AIADMK Crisis: મુશ્કેલીઓથી ઘેરાયેલી ઓલ ઇન્ડિયા અન્ના દ્રવિડ મુનેત્ર કઝગમ (AIADMK) ફરી એકવાર નવા રાજીનામાં અને વરિષ્ઠ નેતાઓના ખુલ્લા બળવાથી ઝઝૂમી રહી છે. તેનાથી પાર્ટીની અંદર લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી તિરાડો ફરી એકવાર સામે આવી છે.
આ તિરાડ ત્યારે સ્પષ્ટ દેખાઈ જ્યારે નાથમ આર. વિશ્વનાથન અને એસ.પી. વેલુમણીએ પાર્ટીના મહાસચિવ એડપ્પાડી કે. પલાનીસ્વામીના તે નિર્દેશનું પાલન કર્યું નહીં, જેમાં તેમને 14 ઓગસ્ટે સમગ્ર તમિલનાડુમાં પાક લોન માફીની માંગને લઈને યોજાનારા પ્રદર્શનોનું નેતૃત્વ કરવા કહેવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ EPSના સમર્થકોએ બંને નેતાઓને તેમના વલણ અંગે સવાલો કર્યા.
આ ઉપરાંત, 12 ઓગસ્ટે AIADMKની ઉપ પ્રચાર સચિવ અને સત્તાવાર પ્રવક્તા અપ્સરા રેડ્ડીએ EPSને પોતાનું રાજીનામું સોંપ્યું.
અપ્સરાએ પોતાના પત્રમાં લખ્યું કે તેમનો નિર્ણય “કડવાશ કે અનાદરના કારણે નથી, પરંતુ આ એક ભાવનાત્મક અને ખૂબ વિચારપૂર્વક લેવાયેલો નિર્ણય છે, જેથી હું મારી માન્યતાઓ અને તે સિદ્ધાંતો પ્રત્યે સાચી રહી શકું, જેમણે મારા જાહેર જીવનને દિશા આપી છે.”
અપ્સરાએ AIADMKના દિવંગત સુપ્રીમો જયલલિતા પ્રત્યે પોતાની ઊંડી પ્રશંસા પર ભાર મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે રાજકારણનું ધ્યાન લોકોને વહેંચવાને બદલે નિર્માણ, સમાવેશ અને લોકોને એકજૂથ કરવા પર હોવું જોઈએ. તેમણે એવી આશા પણ વ્યક્ત કરી કે EPS સાથે તેમના વ્યક્તિગત સન્માનનો સંબંધ જળવાઈ રહેશે.
આ ઘટના એવા સમયે બની છે જ્યારે થોડા દિવસ પહેલાં AIADMK વિદ્યાર્થી પાંખના પ્રદેશ સચિવ સિંગઈ જી. રામચંદ્રને 23 જુલાઈએ પોતાના પદ અને પાર્ટીમાંથી રાજીનામું આપી દીધું હતું. તેમણે તાજેતરના સંગઠનાત્મક ઘટનાક્રમોથી નિરાશા અને તેમને “પોતાના અંતરાત્મા” સાથે મેળ બેસાડવામાં અસમર્થતાને તેનું કારણ ગણાવ્યું હતું.
તમિલનાડુ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ખરાબ પ્રદર્શનના થોડા મહિનાઓ બાદ, પ્રવક્તાઓ, ભૂતપૂર્વ નેતાઓ અને વરિષ્ઠ નેતાઓનું સતત પાર્ટી છોડવું તથા વરિષ્ઠ બળવાખોર નેતાઓ દ્વારા ખુલ્લેઆમ નિર્દેશોનું પાલન ન કરવું એ સ્પષ્ટ કરે છે કે વર્તમાન નેતૃત્વ હેઠળ AIADMK માટે સ્થાયી એકતા હાંસલ કરવી મુશ્કેલ બની રહી છે. આ બધું પાર્ટીની ચૂંટણી અને સંગઠનાત્મક હારથી બહાર આવવાના પ્રયાસો વચ્ચે થઈ રહ્યું છે.
શુક્રવારે યોજાયેલા પ્રદર્શનો ખેડૂતોની પાક લોન સંપૂર્ણપણે માફ કરવાની માંગ અને તમિલગા વેત્રિ કઝગમ (TVK) સરકાર વિરુદ્ધ અન્ય મુદ્દાઓ ઉઠાવવા માટે યોજાયા હતા.
