Rahul-Kharge letter PM Modi: કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને પાર્ટીના સાંસદ રાહુલ ગાંધીએ મંગળવાર (25 ઓગસ્ટ)ના રોજ જનગણના 2027માં જાતિ સંબંધિત વિગતો એકત્ર કરવાની પ્રસ્તાવિત પદ્ધતિ સામે વાંધો વ્યક્ત કર્યો છે. બંને નેતાઓએ પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર લખીને પોતાની ચિંતાઓ રજૂ કરી છે.
જાણવા મળ્યું છે કે 2027ની વસ્તી ગણતરીમાં આઝાદી બાદ પહેલી વખત જાતિની ગણતરી પણ સામેલ કરવામાં આવશે.
અહેવાલ અનુસાર, રાજ્યસભામાં વિપક્ષના નેતા ખડગે અને લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ જણાવ્યું કે જાતિની વિગતો નોંધવા માટે સરકાર દ્વારા ‘ઓપન-એન્ડેડ સવાલો’ એટલે કે લોકોને પોતાની જાતિનું નામ પોતે લખવાની મંજૂરી આપવાની વ્યવસ્થા મૂંઝવણ અને ખોટા આંકડાઓને જન્મ આપી શકે છે.
બંને નેતાઓએ જણાવ્યું કે સામાજિક ન્યાય સાથે જોડાયેલી નીતિઓ બનાવવામાં અને વિવિધ સમુદાયોની સામાજિક-આર્થિક સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે વિશ્વસનીય જાતિ આધારિત આંકડા અત્યંત જરૂરી છે.
પત્રમાં કહેવામાં આવ્યું, ‘તમારી સરકારે જનગણનામાં જાતિ સંબંધિત માહિતી નોંધવા માટે ઓપન-એન્ડેડ સવાલોનો ઉપયોગ કરવાની પદ્ધતિ પસંદ કરી છે, જે ભ્રામક છે.’
लोक सभा में नेता प्रतिपक्ष श्री @RahulGandhi और मैंने प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी जी को संयुक्त पत्र लिखकर जाति जनगणना की मौजूदा प्रक्रिया पर गंभीर चिंता जताई है।
Open-ended सवालों के जरिए जातियों की सही गिनती संभव नहीं है। एक ही जाति अलग-अलग नामों और उपजातियों में दर्ज हुई तो… pic.twitter.com/9bmRQrNiaT
— Mallikarjun Kharge (@kharge) August 25, 2026
નેતાઓએ જણાવ્યું કે ભારતના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં એક જ જાતિના અલગ-અલગ નામ, પેટાજાતિઓ અને જોડણી હોઈ શકે છે. જો એક જ જાતિના લોકોનું રજિસ્ટ્રેશન અલગ-અલગ નામોથી કરવામાં આવે, તો એક જાતિ અનેક અલગ-અલગ સમૂહોના રૂપમાં નોંધાઈ શકે છે.
પત્રમાં કહેવામાં આવ્યું, ‘આનાથી દેશમાં લાખો જાતિઓ બની શકે છે, જેના કારણે જાતિ ગણતરીમાંથી મળેલો સંપૂર્ણ ડેટા બિનઉપયોગી બની જશે.’
ખડગે અને રાહુલ ગાંધીએ જણાવ્યું કે આનાથી અલગ-અલગ સમુદાયોની વસ્તીનું ખોટું અનુમાન થઈ શકે છે. તેમણે કહ્યું કે આનાથી શિક્ષણ, નોકરી, સરકારી યોજના અને સામાજિક ન્યાયની યોજનાઓ સાથે જોડાયેલા નિર્ણયો પર પણ અસર પડી શકે છે.
બંને નેતાઓએ પત્રમાં લખ્યું કે પ્રસ્તાવિત જનગણનાથી OBC વસ્તીનો સાચો આંકડો મળી શકશે નહીં, કારણ કે પ્રશ્નાવલીમાં ‘પાછાત વર્ગ’ (backward class) શબ્દ સામેલ નથી.
કોંગ્રેસ નેતાઓએ સૂચન કર્યું કે લોકોને જાતિનું નામ સ્વતંત્ર રીતે લખવાની મંજૂરી આપવાને બદલે ડ્રોપ-ડાઉન વિકલ્પ દ્વારા જાતિઓની એક નિશ્ચિત યાદી ઉપલબ્ધ કરાવવી જોઈએ.
તેમણે જણાવ્યું કે આવી યાદી હાલની સરકારી યાદીઓનો ઉપયોગ કરીને તૈયાર કરી શકાય છે, જેમાં સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગોની યાદી અને એન્થ્રોપોલોજિકલ સર્વે ઑફ ઇન્ડિયાની માહિતી સામેલ હોય.
તેમણે તેલંગાણા અને બિહારમાં કરવામાં આવેલા જાતિ સર્વેક્ષણોનું ઉદાહરણ આપતાં જણાવ્યું કે બંને રાજ્યોએ જાતિઓની નિર્ધારિત યાદીઓનો ઉપયોગ કર્યો હતો. પત્ર સાથે તેલંગાણા જાતિ સર્વેક્ષણ-2024 અને બિહાર જાતિ સર્વેક્ષણ-2022માં ઉપયોગ કરવામાં આવેલી જાતિઓની યાદીઓની નકલો પણ જોડવામાં આવી છે.
ખડગે અને રાહુલ ગાંધીએ જણાવ્યું, ‘અમે જાતિ ગણતરી કરાવવાની આ પદ્ધતિ સ્વીકારતા નથી.’
તેમણે સરકાર પાસે હાલની પ્રશ્નાવલી રદ કરીને રાજકીય પક્ષો, નિષ્ણાતો અને સામાન્ય જનતા સાથે વિચાર-વિમર્શ કર્યા બાદ નવી પ્રશ્નાવલી તૈયાર કરવાની માંગ કરી.
તેમણે જણાવ્યું કે નવી વ્યવસ્થા એ સુનિશ્ચિત કરનારી હોવી જોઈએ કે દરેક જાતિ અને સમુદાય સાથે સંબંધિત લોકોની સંખ્યા યોગ્ય રીતે નોંધાય.
