Parliament Monsoon Session End: સંસદનું માનસૂન સત્ર સમાપ્ત, રાજ્યસભામાં મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ હલ્દ્વાની ‘શુદ્ધિકરણ’ મુદ્દે ઉઠાવ્યા સવાલ

Parliament Monsoon Session End: માનસૂન સત્રના અંતિમ દિવસે રાજ્યસભામાં ખડગેનો આક્ષેપ, બંને ગૃહોની કાર્યવાહી અનિશ્ચિત સમય માટે સ્થગિત

Parliament Monsoon Session End: સંસદના માનસૂન સત્રના અંતિમ દિવસે ગુરુવારે (13 ઑગસ્ટ) કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ અને રાજ્યસભામાં વિપક્ષના નેતા મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ ઉત્તરાખંડના હલ્દ્વાનીમાં કોંગ્રેસની રેલી બાદ રામલીલા મેદાનમાં કથિત રીતે કરાયેલા ‘શુદ્ધિકરણ’ હવન મુદ્દે ગૃહમાં કડક નારાજગી વ્યક્ત કરી.

તેમણે જણાવ્યું કે તેઓ આ મુદ્દાને રાજકીય રંગ આપવા માંગતા નથી, પરંતુ તેમના કાર્યક્રમ બાદ જે રીતે ‘શુદ્ધિકરણ’ કરવામાં આવ્યું, તે તેમના માટે અપમાનજનક છે.

રાજ્યસભામાં બોલતા મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ જણાવ્યું, ‘હું આ મુદ્દાને રાજકીય બનાવવા માંગતો નથી. હું ઘણા વર્ષોથી આ ગૃહમાં છું. હું અનુસૂચિત જાતિમાંથી આવું છું અને દલિત છું. આ વાત કહીને મેં આજ સુધી કોઈની સામે એવું કહ્યું નથી કે મારી મદદ કરો અથવા મારી રક્ષા કરો. મારામાં લડવાની શક્તિ છે અને હું લડું પણ છું. પરંતુ તમે મને અસ્પૃશ્ય સમજીને શુદ્ધિકરણ કરો છો અને મારું અપમાન કરો છો.’

વિપક્ષના નેતા ખડગેના નિવેદન પર કેન્દ્રીય મંત્રી અને ગૃહના નેતા JP નડ્ડાએ જણાવ્યું કે BJP આવી કોઈપણ પ્રવૃત્તિનું સમર્થન કરતી નથી.

પછી X પર કરેલી પોસ્ટમાં કોંગ્રેસ અધ્યક્ષે લખ્યું કે, ‘મારી માંગ છે કે હલ્દ્વાનીમાં જેમણે મંચનું શુદ્ધિકરણ કર્યું, તેમની સામે સંબંધિત કાયદા હેઠળ કેસ નોંધવામાં આવે અને તેમની ધરપકડ કરીને જેલમાં મોકલવામાં આવે.’

मैं इस बात को राजनीतिक मुद्दा नहीं बनाना चाहता।

मैंने कभी किसी से यह नहीं कहा कि मैं दलित हूँ, मेरी रक्षा करो और न ही किसी के सामने गिड़गिड़ाया। मुझ में लड़ने की शक्ति है और मैं लड़ता हूँ।

लेकिन हल्द्वानी में स्टेज का शुद्धिकरण कर मुझे Untouchability का एहसास कराया गया और मेरा… pic.twitter.com/dSdbjiaV0H

— Mallikarjun Kharge (@kharge) August 13, 2026

BJP ના પૂર્વ રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ નડ્ડાએ આ ઘટનાની તપાસ કરાવવાની વાત કરી.

કેન્દ્રીય મંત્રી નડ્ડાએ જણાવ્યું, ‘હું પહેલેથી જ કહી ચૂક્યો છું કે BJP આવી કોઈપણ પ્રવૃત્તિનું સમર્થન કરતી નથી. આ આપણા સૌ માટે અને સમગ્ર દેશ માટે દુઃખદ બાબત છે. અમે તેની તપાસ કરાવીશું. પરંતુ જો ખડગે સાહેબ કહે છે કે “તમે આવું કરો છો”, તો તે યોગ્ય નથી.’

આ ઘટનાને લઈને સત્તાપક્ષ અને વિપક્ષ વચ્ચે આક્ષેપ-પ્રત્યારોપ અને હોબાળો જોવા મળ્યો. ખડગેએ કથિત ‘શુદ્ધિકરણ’ને પોતાના અપમાન અને દલિત હોવાના કારણે થયેલા ભેદભાવ સાથે જોડીને સવાલ ઉઠાવ્યો, જ્યારે BJP એ ઘટનાથી અંતર રાખતાં તપાસનો વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો.

