Tejas LCA Mk1A Update: લાઈટ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ તેજસ Mk1A ની રાહ ભારતીય વાયુસેના ખૂબ જ આતુરતાથી જોઈ રહી છે. ડિલિવરીની ડેડલાઈન ઘણી વખત મિસ થઈ ચૂકી છે. આ દરમિયાન તેજસ LCA Mk-1A વેરિઅન્ટના એન્જિનોની ડિલિવરીના શેડ્યૂલમાં મોટું અપડેટ સામે આવ્યું છે. એન્જિન બનાવતી કંપની જનરલ ઇલેક્ટ્રિક (GE) એરોસ્પેસે જણાવ્યું કે તેણે હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ (HAL) ને તેજસ લાઈટ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ (LCA) Mk 1A માટે F404-IN20 એન્જિનનો 6ઠ્ઠો જથ્થો સોંપી દીધો છે. GE એરોસ્પેસ, HAL ને કુલ 99 F404-IN20 એન્જિન આપશે.
તેજસ ફાઈટરને લઈને મોટું અપડેટ
GE એરોસ્પેસના એક પ્રવક્તાએ કહ્યું કે એરોસ્પેસે 2021 ના ઓર્ડર હેઠળ 6ઠ્ઠું F404-IN20 એન્જિન સોંપી દીધું છે. HAL ના એક પ્રવક્તાએ જણાવ્યું કે 6ઠ્ઠું F404-IN20 એન્જિન અમેરિકામાં સોંપવામાં આવ્યું છે. તેને સોંપવાનું કામ અમેરિકામાં જ થાય છે, અને તેને માલવાહક જહાજ દ્વારા અહીં લાવવામાં આવશે.
મિડલ ઈસ્ટ સંકટ વચ્ચે એન્જિનની ડિલિવરી
જોકે, પ્રવક્તાએ એ નથી જણાવ્યું કે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંકટોને જોતા એન્જિન ભારતમાં ક્યારે પહોંચશે. પાછલા નાણાકીય વર્ષના અંત સુધીમાં HAL ને બાર એન્જિન ડિલિવર થવાની અપેક્ષા હતી. જોકે, અત્યાર સુધી માત્ર છ એન્જિન જ ડિલિવર કરવામાં આવ્યા છે. પહેલું એન્જિન અમેરિકી એન્જિન ઉત્પાદક તરફથી 26 માર્ચ, 2025 ના રોજ ડિલિવર કરવામાં આવ્યું હતું, અને પાંચમું એન્જિન 5 ડિસેમ્બરે ડિલિવર કરવામાં આવ્યું હતું.
તેજસના એન્જિનોની ડિલિવરીમાં વિલંબ
તેજસ LCA Mk-1A વેરિઅન્ટના એન્જિનોની ડિલિવરી શેડ્યૂલમાં સતત વિલંબ થયો છે. આની આલોચના એર ચીફ માર્શલ એ.પી. સિંહે બેંગલુરુમાં થયેલા પાછલા Aero India દરમિયાન કરી હતી. હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડના ચેરમેન અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર ડી.કે. સુનીલે પહેલા કહ્યું હતું કે આ વિલંબ GE Aerospace તરફથી એન્જિનોની સપ્લાયમાં ડેડલાઈન ચૂકી જવાના કારણે થયો છે.
IAF અને તેજસ નિર્માતાઓ વચ્ચે મહત્વની બેઠક
રક્ષા અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતીય વાયુસેના અને તેજસ નિર્માતા HAL વચ્ચે એક મહત્વની બેઠક પ્રસ્તાવિત છે. આ બેઠકમાં તેજસ માર્ક 1એ ની મેજર, માઈનર અને અનિવાર્ય ઓપરેશનલ જરૂરિયાતોની પ્રગતિ પર ચર્ચા કરવામાં આવશે. રક્ષા સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, જો HAL અનિવાર્ય ઓપરેશનલ જરૂરિયાતોને પૂરી કરી દે છે તો તેજસની ડિલિવરીની તારીખ પણ નક્કી થઈ શકે છે. જો આ જરૂરિયાતો પૂરી નથી થતી તો ડિલિવરીમાં ફરી વિલંબ થઈ શકે છે. આ બેઠકના પરિણામો ઘણે અંશે નક્કી કરશે કે HAL પહેલું એરક્રાફ્ટ વાયુસેનાને ક્યારે સોંપી શકે છે.
