Skill Gap India 2026: ભારતનો છેલ્લા ચાર દાયકાનો સરેરાશ જીડીપી (GDP) વૃદ્ધિ દર લગભગ 6% રહ્યો છે. છેલ્લા દાયકામાં કુશળ કર્મચારીઓની નિમણૂકથી રોજગારમાં લવચીકતા જોવા મળી છે. ૨૦૨૨માં તો આ આંકડો ત્રણ ગણો પહોંચી ગયો હતો. આ બાબત દર્શાવે છે કે ભારતની રોજગાર વૃદ્ધિના પડકારો કદાચ નોકરીઓની કુલ સંખ્યા સાથે જોડાયેલા ન હોઈ, રોજગારની ગુણવત્તા સાથે જોડાયેલા છે.
ધીમો દર
દેશમાં થયેલા માળખાગત ફેરફારોની મુખ્ય વિશેષતા એ રહી છે કે કન્સ્ટ્રક્શન (બાંધકામ) ક્ષેત્રમાં તો લોકોને કામ મળ્યું છે, પરંતુ સર્વિસ અને મેન્યુફેક્ચરિંગમાં રોજગાર મળવાની ગતિ ધીમી છે, જે મોટો પડકાર છે. કારણ એ છે કે કન્સ્ટ્રક્શન અને સર્વિસમાં ઉત્પાદકતા વધવાની શક્યતા મર્યાદિત છે, જ્યારે મેન્યુફેક્ચરિંગમાં બદલાતી ટેકનોલોજીને કારણે હવે ઓછી કુશળતા ધરાવતા મજૂરો માટે તકો ઘટી રહી છે. ભારત માટે ચિંતાની વાત એ પણ છે કે ઓછી ઉત્પાદકતા ધરાવતા સેવા ક્ષેત્રોમાં વર્કફોર્સ (કાર્યબળ) ઝડપથી વધી રહ્યો છે.
શ્રેષ્ઠ કામમાં મદદ
ભારતમાં ફોર્મલ સ્ટાફિંગ ઇન્ડસ્ટ્રી રોજગારના ઔપચારિકીકરણના પડકારને પહોંચી વળવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે. સ્ટાફિંગ કંપનીઓ મજૂરોને અનૌપચારિક સેક્ટરમાંથી બહાર કાઢીને ઔપચારિક સેક્ટરમાં લાવવામાં મદદ કરે છે, જેનાથી તેમને સામાજિક સુરક્ષા, વધુ સારી સલામતી અને સ્થિર નોકરી મળે છે. સાથે જ આ ઇન્ડસ્ટ્રી જરૂરિયાત મુજબ કુશળ વર્કફોર્સ પૂરો પાડીને મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરને વધારવામાં મદદ કરી શકે છે. એકંદરે આ ઇન્ડસ્ટ્રી ભારતને વધુ ઔપચારિક અને શ્રેષ્ઠ રોજગાર તરફ લઈ જઈ શકે છે.
સ્કીલની ઉણપ
રોજગાર વૃદ્ધિના પડકાર હોવા છતાં દેશમાં કુશળ કર્મચારીઓ અને શ્રમ બજારની માંગ વચ્ચે મોટું અંતર છે. લાખો યુવાનો બેરોજગાર છે, તેમ છતાં અનેક પદો ખાલી રહી જાય છે. માનવ સંસાધનની દ્રષ્ટિએ સૌથી યુવા રાષ્ટ્ર હોવા છતાં ભારત હજુ પણ ૨૪ સેક્ટરોમાં લાખો લોકોને કૌશલ્ય પ્રદાન કરવાના પડકાર સામે ઝઝૂમી રહ્યું છે. માત્ર 4.69% લોકોએ જ ઔપચારિક તાલીમ મેળવી છે. તાલીમ આપવાની વર્તમાન ક્ષમતા પ્રતિ વર્ષ ૩૪ લાખ લોકોની છે, જ્યારે દર વર્ષે વર્કફોર્સમાં ૧.૨ કરોડ લોકો સામેલ થાય છે. 85% થી વધુ લોકો અસંગઠિત કામોમાં લાગેલા છે.
આજની જરૂરિયાત
વર્કફોર્સને સ્કીલ્ડ (કુશળ) કરવાની શરૂઆત થઈ ચૂકી છે, પરંતુ તેની રફ્તાર ધીમી છે. ફોર્મલ સ્ટાફિંગ ઇન્ડસ્ટ્રી આ ઉણપને દૂર કરવામાં અગત્યની ભૂમિકા ભજવી શકે છે. તે નોકરી ઈચ્છુકોને ટ્રેનિંગ, સ્કીલ ડેવલપમેન્ટ અને પ્લેસમેન્ટની સુવિધા આપે છે. આનાથી લોકોની સ્કીલ અને કંપનીઓની જરૂરિયાતો વચ્ચે બહેતર તાલમેલ બને છે. આ ઇન્ડસ્ટ્રી સરકાર અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ સાથે મળીને કામ કરી શકે છે જેથી કૌશલ્ય વિકાસ કાર્યક્રમોને આજની જરૂરિયાત મુજબ તૈયાર કરી શકાય.