બંને ગૃહોની કાર્યવાહી અનિશ્ચિત સમય માટે સ્થગિત

ઉલ્લેખનીય છે કે સત્તાપક્ષ અને વિપક્ષ વચ્ચેના ટકરાવ વચ્ચે માનસૂન સત્રના અંતિમ દિવસે રાજ્યસભા અને લોકસભા બંને ગૃહોની કાર્યવાહી અનિશ્ચિત સમય માટે સ્થગિત કરી દેવામાં આવી.

પરંપરા મુજબ ‘વંદે માતરમ’ના ગાન બાદ ગૃહની કાર્યવાહી આગળ વધી શકી નહોતી. વિપક્ષી સાંસદોના સતત વિરોધ અને નારેબાજી વચ્ચે લોકસભાની કાર્યવાહી સ્થગિત કરવી પડી.

સત્રના સમાપન દરમિયાન સંસદ પરિસરના મકર દ્વાર પર પણ સત્તાપક્ષ અને વિપક્ષ વચ્ચે તીવ્ર ટકરાવ જોવા મળ્યો. BJP અને વિપક્ષી સાંસદોએ એકબીજા વિરુદ્ધ પ્રદર્શન કર્યું અને જોરદાર નારેબાજી કરી. સત્તાપક્ષના સાંસદોના હાથમાં ‘રાહુલ ગાંધી જવાબ આપો’ લખેલા પ્લેકાર્ડ હતા, જ્યારે વિપક્ષ ‘ચંદા ચોર, ગાદી છોડ’ લખેલી તખ્તીઓ સાથે નારેબાજી કરી રહ્યો હતો.

BJP સાંસદોએ લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી વિરુદ્ધ પ્રદર્શન કર્યું. સત્તાપક્ષનો આરોપ હતો કે કોંગ્રેસે ઝારખંડમાં ચાલી રહેલા વિદ્યાર્થીઓના પ્રદર્શન મુદ્દે સ્પષ્ટ વલણ અપનાવ્યું નથી અને રાહુલ ગાંધીએ આ મુદ્દે મૌન રાખ્યું છે.

તેના જવાબમાં વિપક્ષી સાંસદોએ પણ નારેબાજી કરી અને BJP વિરુદ્ધ પ્રદર્શન કર્યું. આ રીતે માનસૂન સત્રનો અંત ગૃહની અંદર હોબાળા અને સંસદ પરિસરમાં સત્તાપક્ષ-વિપક્ષ વચ્ચેની તીવ્ર રાજકીય અથડામણ સાથે થયો.

સત્ર પૂર્ણ થયા બાદ કેન્દ્રીય મંત્રી કિરણ રિજિજૂએ સંસદના કામકાજની માહિતી આપી. તેમણે જણાવ્યું કે કામકાજની દૃષ્ટિએ માનસૂન સત્ર ખૂબ સફળ રહ્યું અને આ દરમિયાન કુલ 12 વિધેયકો પસાર કરવામાં આવ્યા. જોકે, ચર્ચા અને વાદ-વિવાદની દૃષ્ટિએ આ સત્ર એટલું અસરકારક રહ્યું નહોતું.

સંસદીય કાર્ય મંત્રી રિજિજૂએ જણાવ્યું, ‘માનસૂન સત્ર આજે પૂર્ણ થયું. અમે તેને બે દૃષ્ટિકોણથી જોઈએ છીએ. કામકાજની દૃષ્ટિએ આ ખૂબ સફળ સત્ર રહ્યું, જેમાં કુલ 12 વિધેયકો પસાર થયા. પરંતુ ચર્ચા અને વાદ-વિવાદની દૃષ્ટિએ તે એટલું સફળ રહ્યું નહીં. લોકસભામાં નિર્ધારિત કુલ સમયની સરખામણીએ માત્ર 19 ટકા ઉત્પાદકતા રહી. જ્યારે રાજ્યસભામાં ઉત્પાદકતા 39 ટકા રહી.’

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે વિપક્ષી પક્ષો દ્વારા હોબાળો અને અનેક પ્રસંગોએ વોકઆઉટ કરવામાં આવ્યા, પરંતુ નેશનલ ડેમોક્રેટિક એલાયન્સ (NDA) ના મોટાભાગના સાંસદો સાથે કેટલાક વિપક્ષી પક્ષોના સાંસદોએ પણ ગૃહની ચર્ચા અને વાદ-વિવાદમાં ભાગ લીધો.

રિજિજૂએ જણાવ્યું કે લોકસભામાં માત્ર એક જ વિધેયક પર સંપૂર્ણ ચર્ચા થઈ શકી. આ વિધેયક પરીક્ષાઓમાં પેપર લીક અને ગેરરીતિપૂર્ણ સાધનોના ઉપયોગ સાથે જોડાયેલા કેસોને લગતો હતો.