પ્રદર્શનના એક દિવસ પહેલાં વિશ્વનાથન અને વેલુમણીએ એક નિવેદન જાહેર કરીને કહ્યું કે તેઓ પ્રદર્શનના હેતુઓનું સમર્થન કરે છે, પરંતુ EPSના નિર્દેશ અનુસાર પોતાના ગૃહ વિસ્તારોની બહાર આપવામાં આવેલા જિલ્લાઓમાં જવા માટે તૈયાર નથી.
EPSએ વેલુમણિને કોઈમ્બતુરથી થેનીમાં AIADMKના કાવેરી સંબંધિત પ્રદર્શનનું નેતૃત્વ કરવા મોકલ્યા હતા. જ્યારે વિશ્વનાથનને ડિંડિગુલથી રામનાથપુરમમાં નેતૃત્વ કરવા મોકલવામાં આવ્યા હતા. શુક્રવારે બંને પોતાના-પોતાના ગૃહ જિલ્લાઓમાં જ પ્રદર્શન સ્થળોએ રહ્યા. ત્યારબાદ EPSના સમર્થકોએ બળવાખોર નેતાઓને પડકાર આપ્યો કે તેઓ રાજીનામું આપે અને પોતાના દમ પર પેટાચૂંટણી જીતીને બતાવે.
AIADMKના વરિષ્ઠ નેતા કે.પી. મુનુસામીએ ભૂતપૂર્વ મંત્રીઓ વેલુમણિ અને વિશ્વનાથનને સીધા સવાલ કર્યા. તેમણે શુક્રવારે પૂછ્યું, “જોકે વેલુમણિ અને વિશ્વનાથન જાહેરમાં એડપ્પાડી કે. પલાનીસ્વામી (EPS)ને AIADMKના મહાસચિવ કહે છે, તો પછી તેઓ મહાસચિવની વાત કેમ માનતા નથી અથવા તેનું પાલન કેમ કરતા નથી અને તેઓ તેમને સંપૂર્ણપણે સ્વીકારતા કેમ નથી?”
EPSના સમર્થક ડિંડિગુલ શ્રીનિવાસને ભારપૂર્વક કહ્યું કે બંને વરિષ્ઠ નેતાઓએ પોતાના ધારાસભ્ય પદ પરથી રાજીનામું આપી દેવું જોઈએ. ચેન્નાઈમાં એક પ્રદર્શન દરમિયાન શ્રીનિવાસને કહ્યું કે જો બંનેએ પોતાની વ્યક્તિગત લોકપ્રિયતા અને તાકાતના આધારે પોતાની બેઠકો જીતી છે, તો તેમણે રાજીનામું આપીને પેટાચૂંટણી લડવી જોઈએ.
સંકટની શરૂઆત રાજ્ય વિધાનસભા ચૂંટણીથી થઈ, જેમાં પાર્ટીને માત્ર 47 બેઠકો મળી અને તે વિધાનસભામાં ત્રીજા સ્થાને પહોંચી ગઈ. ઘણા વર્ષોમાં આ પાર્ટીનું સૌથી ખરાબ મોટું પ્રદર્શન છે.
પરિણામો આવ્યા બાદ તરત જ, 47માંથી આશરે 25 ધારાસભ્યો, જેઓ એસ.પી. વેલુમણિ અને સી. વે. ષણમુગમ સાથે જોડાયેલા જૂથ સાથે હતા, તેમણે પાર્ટી લાઇન વિરુદ્ધ જઈને TVK સરકારના વિશ્વાસ પ્રસ્તાવના પક્ષમાં મત આપ્યો.
ત્યારબાદ પલાનીસ્વામીએ બળવાખોર નેતાઓને અયોગ્ય ઠેરવતું નિવેદન જાહેર કર્યું અને અનેક નેતાઓ પાસેથી તેમના સંગઠનાત્મક પદ છીનવી લીધા, જેમાં જિલ્લા સચિવના પદ પણ સામેલ હતા.
