
NBCCએ કહ્યું, ‘નાગરિકોને કોઈ એવી અભિવ્યક્તિમાં ભાગ લેવા માટે મજબૂર કરીને રાષ્ટ્રીય એકતા મજબૂત ન કરી શકાય, જેને તેઓ આસ્થા કે અંતરાત્માના કારણે સ્વીકારવામાં સક્ષમ ન હોય.’ સંગઠને કેન્દ્રને યાદ અપાવ્યું કે ભારત એક બહુલતાવાદી અને વિવિધતાપૂર્ણ રાષ્ટ્ર છે.
સંગઠને આગળ કહ્યું, ‘ભારતની એકતા ત્યારે સૌથી મજબૂત થશે, જ્યારે દરેક નાગરિક – પછી ભલે તે કોઈ પણ આસ્થા, સમુદાય, સંસ્કૃતિ કે વિચારધારા સાથે જોડાયેલો હોય – પૂરા વિશ્વાસ સાથે એ કહી શકે કે રાષ્ટ્રમાં તેના માટે યોગ્ય સ્થાન છે અને તેની અંતરાત્માનું સન્માન કરવામાં આવશે.’
વિદ્યાર્થી સંગઠનોએ શાળાઓને અપીલ કરી હતી- સ્વાતંત્ર્ય દિવસના કાર્યક્રમોમાં વિદ્યાર્થીઓને ન મોકલો
નાગાલેન્ડના પ્રભાવશાળી વિદ્યાર્થી સંગઠન નાગા સ્ટુડન્ટ્સ ફેડરેશન (NSF) અને આઓ સ્ટુડન્ટ્સ કોન્ફરન્સ (AKM)એ પોતાના અધિકાર ક્ષેત્રમાં આવનારી શાળાઓ અને શિક્ષણ સંસ્થાઓને કહ્યું છે કે તેઓ 15 ઓગસ્ટે સ્વાતંત્ર્ય દિવસના કાર્યક્રમોમાં વિદ્યાર્થીઓને ન મોકલે.
સંગઠનોએ સરકારી કાર્યક્રમોમાં ‘વંદે માતરમ્’ના સંશોધિત સંસ્કરણને ફરજિયાતપણે વગાડવા કે ગાવા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
સમાચાર એજન્સી PTI અનુસાર, નાગા સ્ટુડન્ટ્સ ફેડરેશન (NSF)એ કહ્યું કે રાષ્ટ્રગીતના પૂરા સંસ્કરણમાં સામેલ કેટલીક બાબતો દેશના બિનસાંપ્રદાયિક સિદ્ધાંતોને અનુરૂપ નથી.
NSFએ પોતાના સંલગ્ન સંગઠનો અને તાબાની ઈકાઈઓને નિર્દેશ આપ્યો છે કે જ્યાં સુધી સંશોધિત રાષ્ટ્રગીત ગાવાનું ફરજિયાત બનાવતો આદેશ પાછો ખેંચવામાં ન આવે, ત્યાં સુધી તેઓ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને સ્વાતંત્ર્ય દિવસના કાર્યક્રમોમાં વિદ્યાર્થીઓને મોકલતા રોકે.
એક નિવેદનમાં સંગઠને કહ્યું કે તેને સ્વાતંત્ર્ય દિવસ ઉજવવા કે રાષ્ટ્રીય ધ્વજ, રાષ્ટ્રગાન અને અન્ય રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો પ્રત્યે યોગ્ય સન્માન પ્રદર્શિત કરવા સામે કોઈ વાંધો નથી.
જોકે, ફેડરેશને કહ્યું કે તેની ચિંતા ‘વંદે માતરમ્’માં વિદ્યાર્થીઓની ફરજિયાત ભાગીદારી અંગે છે, ખાસ કરીને ત્યારે જ્યારે તેની ભક્તિપૂર્ણ અને ધાર્મિક કલ્પના બિન-હિંદુ સમુદાયોના વિદ્યાર્થીઓની અંતરાત્મા સાથે ટકરાય છે.
ખ્રિસ્તી બહુમતી ધરાવતા રાજ્ય નાગાલેન્ડના આ સંગઠને કહ્યું કે ભારત એક બિનસાંપ્રદાયિક લોકશાહી પ્રજાસત્તાક છે અને બંધારણ દરેક નાગરિકને અંતરાત્માની સ્વતંત્રતા અને ધર્મની સ્વતંત્રતાની ગેરંટી આપે છે. તેથી કોઈ પણ વિદ્યાર્થીને એવી ધાર્મિક રીતે સંવેદનશીલ અભિવ્યક્તિમાં ભાગ લેવા માટે બાધ્ય ન કરવો જોઈએ, જે તેની વ્યક્તિગત માન્યતાઓથી વિપરીત હોય.
નોર્થઈસ્ટ નાઉના રિપોર્ટ અનુસાર, આઓ સ્ટુડન્ટ્સ કોન્ફરન્સે પણ એક અલગ અસૂચના જાહેર કરી, જે મોકોકચુંગ જિલ્લામાં તેના અધિકાર ક્ષેત્રની શાળાઓ અને શિક્ષણ સંસ્થાઓ પર લાગુ થાય છે.
AKMએ સંસ્થાઓને કહ્યું કે તેઓ 15 ઓગસ્ટના સ્વાતંત્ર્ય દિવસ સમારોહમાં વિદ્યાર્થીઓને ‘આગામી નિર્દેશ સુધી’ ન મોકલે. સંગઠને ‘વંદે માતરમ્’માં ફરજિયાત ભાગીદારી અને વિદ્યાર્થીઓની અંતરાત્માની સ્વતંત્રતા અને ધાર્મિક વિશ્વાસની રક્ષાની જરૂરિયાતને લઈને આવી જ ચિંતાઓ દર્શાવી.
28 જાન્યુઆરીના એક આદેશમાં ગૃહ મંત્રાલયે રાષ્ટ્રગીત ગાયનને લઈને પહેલી વાર વિગતવાર પ્રોટોકોલ જાહેર કર્યા હતા. આમાં નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો કે ‘વંદે માતરમ્’ના છ છંદ રાષ્ટ્રપતિના આગમન, રાષ્ટ્રીય ધ્વજ ફરકાવવા અને રાજ્યપાલના ભાષણ જેવા સત્તાવાર કાર્યક્રમોમાં ગવાશે.
આ દરમિયાન, રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મૂએ મંગળવારે (11 ઓગસ્ટ) એ બિલને મંજૂરી આપી દીધી, જેના હેઠળ રાષ્ટ્રગીત ‘વંદે માતરમ્’ના ગાયનને જાણીજોઈને બાધિત કરવા કે તેને રોકવાને ગુનો બનાવવામાં આવ્યો છે. આ કાયદા પછી રાષ્ટ્રગીતને એ જ કાનૂની સંરક્ષણ પ્રાપ્ત થઈ ગયું છે, જે વર્તમાનમાં રાષ્ટ્રગાનને મળેલું છે.
