POCSO Case Disposal Rate: રાજધાનીની જિલ્લા અદાલતોએ વર્ષ ૨૦૨૫ માં બાળકો સાથે જોડાયેલા યૌન અપરાધોના મામલાઓને ઝડપથી ઉકેલ્યા છે. ‘સેન્ટર ફોર લીગલ એક્શન એન્ડ બિહેવિયર ચેન્જ ફોર ચિલ્ડ્રન’ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા રિપોર્ટ અનુસાર કેસોના નિકાલનો દર ૧૭૮ ટકા રહ્યો છે. જોકે આ બાબતમાં છત્તીસગઢ રાજ્ય પ્રથમ ક્રમે રહ્યું છે. વર્ષ ૨૦૨૫ માં દિલ્હીમાં પોક્સો (POCSO) હેઠળ ૧,૦૦૬ નવા કેસ નોંધાયા હતા, જ્યારે આ સમયગાળા દરમિયાન અદાલતોએ ૧,૭૯૨ કેસોનો નિકાલ કર્યો હતો.
રાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ અદાલતોએ શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કર્યું છે. વર્ષ ૨૦૨૫ માં દેશભરમાં ૮૦,૩૨૦ નવા પોક્સો કેસ નોંધાયા હતા, જ્યારે ૮૭,૭૫૪ કેસોનો નિકાલ કરવામાં આવ્યો હતો, જેનાથી રાષ્ટ્રીય નિકાલ દર ૧૦૯ ટકા રહ્યો હતો. રિપોર્ટ અનુસાર, ૨૪ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં નિકાલ દર ૧૦૦ ટકાથી વધુ નોંધાયો છે. જોકે રિપોર્ટમાં ચિંતા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે કે નિકાલ દર વધવા છતાં ઘણા જૂના કેસો હજુ પણ પેન્ડિંગ (લંબિત) છે.
૬૦૦ વધારાની ઈ-પોક્સો અદાલતો બને ત્યારે ચાર વર્ષમાં ઉકેલાશે પેન્ડિંગ કેસો
‘પેન્ડન્સી થી સંરક્ષણ સુધી: યૌન શોષણનો શિકાર બાળકોના ન્યાય માટે ટિપિંગ પોઈન્ટ હાંસલ કરવો’ શીર્ષક હેઠળ જાહેર કરાયેલા રિપોર્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે માત્ર દિલ્હીમાં જ પોક્સોના ૫૪ ટકા કેસ છ થી ૧૦ વર્ષથી પેન્ડિંગ છે.
લાંબા સમય સુધી કેસો પેન્ડિંગ રહેવાથી પીડિત બાળકોના માનસિક આઘાતમાં વધારો થાય છે. આ વાતનો ઉલ્લેખ રિપોર્ટમાં છે. રિપોર્ટે સૂચન આપ્યું છે કે ચાર વર્ષની અંદર દેશભરમાં પોક્સો કેસોનો બેકલોગ ખતમ કરવા માટે લગભગ ૬૦૦ વધારાની ઈ-પોક્સો અદાલતો બનાવવામાં આવે. આ માટે ‘નિર્ભયા ફંડ’ ના ઉપયોગની પણ ભલામણ કરવામાં આવી છે. દિલ્હીમાં માત્ર નવા કેસોનો નિકાલ થયો નથી, પરંતુ જૂના પેન્ડિંગ કેસો પર પણ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે.
જોકે, રિપોર્ટમાં એ બતાવવામાં આવ્યું છે કે ૫૪ ટકા કેસોનો પેન્ડિંગ સમયગાળો છ થી દસ વર્ષ છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ પેન્ડિંગ કેસો બાળકોની સુરક્ષા અને ન્યાયના દ્રષ્ટિકોણથી ચિંતાજનક છે. અદાલતોએ આ કેસોને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ જેથી બાળકોના માનસિક અને સામાજિક સ્વાસ્થ્યને સુરક્ષિત કરી શકાય.