બાદમાં પરસ્પર સમજૂતી હેઠળ બંને પક્ષોએ એકબીજા વિરુદ્ધ દાખલ કરેલી અયોગ્યતા અરજીઓ પાછી ખેંચી લીધી. કેટલાક બળવાખોર નેતાઓને નવા પદ પણ આપવામાં આવ્યા, જેમાં વેલુમણિ અને વિશ્વનાથનના ઉપ મહાસચિવના પદ સામેલ હતા. જોકે, બંનેએ આ પદ સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો અને કહ્યું કે તેઓ સામાન્ય સભ્ય તરીકે રહેવાનું પસંદ કરશે. પરંતુ આ સમજૂતી વધારે સમય સુધી ચાલી નહીં.
ભૂતપૂર્વ મંત્રીઓ સી. વિજયભાસ્કર અને એમ.આર. વિજયભાસ્કર સહિત ઓછામાં ઓછા છ ધારાસભ્યોએ વિધાનસભામાંથી રાજીનામું આપી દીધું, જેના કારણે AIADMKની તાકાત વધુ ઘટી ગઈ. આશરે 16 ભૂતપૂર્વ મંત્રીઓ અને વરિષ્ઠ નેતાઓએ પાર્ટી છોડી દીધી, જેમાંથી 12 TVKમાં જોડાઈ ગયા.
‘EPSમાં કરિશ્મા નથી’
પાર્ટીના પદાધિકારીઓના સ્તરે પણ 300થી વધુ જિલ્લા સ્તરના પદાધિકારીઓ TVKમાં જોડાઈ ગયા. આ તમામનો એક સંયુક્ત કાર્યક્રમ યોજાયો હતો. તેમાંથી અનેક લોકોએ નેતૃત્વ સાથે જોડાયેલી સમસ્યાઓ, તક ન મળવી અને આંતરિક વિવાદોને પાર્ટી છોડવાનું કારણ ગણાવ્યું.
રાજકીય વિશ્લેષક શ્રી કુમાર કન્નને ધીપ્રિન્ટને કહ્યું, “બળવાખોર જૂથના નેતાઓએ જયલલિતાના સમયમાં એડપ્પાડી સાથે મળીને કામ કર્યું છે અને હવે પરસ્પર સંમતિ વિના એડપ્પાડી દ્વારા પાર્ટીના નિર્ણયો થોપવા જ તિરાડોનું કારણ બની રહ્યા છે. શશિકલા, પન્નીરસેલ્વમ અને ટી.ટી.વી. દિનાકરણને બહાર કર્યા બાદ તેઓ વધુને વધુ અલગ પડી રહ્યા છે, જેના કારણે પાર્ટીની અંદરની એકતા વધુ નબળી થઈ રહી છે.”
“આનાથી AIADMK એક ખૂબ નાની ત્રીજી પાર્ટી જેવી દેખાવા લાગી છે, જેની પાસે કોઈ વ્યક્તિગત પ્રભાવ કે ચૂંટણીલક્ષી તાકાત નથી.”
EPSએ 400 મહાસભા અને કાર્યકારી સમિતિના સભ્યોને પણ પદ પરથી હટાવી દીધા હતા. અનેક નેતાઓએ વી.કે. શશિકલા અને ટી.ટી.વી. દિનાકરણને ફરીથી પાર્ટીમાં સામેલ કરવાની માંગ કરી છે, પરંતુ તેમણે અત્યાર સુધી આ દિશામાં કોઈ પગલું લીધું નથી.
વિશ્લેષકોએ કહ્યું કે પાર્ટીની આંતરિક ભાગલાની મુખ્ય બાબતોમાં એ સવાલ પણ સામેલ છે કે શું સતત ચૂંટણી હાર બાદ EPS પોતાના વર્તમાન આધારથી આગળ વ્યાપક સમર્થન મેળવી શકે છે. પાર્ટીને 2021ની વિધાનસભા ચૂંટણી અને 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં પણ હાર મળી હતી.
રાજકીય વિશ્લેષક શ્રી કુમાર કન્નને કહ્યું કે AIADMK એવી વ્યક્તિની આસપાસ ફરતી રહી છે, જે પાર્ટીનું નેતૃત્વ કરતી હતી અને તેને એકજૂથ રાખતી હતી. જ્યાં સુધી પાર્ટીને એક મજબૂત અને સર્વસ્વીકાર્ય નેતા નહીં મળે, ત્યાં સુધી આ તિરાડો જળવાઈ રહેશે.
