Social Media Political Manipulation: સોશિયલ મીડિયા દ્વારા તમને રાજકીય પાર્ટીઓ કેવી રીતે મેનીપયુલેટ કરે છે,? જુવો કેટલો અધધ ખર્ચ થાય છે?
સવાર પડે છે… તમે મોબાઇલ ખોલો છો અને WhatsApp પર એક પછી એક મેસેજ દેખાય છે.
કેટલીક પોસ્ટ એવી હોય છે કે જેને વાંચીને તમે ખરેખર વિચારવા મજબૂર થઈ જાઓ છો…
કેટલીક એટલી અસરકારક હોય છે કે “આ વાત સાચી જ હશે!” એવું માનવા લાગો છો.
પણ ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આ પોસ્ટ તમારા મોબાઇલ સુધી આવી કેવી રીતે?
શું કોઈ વ્યક્તિએ પોતાની રીતે બનાવીને મોકલી છે?
કે પછી તેની પાછળ કોઈ રાજકીય પક્ષની આખી ટીમ કામ કરી રહી છે?
આજે રાજકારણ માત્ર સભા, રેલી અને પોસ્ટર પૂરતું નથી રહ્યું. તમારા મોબાઇલની સ્ક્રીન પણ રાજકીય યુદ્ધનું મોટું મેદાન બની ગઈ છે.
BJP હોય, કોંગ્રેસ હોય કે અન્ય મોટી રાજકીય પાર્ટીઓ—બધી જ પાર્ટીઓ હવે સોશિયલ મીડિયાને મતદારો સુધી પહોંચવાનું મહત્વનું સાધન બનાવી રહી છે.
પાછળ ટીમ હોય છે…
વિડિયો બનાવનાર હોય છે…
ડિઝાઇનર હોય છે…
જાહેરાત ચલાવનાર હોય છે…
અને સૌથી મહત્વનું—કયા માણસને કયો સંદેશ બતાવવો તેની આખી ગણતરી હોય છે.
યુવાનોને એક વાત,
ખેડૂતોને બીજી વાત,
શહેરના લોકોને ત્રીજી વાત…
અર્થાત્ એક જ રાજકારણ, પરંતુ દરેક વ્યક્તિ માટે અલગ સંદેશ.
અને આ આખા ખેલ પાછળ કરોડો રૂપિયા ખર્ચાય છે.
2024ની લોકસભા ચૂંટણી માટે જાહેર થયેલા આંકડા મુજબ BJPએ ડિજિટલ અને અન્ય વર્ચ્યુઅલ પ્રચાર પાછળ આશરે ₹187.7 કરોડ, જ્યારે કોંગ્રેસે આશરે ₹47.7 કરોડ જાહેર કર્યા હતા.
માત્ર જાહેરાતો જ નહીં
રીલ્સ, વીડિયો, પોસ્ટ, ડિઝાઇન, જાહેરાતો, ડિજિટલ ટીમ અને અલગ-અલગ લોકો સુધી સંદેશ પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા… આ બધું એક મોટી રાજકીય વ્યવસ્થાનો ભાગ બની ગયું છે.
પણ તેનો સૌથી મોટો પ્રભાવ ક્યાં પડે છે?
એક જ વાત તમને વારંવાર દેખાય…
પહેલા WhatsApp પર,
પછી Instagram પર,
પછી Facebook પર,
પછી YouTubeના વીડિયોમાં…
અને થોડા સમય પછી તમને લાગે કે ,
“આ વાત તો બધે જ ચાલી રહી છે!”
પરંતુ અહીં જ સૌથી મોટો સવાલ છે:
બધે દેખાય છે એટલે એ સાચી પણ હોય છે?
સોશિયલ મીડિયા રાજકારણનો સૌથી શક્તિશાળી હથિયાર બની ગયું છે, કારણ કે તે માત્ર માહિતી આપતું નથી—લોકો કઈ વાત વિશે વિચારે, કઈ વાતથી ગુસ્સે થાય અને કઈ વાતને સાચી માને તેના પર પણ અસર કરી શકે છે.
હા, તેનો સારો ઉપયોગ પણ છે. સામાન્ય માણસનો અવાજ સરકાર અને નેતાઓ સુધી પહોંચાડી શકાય છે. કોઈ સમસ્યાનો વીડિયો લાખો લોકો સુધી પહોંચી શકે છે.
પણ બીજી બાજુ ખોટી કે અધૂરી માહિતી પણ એટલી જ ઝડપથી ફેલાઈ શકે છે.
એટલે હવે રાજકીય લડાઈ માત્ર મેદાનમાં નથી…
તમારા મોબાઇલની સ્ક્રીન પર પણ ચાલી રહી છે.
અને સવાલ એ છે—
તમારા મોબાઇલમાં આવતી દરેક રાજકીય પોસ્ટ ખરેખર તમારી પસંદગી છે… કે કોઈએ તમારી પસંદગી પહેલાંથી કરી દીધી છે?