તેજસ પર સતત બેઠકોનો દોર
તેજસ માર્ક-1એ એ ASQR (એર સ્ટાફ ક્વોલિટી રિક્વાયરમેન્ટ) પર ખરું ઉતરવું પડશે. એટલે કે કોન્ટ્રાક્ટ મુજબ જે ASQR ફાઈનલ કરવામાં આવ્યા હતા, તેના પર વિમાનનું ખરું ઉતરવું જરૂરી છે. કોઈપણ એરક્રાફ્ટને તૈયાર થવામાં અને વાયુસેનામાં સામેલ થવામાં સમય લાગે છે. તેનું કારણ ભારતીય વાયુસેના દ્વારા નિર્ધારિત માપદંડો પર થતી કડક તપાસ છે.
આવી રીતે સાફ થશે તેજસ માર્ક 1એ ની રાહ
HAL દ્વારા આપવામાં આવી રહેલા એરક્રાફ્ટને પહેલા ASQR પર પોતાને સાબિત કરવું પડશે, ત્યારબાદ જ વાયુસેનામાં તેની એન્ટ્રી થશે. એર સ્ટાફ ક્વોલિટી રિક્વાયરમેન્ટ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજ હોય છે, જેમાં એરક્રાફ્ટની તકનીકી અને ઓપરેશનલ જરૂરિયાતોનો પૂરો બ્લૂપ્રિન્ટ હોય છે. ફેક્ટરીમાંથી બહાર આવ્યા બાદ વાયુસેનાની તકનીકી ટીમ આ એરક્રાફ્ટનું નિરીક્ષણ કરશે અને ટેસ્ટ પાયલોટ તેની ઉડાન ભરશે. આના દ્વારા એ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે કે વિમાન ASQR ના માપદંડો પર ખરું ઉતરે છે કે નહીં. નિરીક્ષણ બાદ એક વિગતવાર રિપોર્ટ તૈયાર કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ જ ભારતીય વાયુસેનાને પહેલું તેજસ માર્ક 1એ મળવાનો રસ્તો સાફ થશે.
તેજસ પ્રોજેક્ટમાં અત્યાર સુધી શું થયું
તેજસ પ્રોગ્રામ અત્યાર સુધી ધીમી ગતિએ આગળ વધી રહ્યો હતો, જેનું એક મુખ્ય કારણ એન્જિનની ડિલિવરીમાં વિલંબ પણ હતો.
જોકે હવે ધીરે-ધીરે એન્જિન મળવાના શરૂ થઈ ગયા છે. GE એરોસ્પેસે HAL ને 6ઠ્ઠું F404-IN20 એન્જિન સોંપી દીધું છે.
તેજસ માર્ક 1એ પ્રોગ્રામ માટે એન્જિનની ડીલ અમેરિકી કંપની જનરલ ઇલેક્ટ્રિક (GE) સાથે વર્ષ 2021 માં થઈ હતી.
આ સમજૂતી હેઠળ કુલ 99 F404 એન્જિન ભારતને મળવાના છે, જેમાંથી 6ઠ્ઠા એન્જિનની ડિલિવરી થઈ ચૂકી છે.
ફાઈટર જેટની ડિલિવરીમાં વિલંબને લઈને ભારતીય વાયુસેના પ્રમુખે પણ નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી.
તેજસના અનેક વેરિઅન્ટ છે – તેજસ માર્ક-1, તેજસ માર્ક 1એ અને તેજસ ટ્રેનર એરક્રાફ્ટ અને તેજસ માર્ક-2, જે સૌથી એડવાન્સ વર્ઝન હશે, તેના પર કામ ચાલુ છે.
હાલની સુરક્ષા જરૂરિયાતો મુજબ ભારતીય વાયુસેના પાસે 42 ફાઈટર સ્ક્વોડ્રનની જરૂરિયાત છે, પરંતુ હાલમાં તે માત્ર 29 સ્ક્વોડ્રન સાથે કામ ચલાવી રહી છે.
આ ઉણપને તેજસ દ્વારા પૂરી કરવાની છે. વાયુસેના પહેલા જ 40 માંથી 38 તેજસ વિમાનો સામેલ કરી ચૂકી છે.
HAL સાથે 83 LCA તેજસ માર્ક-1એ ની ડીલ થઈ, પરંતુ અત્યાર સુધી તેમની ડિલિવરી શરૂ થઈ શકી નથી.
આ 83 તેજસ માર્ક 1એ થી કુલ 4 સ્ક્વોડ્રન બનશે. આ સિવાય 5 વધારાના સ્ક્વોડ્રન માટે 97 તેજસ માર્ક 1એ ની ખરીદીની ડીલ પણ થઈ ચૂકી છે.
તેજસના કુલ 11 સ્ક્વોડ્રનમાંથી 2 પહેલા જ સામેલ થઈ ચૂક્યા છે, જ્યારે 9 હજુ સામેલ થવાના બાકી છે.
