NCERT Vacancies: શિક્ષણ વ્યવસ્થાને મોટો ઝટકો, NCERT અને CBSEમાં હજારો ખાલી જગ્યાઓ સામે આવી
NCERT Vacancies: સંસદીય સમિતિના એક અહેવાલમાં સામે આવ્યું છે કે નેશનલ કાઉન્સિલ ઑફ એજ્યુકેશનલ રિસર્ચ એન્ડ ટ્રેનિંગ (NCERT) માં મંજૂર કરાયેલા પદોમાંથી અડધાથી વધુ હાલમાં ખાલી છે. જ્યારે સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઑફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશન (CBSE) માં પણ 44% પદો ખાલી છે.
‘દેશમાં સસ્તું અને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ ઉપલબ્ધ કરાવવા સંબંધિત બજેટ અને નીતિગત પાસાઓ, જેમાં સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઑફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશનની સમીક્ષા પણ સામેલ છે’ વિષય પર કમિટી ઑન એસ્ટિમેટ્સ (Committee on Estimates) (2026-27) ની 18મી લોકસભાની દસમી અહેવાલ બુધવારે (12 ઑગસ્ટ) લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યો.
અહેવાલ મુજબ, NCERT માં મંજૂર કરાયેલા 2,844 પદોમાંથી 1,596 પદો ખાલી છે. તેવી જ રીતે, CBSE માં મંજૂર કરાયેલા 2,117 પદોમાંથી 933 પદો ખાલી છે.
અહેવાલ મુજબ, સમિતિએ જણાવ્યું કે CBSE ની અસ્થાયી અને કરાર આધારિત કર્મચારીઓ પરની નિર્ભરતા રાષ્ટ્રીય બોર્ડ પરીક્ષાઓની સુરક્ષા, ગુણવત્તા અને સુચારૂ સંચાલન માટે જોખમ ઊભું કરી શકે છે.
અહેવાલમાં એ પણ સામે આવ્યું છે કે શિક્ષણનું સ્તર વધતાં શાળાઓ અને વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં ઝડપથી ઘટાડો થાય છે.
દેશમાં જ્યાં 9,11,032 પ્રાથમિક શાળાઓ છે, ત્યાં ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળાઓની સંખ્યા માત્ર 90,866 છે. તેવી જ રીતે, પ્રાથમિક કક્ષાઓમાં 6.185 કરોડ વિદ્યાર્થીઓના નોંધણીની સરખામણીએ ઉચ્ચ માધ્યમિક સ્તરે આ સંખ્યા ઘટીને 1.642 કરોડ રહી ગઈ છે.
સમિતિએ આ હકીકત પર પણ ભાર મૂક્યો કે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોનો શિક્ષણ પર સંયુક્ત ખર્ચ કુલ ઘરેલુ ઉત્પાદન (GDP) નો માત્ર 4.1% છે. આ નેશનલ એજ્યુકેશન પોલિસી (NEP) 2020 હેઠળ નક્કી કરાયેલા 6% ના લક્ષ્ય કરતાં ઘણો ઓછો છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે લગભગ 73% વિદ્યાર્થીઓ ઉચ્ચ માધ્યમિક શિક્ષણ પૂર્ણ કરતા પહેલાં જ અભ્યાસ છોડી દે છે. સમિતિએ વધુમાં વધુ પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળાઓને ઉચ્ચ માધ્યમિક સ્તર સુધી અપગ્રેડ કરવાની જરૂરિયાત દર્શાવી છે.
અહેવાલમાં એ પણ સામે આવ્યું કે દેશની માત્ર 58.6% સરકારી શાળાઓમાં ઇન્ટરનેટ કનેક્શન ઉપલબ્ધ છે. જ્યારે ઉચ્ચ માધ્યમિક સ્તરે ગ્રોસ એનરોલમેન્ટ રેશિયો (Gross Enrolment Ratio) બિહારમાં માત્ર 38.1%, મધ્ય પ્રદેશમાં 45%, મેઘાલયમાં 39.7% અને નાગાલેન્ડમાં 39.8% છે.