“એમ.જી. રામચંદ્રન (MGR)ના મૃત્યુ બાદ તરત જ પાર્ટી ટુકડાઓમાં વહેંચાઈ ગઈ હતી, પરંતુ જયલલિતા એક મજબૂત ચહેરા તરીકે સામે આવ્યા અને પાર્ટીને એકજૂથ કર્યા બાદ તે ધીમે ધીમે ફરી સત્તામાં આવી. જો એડપ્પાડી 2021માં જીતી ગયા હોત, તો સ્થિતિ અલગ હોત. તેમને એવા સ્વીકાર્ય નેતા માનવામાં આવતા નથી જે પ્રાદેશિક રાજકારણથી આગળ વધી શકે.”
“શશિકલા અને ટી.ટી.વી. દિનાકરણના સમર્થકો પાર્ટીમાં રહી શક્યા હોત, પરંતુ જ્યારે તેમણે તેમને અલગ કરી દીધા ત્યારે મુક્કુલથોર સમુદાય નારાજ થઈ ગયો. આ સમુદાય AIADMKનો મજબૂત આધાર હતો, પરંતુ EPSએ તેનું સમર્થન ગુમાવી દીધું છે,” તેમણે કહ્યું.
રાજકીય વિશ્લેષકે કહ્યું કે EPSમાં MGR અને જયલલિતા જેવું કરિશ્મા નથી.
“જયલલિતા એવી નેતા પણ હતી જેમને કોઈ એક જાતિ સાથે જોડીને જોવામાં આવતી નહોતી અને તેમની મહિલા સમર્થકોની મોટી સંખ્યા હતી, પરંતુ EPSને માત્ર કોંગુ વેલ્લાલર ગૌંડર સમુદાયના નેતા તરીકે જોવામાં આવે છે. હવે સમય આવી ગયો છે કે તેઓ સત્ય સ્વીકારે અને જુએ કે પાર્ટીને એકજૂથ કરવાની તથા પાર્ટીના સભ્યો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા મુદ્દાઓ પર ધ્યાન આપવાની જરૂર છે,” કન્નને કહ્યું.
MGRએ 1972માં AIADMKની સ્થાપના કરી હતી. તેમણે 1987માં પોતાના મૃત્યુ સુધી ત્રણ વખત તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી તરીકે સેવા આપી. ત્યારબાદ તેમની શિષ્યા જયલલિતાએ 2016માં પોતાના મૃત્યુ સુધી પાર્ટીની કમાન સંભાળી.
રાજકીય વિશ્લેષક અરુણ કુમારે કહ્યું કે TVK, તેના કરિશ્માઈ નેતા વિજય સાથે, AIADMKના નેતાઓ માટે એક વિકલ્પ બનીને સામે આવ્યું છે.
તેમણે કહ્યું, “BJPને આશા હતી કે દ્રવિડ રાજકારણની મોટી પાર્ટીઓ નબળી પડશે, પરંતુ તે એવું કરી શકી નહીં. હવે TVKએ AIADMK સાથે એવું કર્યું છે. પાર્ટીને સતત બે ચૂંટણીઓમાં હાર મળી છે અને તે ક્યારેય પણ પાંચ વર્ષથી વધુ સમય સુધી સત્તાથી બહાર રહી નથી. તેનાથી પાર્ટીના સભ્યોમાં નારાજગી ઊભી થઈ છે.”
અરુણે પણ કહ્યું કે EPSમાં MGR અને જયલલિતા જેવું કરિશ્મા નથી. “રાજીનામાં એટલા માટે થઈ રહ્યા છે કારણ કે AIADMKના નેતાઓ હવે TVKમાં એક કરિશ્માઈ નેતાની એવી જ પેટર્ન જોઈ રહ્યા છે અને આ જ કારણસર તેઓ બીજી તરફ જઈ રહ્યા છે.”
તેમણે આગળ કહ્યું કે નવી-નવી બનેલી TVKને રાજકીય અનુભવ ધરાવતા લોકોની પણ જરૂર છે. તેથી “AIADMKના નેતાઓનું ત્યાં સ્વાગત કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેના કારણે પાર્ટીમાંથી નેતાઓનું જવું વધુ નિશ્ચિત થતું જઈ રહ્યું છે.”