તેમણે જણાવ્યું, ‘લોકસભામાં માત્ર એક જ વિધેયક પર સંપૂર્ણ ચર્ચા થઈ. તે પરીક્ષાઓમાં પેપર લીક અને ગેરરીતિપૂર્ણ સાધનોના ઉપયોગ સંબંધિત મુદ્દે હતો. આ જ સત્રમાં ‘લોક પરીક્ષા (ગેરરીતિપૂર્ણ સાધન નિવારણ) અધિનિયમ’ પસાર કરવામાં આવ્યો. આ કાયદા પર લોકસભા અને રાજ્યસભા બંને ગૃહોમાં ચર્ચા થઈ.’

રિજિજૂના જણાવ્યા મુજબ, સત્રમાં વિધાનકાર્ય પૂર્ણ થયું, પરંતુ વિપક્ષના સતત વિરોધ અને હોબાળાને કારણે ગૃહમાં વ્યાપક ચર્ચા અને વાદ-વિવાદ માટે ઉપલબ્ધ સમયનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ થઈ શક્યો નહીં.

બીજી તરફ, તૃણમૂલ કોંગ્રેસની સાંસદ મહુઆ મોઇત્રાએ સત્તાપક્ષના પ્રદર્શન પર નિશાન સાધ્યું.

તેમણે જણાવ્યું, ‘શું તમે ક્યારેય આવું જોયું છે? છેલ્લા 12 વર્ષથી સત્તામાં રહેલી સરકાર સંસદમાં વિપક્ષના નેતા વિરુદ્ધ “મુર્દાબાદ”ના નારા લગાવી રહી છે. તેમની સ્થિતિ એવી થઈ ગઈ છે કે પ્રધાનમંત્રી અને ગૃહમંત્રી સંસદમાં આવવાથી ડરી રહ્યા છે.’

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે ગઈકાલે સીડીઓ પર ઇન્ટરવ્યૂ આપવામાં આવ્યો હતો. સમગ્ર સત્ર દરમિયાન પ્રધાનમંત્રી એક પણ દિવસ સંસદમાં આવ્યા નહોતા. આજે માનસૂન સત્રનો છેલ્લો દિવસ છે અને ટ્રેઝરી બેન્ચ અમારી સામે મુકાબલો કરી રહી છે અને આજે સીડીઓ પર ઊભી છે.

બીજી તરફ, કોંગ્રેસ સાંસદ પ્રિયંકા ગાંધીએ કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ પર નિશાન સાધતાં જણાવ્યું કે ગૃહમંત્રી માનસૂન સત્રના અંતિમ દિવસે સંસદમાં પહોંચ્યા અને તે પણ માત્ર વંદે માતરમ ગાવવા માટે.

મીડિયા સાથે વાત કરતાં પ્રિયંકા ગાંધીએ જણાવ્યું, ‘ગૃહમંત્રી આજે આવ્યા, પરંતુ માત્ર વંદે માતરમ ગાવવા માટે. આખું સત્ર પસાર થઈ ગયું, પરંતુ ન તો પ્રધાનમંત્રી અને ન તો ગૃહમંત્રી ગૃહમાં હાજર રહ્યા. આવી સ્થિતિમાં લોકશાહી અને સંસદ કેવી રીતે ચાલી શકે?’

હકીકતમાં, વિપક્ષ સંસદમાં 20 જુલાઈએ યુવા પ્રદર્શનકારીઓ પર થયેલી પોલીસ કાર્યવાહી અંગે ગૃહમંત્રી અમિત શાહનું નિવેદન, પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની માફી અને રામ મંદિરના ચઢાવામાં કથિત ચોરી અંગે ચર્ચાની માંગ કરી રહ્યો હતો. બીજી તરફ, સત્તાપક્ષે આરોપ લગાવ્યો કે ઝારખંડમાં વિદ્યાર્થીઓના પ્રદર્શન દરમિયાન રાહુલ ગાંધીએ મૌન રાખ્યું.

બુધવારે અમિત શાહે પત્રકારો સાથે વાત કરતાં જણાવ્યું હતું કે તેઓ સંસદમાં NEET મુદ્દે ચર્ચા અને વિપક્ષના તમામ પ્રશ્નોના જવાબ આપવા માટે તૈયાર છે. ત્યારબાદ રાહુલ ગાંધીએ જણાવ્યું હતું કે અમિત શાહની કલ્પનાઓ સાંભળવામાં કોઈ રસ નથી. શરૂઆતથી જ પ્રશ્ન એ છે કે દિલ્હીમાં યુવાનો પર ગોળીબાર કરવાની મંજૂરી કોણે આપી હતી તે સ્પષ્ટ કરવું જોઈએ.